:quality(85))
Những gì chúng ta biết ở thời điểm hiện tại
Mọi việc diễn ra vô cùng nhanh chóng. Chỉ trong vòng vài tuần, Nexperia đã chuyển từ một nhà sản xuất bán dẫn quy mô vừa tại Hà Lan thành doanh nghiệp vướng vào một cuộc xung đột quốc tế đầy căng thẳng chính trị và công nghệ. Ngày 29/09, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã ban hành một quy định mới mở rộng phạm vi Danh sách Thực thể (Entity List) của Cục Công nghiệp và An ninh (BIS). Theo quy định mới của cơ quan này, được công bố trên trang web BIS, mọi công ty mà “có từ 50% vốn sở hữu trở lên bởi một hoặc nhiều thực thể nằm trong Danh sách Thực thể hoặc Danh sách Người dùng cuối Quân sự (MEU) sẽ tự động chịu các hạn chế của Danh sách Thực thể/MEU”.
:quality(85))
Năm 2019, Nexperia đã được công ty Trung Quốc Wingtech Technology mua lại và đến tháng 12/2024, công ty công nghệ này bị đưa vào Danh sách Thực thể của BIS. Theo quy tắc “Đơn vị liên kết” (“Affiliates Rule”) mới của BIS, kể từ ngày 29/09, Nexperia cũng thuộc phạm vi của Danh sách Thực thể và chịu các kiểm soát xuất khẩu tương tự như công ty mẹ Trung Quốc. Chỉ một ngày sau đó, vào ngày 30/09, chính phủ Hà Lan đã gấp rút tiếp quản quyền kiểm soát Nexperia bằng cách viện dẫn một đạo luật ít người biết đến từ thời Chiến tranh Lạnh, gọi là Luật Bảo đảm Hàng hóa (Goods Availability Act). Theo chính phủ Hà Lan, biện pháp này được thực hiện “theo những dấu hiệu gần đây và cấp bách” cho thấy “nguy cơ ảnh hưởng đến tính liên tục và bảo vệ tri thức công nghệ cùng năng lực trọng yếu trên lãnh thổ Hà Lan và châu Âu”. Một số thông tin cho rằng hành động của chính phủ Hà Lan là để đáp lại sức ép gia tăng từ Hoa Kỳ trong vài tháng gần đây. Tuy nhiên, cho đến nay, phía Hà Lan đã phủ nhận những cáo buộc này.
Chưa đầy một tuần sau, ngày 04/10, Bộ Thương mại Trung Quốc ban hành các biện pháp kiểm soát xuất khẩu riêng. MOFCOM cấm đơn vị Nexperia tại Trung Quốc cùng các nhà thầu phụ xuất khẩu linh kiện thành phẩm và bán thành phẩm được sản xuất tại Trung Quốc ra nước ngoài. Khoảng hai tuần sau, ban lãnh đạo Nexperia tại Trung Quốc đã chỉ đạo nhân viên phớt lờ các chỉ thị từ trụ sở Hà Lan của công ty tại Nijmegen, Hà Lan. Một bức thư do lãnh đạo Trung Quốc của công ty soạn thảo và được giới truyền thông công bố vào ngày 19/10 khẳng định Nexperia là “công ty Trung Quốc có hoạt động gắn với Trung Quốc” và theo đó ưu tiên tuân thủ các quy định pháp luật của Trung Quốc. Bức thư cũng kêu gọi nhân viên “không quan tâm đến can thiệp bên ngoài”, ám chỉ rõ ràng đến nỗ lực của chính phủ Hà Lan nhằm tiếp quản Nexperia.
Sau chỉ đạo của ban lãnh đạo Trung Quốc tại Nexperia, bộ trưởng kinh tế Hà Lan và người đồng cấp Trung Quốc đã bắt đầu nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận nhằm thỏa mãn cả hai bên và cho phép Nexperia tiếp tục cung cấp chip cho khách hàng nước ngoài. Tuy nhiên, đến ngày 22/10 vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào. Sau các cuộc trao đổi đó, bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Wang Wentao đã ra thông cáo quy kết nguyên nhân sự cố chuỗi cung ứng sắp tới cho phía Hà Lan. Ông phát biểu: “Các biện pháp mà phía Hà Lan áp dụng đối với Nexperia Semiconductor đã tác động nghiêm trọng đến sự ổn định của chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc yêu cầu phía Hà Lan tiếp cận vấn đề từ quan điểm tổng thể nhằm duy trì an ninh và sự ổn định của các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu.”
Hiện tại Nexperia đang phối hợp với các cơ quan chức năng Trung Quốc để xin miễn trừ cũng như làm việc với chính quyền trung ương và địa phương nhằm giải quyết các hạn chế xuất khẩu hiện có từ phía Trung Quốc.
Vai trò của Nexperia trong chuỗi cung ứng ngành ô tô
Nexperia nắm vai trò quan trọng vượt xa quy mô doanh nghiệp về số lượng chip mà hãng cung cấp cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Với doanh thu khoảng 2 tỷ USD năm 2024, hãng sản xuất chip này bán khoảng 60% sản lượng sản phẩm cho các nhà sản xuất ô tô như Volkswagen, Toyota, BMW và Mercedes-Benz. Công ty không sản xuất các dòng chip tiên tiến nhất dành cho khách hàng ô tô, nhưng lại giữ vai trò cực kỳ lớn trong cung cấp các chip cơ bản như transistor và diode — nhóm sản phẩm mà hãng nắm giữ 40% thị phần toàn cầu.
Như Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô châu Âu (ACEA) đã giải thích gần đây trong một thông cáo báo chí, Nexperia là nhà cung cấp quy mô lớn về các loại chip cơ bản đóng vai trò then chốt cho các bộ điều khiển điện tử sử dụng trong hệ thống điện của xe. “Không có những con chip này, các nhà cung cấp linh kiện ô tô ở châu Âu không thể sản xuất các linh kiện và bộ phận cần thiết cho các nhà sản xuất xe,” tổ chức này cho biết.
Hệ lụy chuỗi cung ứng
Do phần lớn bán dẫn của Nexperia được sản xuất tại Trung Quốc, các hạn chế xuất khẩu mới từ Bộ Thương mại Trung Quốc đặt ra rủi ro lớn nhất cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều nhà sản xuất ô tô đã lên tiếng cảnh báo nguy cơ thiếu hụt chip và hệ quả là các dây chuyền sản xuất có thể phải dừng lại.
Thứ Tư, ngày 22/10, Volkswagen thông báo với nhân viên rằng việc ngừng sản xuất có thể xảy ra trong thời gian tới do những vấn đề chuỗi cung ứng phát sinh từ khủng hoảng Nexperia. Báo Bild của Đức thậm chí dẫn nguồn tin nội bộ cho biết các kế hoạch dừng việc đã được lên lịch bắt đầu từ thứ Tư tiếp theo, tức ngày 29/10. “Trước tình hình biến động này,” người phát ngôn Volkswagen cho Reuters biết, “chúng tôi không thể loại trừ nguy cơ sản xuất bị ảnh hưởng trong ngắn hạn.”
Một ngày sau, thứ Năm, 23/10, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) cho biết Nexperia vừa thông báo tới các nhà sản xuất linh kiện ô tô Nhật Bản rằng hãng có thể không đảm bảo được nguồn cung chip. JAMA cho rằng các linh kiện bán dẫn này là thành phần thiết yếu trong bộ điều khiển điện tử, tình trạng thiếu hụt có thể ảnh hưởng toàn bộ các thành viên của hiệp hội — bao gồm Toyota, Honda và Nissan.
Các hiệp hội ngành ô tô cũng đang nỗ lực thể hiện quan ngại sâu sắc trước khủng hoảng leo thang này. “Nếu việc xuất chip cho ngành ô tô không sớm được khôi phục, việc sản xuất xe tại Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác sẽ gián đoạn, đồng thời ảnh hưởng dây chuyền sang các ngành liên quan,” ông John Bozzella, CEO của Liên minh Đổi mới Ô tô Hoa Kỳ (AAI), phát biểu trên thông cáo báo chí. “Tình hình thực sự nghiêm trọng. Chúng tôi kêu gọi nhanh chóng giải quyết để ngành sản xuất ô tô tại Hoa Kỳ và toàn cầu không bị ảnh hưởng.”
Đối tác của AAI tại châu Âu, Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô châu Âu (ACEA), cũng đánh giá mức độ nghiêm trọng tương tự. Tổ chức này cho biết các nhà sản xuất ô tô châu Âu có thể mất nhiều tháng mới tìm được nhà cung cấp thay thế cho các dòng chip đang lấy từ Nexperia. Trong khi đó, lượng dự trữ hiện tại dự kiến chỉ đủ dùng thêm vài tuần nữa. “Chúng tôi đột ngột rơi vào tình huống báo động như vậy,” Tổng giám đốc ACEA, bà Sigrid de Vries, phát biểu gần đây. “Chúng tôi thật sự cần các giải pháp nhanh chóng, thực tế từ tất cả quốc gia liên quan.”
Khuyến nghị từ Z2Data
Để giảm thiểu rủi ro này, Z2Data khuyến nghị doanh nghiệp lập tức bảo đảm nguồn hàng tồn kho Nexperia và nhanh chóng phê duyệt linh kiện thay thế, đặc biệt ưu tiên các linh kiện Nexperia sản xuất tại Trung Quốc.
Với công cụ Part Risk Manager, doanh nghiệp của bạn có thể xác định chính xác hàng tồn kho trên toàn bộ hệ thống nhà phân phối, đồng thời công cụ Cross Engine cho phép tìm kiếm linh kiện thay thế tương đương các linh kiện Nexperia. Ngoài ra, Supply Chain Watch hỗ trợ doanh nghiệp xác định các linh kiện Nexperia đang được thu mua, có xuất xứ tại Trung Quốc. Để tìm hiểu thêm về Z2Data và cách nền tảng SCRM giúp doanh nghiệp của bạn chủ động ứng phó rủi ro chuỗi cung ứng sắp tới, hãy đăng ký demo với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi. Doanh nghiệp cũng có thể liên hệ với đại diện Z2Data hoặc gửi email tới [email protected].
