Nexperia Çip Krizi, Açıklaması

Şu Anda Bildiklerimiz

Her şey çok hızlı gelişti. Birkaç hafta içinde Nexperia, Hollanda merkezli mütevazı bir yarı iletken üreticisiyken, kendisini siyasi ve teknolojik entrikalarla dolu uluslararası bir çatışmanın ortasında buldu. 29 Eylül'de, ABD Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Güvenlik Bürosu'nun (BIS) Varlık Listesi’nin kapsamını genişleten yeni bir düzenleme yayımladı. BIS web sitesinde açıklandığı üzere, ajansın yeni kuralı, “Varlık Listesi’nde veya Askeri Son Kullanıcı (MEU) Listesi’nde yer alan bir ya da birden fazla kuruluşun en az %50’sine sahip olduğu şirketlerin de otomatik olarak bu listelerin kısıtlamalarına tabi olacağı”nı belirtmektedir.

Nexperia, 2019 yılında Çinli Wingtech Technology firması tarafından satın alındı ve söz konusu teknoloji şirketi Aralık 2024'te BIS Varlık Listesi’ne alındı. Dolayısıyla BIS’in yeni “Bağlı Kuruluşlar Kuralı” uyarınca, 29 Eylül itibarıyla Nexperia da bu listenin kapsamına girdi ve Çinli ana şirketiyle aynı ihracat kontrollerine tabi oldu. Sadece bir gün sonra, 30 Eylül'de Hollanda hükümeti, “Mal Mevcudiyeti Yasası” olarak bilinen, Soğuk Savaş döneminden kalma eski bir yasayı uygulamaya koyarak Nexperia üzerinde kontrol kurma girişiminde bulundu. Hollanda hükümetine göre, bu adım “yakın zamanda ve acil gelen sinyallerin” ardından, “Hollanda ve Avrupa topraklarında hayati öneme sahip teknolojik bilgi ve yeteneklerin devamlılığı ve korunmasının tehdit altında olduğu” gerekçesiyle atıldı. Bazı haber kaynakları Hollanda hükümetinin bu eylemlerinin, son aylarda ABD’den artan baskılara karşı bir yanıt olduğunu öne sürdü. Şu an için Hollanda bu iddiaları reddetmektedir. 

Bundan yalnızca bir hafta sonra, 4 Ekim’de Çin Ticaret Bakanlığı kendi ihracat kontrollerini yayımladı. Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM), Nexperia’nın Çin’deki birimi ve alt yüklenicilerinin, Çin’de üretilen bitmiş komponentleri ve alt montajları yurtdışına ihraç etmesini yasakladı. Bundan yaklaşık iki hafta sonra, Nexperia’nın Çinli yönetimi, çalışanlarına Hollanda, Nijmegen’deki merkezden gelen talimatları dikkate almamalarını bildirdi. 19 Ekim’de medyaya sızan bir mektupta, firmanın Çinli yönetimi Nexperia’nın “Çin’de kökleri olan bir Çin şirketi” olduğunu ve önceliğinin Çin düzenlemelerine uymak olduğunu belirtti. Mektupta ayrıca çalışanlara, Hollanda hükümetinin şirketi kontrol etme girişimine atıf yapılarak, “dış müdahaleyi göz ardı etmeleri” çağrısında bulunuldu. 

Nexperia’nın Çinli yönetiminden gelen bu talimatın ardından, Hollanda ekonomi bakanı ile Çinli mevkidaşı, iki tarafı da memnun edecek ve Nexperia’nın yabancı müşterilere çip tedarikini sürdürmesini sağlayacak bir çözüm bulmak için girişimlere başladı. Ancak 22 Ekim itibarıyla böyle bir çözüme ulaşılmış değil. Bu görüşmelerin ardından Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao, tedarik zincirinde yaşanan buhran için Hollanda’yı sorumlu tutan bir açıklama yaptı. “Hollanda tarafının Nexperia Semiconductor ile ilgili aldığı önlemler, küresel endüstri ve tedarik zincirlerinin istikrarını ciddi şekilde etkiledi,” dedi. “Çin, Hollanda’dan küresel endüstri ve tedarik zincirlerinin güvenliği ve istikrarını koruma perspektifinden hareket etmesini talep ediyor.”

Nexperia, şu anda Çinli otoritelerle birlikte istisna hakkı elde etmek üzere çalışmakta ve mevcut Çin ihracat kısıtlamalarının aşılması için hem ulusal hem yerel devlet kurumlarıyla görüşmelerini sürdürmektedir.

Nexperia'nın Otomotiv Tedarik Zincirindeki Rolü

Nexperia, küresel otomotiv sektörüne sağladığı çip sayısı bakımından gücünün ötesinde etki yaratan bir şirket. 2024’te yaklaşık 2 milyar dolar ciroya sahip olan çip üreticisi, ürünlerinin yaklaşık %60’ını Volkswagen, Toyota, BMW ve Mercedes-Benz gibi otomotiv üreticilerine satıyor. Şirket, otomotiv müşterileri için en ileri teknolojiye sahip çipleri üretmiyor. Ancak, transistör ve diyot gibi temel çiplerin tedarikinde pazarın %40’ını kontrol ederek orantısız derecede büyük bir rol üstleniyor.

Avrupa Otomotiv Üreticileri Birliği’nin (ACEA) yakın tarihli bir açıklamasında da belirtildiği gibi, Nexperia, araç elektrik sistemlerinde kullanılan elektronik kontrol üniteleri için gerekli olan temel çiplerin yüksek hacimli tedarikçisidir. “Bu çipler olmadan, Avrupalı otomotiv tedarikçileri, araç üreticilerine ihtiyaç duyulan parça ve komponentleri üretemez,” diyor sektör grubu. 

Tedarik Zinciri Sonuçları

Nexperia’nın yarı iletkenlerinin büyük kısmı Çin’de üretildiği için, Çin Ticaret Bakanlığı’nın ihracat kısıtlamaları küresel tedarik zincirleri için en büyük tehdidi oluşturuyor. Birçok otomotiv üreticisi, yaklaşan çip kıtlığı ve ardından gelebilecek üretim duruşları konusunda şimdiden alarm veriyor. 

Çarşamba, 22 Ekim’de Volkswagen, çalışanlarına, Nexperia krizinin tetiklediği tedarik zinciri sorunları nedeniyle üretim durmasının yakın olabileceğini bildirdi. Alman gazetesi Bild, kaynaklara dayandırdığı haberinde, 29 Ekim Çarşamba günü itibarıyla iş durdurmalarının planlandığını belirtti. Volkswagen sözcüsü Reuters’a, “Dinamik durum göz önüne alındığında, kısa vadede üretimde etkiler yaşanmasını göz ardı edemeyiz,” dedi. 

Ertesi gün, Perşembe, 23 Ekim’de Japon Otomobil Üreticileri Birliği (JAMA), Nexperia’nın kısa süre önce Japon otomotiv parça üreticilerini çip tedarikinde kesinti yaşanabileceği konusunda bilgilendirdiğini söyledi. JAMA, bahsi geçen yarı iletkenlerin elektronik kontrol üniteleri için kritik komponentler olduğunu; herhangi bir kıtlık durumunda arasında Toyota, Honda ve Nissan’ın da bulunduğu JAMA üyelerinin zincirleme şekilde etkileneceğini açıkladı. 

Otomotiv sektöründeki ticaret birlikleri bu büyüyen kriz karşısında endişelerini yüksek sesle ifade ediyor. Alliance for Automotive Innovation (AAI) CEO’su John Bozzella, yakın tarihli bir açıklamasında, “Otomotiv çiplerinin sevkiyatı – hızlıca – tekrar başlamazsa, ABD ve birçok başka ülkede otomotiv üretimini aksatacak ve diğer sektörlere de yayılacaktır. O denli ciddi. Hızlı bir çözüm için çağrıda bulunuyoruz ki ABD ve küresel otomotiv üretimi aksamadan devam etsin,” dedi. 

AAI’nın Avrupa’daki muadili Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) de durumu benzer şekilde vahim olarak nitelendirdi. Kuruluş, Nexperia’dan çip alan Avrupalı otomotiv üreticilerinin alternatif tedarikçiler bulmasının aylar sürebileceğini; mevcut stokların ise yalnızca birkaç hafta daha yeteceğinin öngörüldüğünü açıkladı. ACEA Genel Direktörü Sigrid de Vries, yakın tarihli bir açıklamasında şöyle dedi: “Bu endişe verici durumun içinde kendimizi bir anda bulduk. Gerçekten tüm ilgili ülkelerden hızlı ve pragmatik çözümler bekliyoruz.”

Z2Data'nın Önerileri

Bu riski azaltmak için Z2Data, en kısa sürede Nexperia stoklarını güvence altına almanızı ve öncelikli olarak Çin’de üretilen Nexperia komponentleri olmak üzere alternatif komponentleri nitelendirmenizi önermektedir. 

Part Risk Manager aracımızı kullanarak tüm distribütörlerde mevcut stoğu tespit edebilir, Cross Engine ile de Nexperia komponentlerine özel alternatif arayabilirsiniz. Ayrıca, Supply Chain Watch aracımız, firmaların tedarik ettiği ve Çin’de üretilen Nexperia komponentlerini belirlemelerine yardımcı olur. Z2Data ve SCRM platformunun bu yaklaşan tedarik zinciri riskini etkin şekilde azaltmanıza nasıl yardımcı olabileceği hakkında daha fazla bilgi almak için bir demo talep edebilirsiniz. Ayrıca Z2Data temsilcinizle iletişime geçebilir veya [email protected] adresine e-posta gönderebilirsiniz.