Tình trạng thiếu hụt bán dẫn, đã đến hồi kết chưa?

Mặc dù tình trạng thiếu hụt bán dẫn nghiêm trọng trong hai năm trước đã giảm bớt, vẫn còn thiếu hụt các linh kiện quan trọng.

Tình trạng thiếu hụt bán dẫn, đã đến hồi kết chưa?

Từ khi COVID-19 bùng phát, chuỗi cung ứng toàn cầu đã liên tục bị gián đoạn và thiếu hụt. Dù tình trạng khan hiếm chất bán dẫn nghiêm trọng trong hai năm qua đã giảm bớt, nhưng nhiều linh kiện chủ chốt, đặc biệt trong ngành ô tô, vẫn tiếp tục khan hiếm.  

Chuỗi cung ứng bán dẫn đặc biệt bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kể từ khi COVID-19 bắt đầu. Từ sự thiếu hụt nguyên vật liệu do chiến tranh Nga - Ukraine gây ra cho đến thiên tai, hạn hán, lạm phát, biến động nhu cầu thị trường và căng thẳng giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Đài Loan, ngành công nghiệp này đang vật lộn để ổn định và đáp ứng nhu cầu sản xuất.   

Volkswagen mới đây cho biết họ dự báo tình trạng khan hiếm chip sẽ kéo dài sau năm 2023 và công ty đang chuẩn bị đối mặt với “bình thường mới” trong khủng hoảng chuỗi cung ứng.  

Tuần trước, Toyota tuyên bố họ sẽ sản xuất ít hơn 100.000 xe trong tháng 10 do thiếu chip bán dẫn. Ford Motors cũng công bố tuần qua rằng họ còn hơn 40.000 xe nằm trên dây chuyền sản xuất vì đang chờ linh kiện, và Honda thông báo đã cắt giảm 40% sản lượng xe tại Nhật Bản do thiếu chip.  

Công suất sản xuất chip ô tô của NXP không đáp ứng được nhu cầu đặt hàng dẫn đến tăng giá và chậm giao hàng, trong khi TSMC đã khuyến nghị khách hàng xây dựng tồn kho dự phòng cho các dự án IC liên quan đến ô tô. 

Không chỉ ngành ô tô, tình trạng thiếu chip vẫn còn ảnh hưởng đến nhiều ngành khác. Giám đốc điều hành Raytheon Technologies, tập đoàn quốc phòng lớn thứ hai Hoa Kỳ, nhận định rằng vi mạch bán dẫn sẽ tiếp tục khan hiếm sau giữa năm 2023 và Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Raimondo vừa phát biểu: “Thật không may, tôi không thấy tình trạng thiếu hụt chip sẽ giảm bớt một cách đáng kể trong năm tới.”  

Trong bối cảnh Vladimir Putin tuyên bố cuộc chiến tại Ukraine bước sang giai đoạn mới và đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân, đồng thời Trung Quốc cáo buộc Hoa Kỳ gửi “tín hiệu rất sai lầm và nguy hiểm”, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu vì địa chính trị là điều có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đặc biệt khi thị trường tài chính toàn cầu thêm bất ổn, kèm theo thiếu hụt nguyên vật liệu, năng lượng và sự biến động tổng thể của chuỗi cung ứng bán dẫn.  

Tình trạng thiếu hụt thị trường hiện nay

Thiếu hụt thị trường hiện tại phụ thuộc vào nút công nghệ sản xuất và mức độ sử dụng, ví dụ, nhu cầu cho các nút công nghệ sản xuất cũ như 55/65nm và 90nm đã có dấu hiệu giảm nhẹ nhưng nhu cầu đối với 40nm, 28nm, 22/20nm và 16/14nm vẫn duy trì ở mức cao. 

Dưới đây là một số xu hướng về thời gian giao hàng hiện tại theo báo cáo ngành

Nguồn cung CPU công nghiệp và vi điều khiển (MCU) vẫn rất hạn chế, thời gian giao hàng vượt quá 50 tuần. Dòng vi điều khiển và bộ điều khiển USB Hub là nhóm sản phẩm có thời gian giao hàng kéo dài nhất, dự báo các đơn hàng sẽ không thể giao cho đến năm 2023.   

Microchip và STMicro đang ghi nhận nhu cầu tăng cao đối với linh kiện EEPROM, đẩy thời gian giao hàng lên tới 52 tuần. Thời gian giao hàng MOSFET tăng từ 70 tuần lên 110 tuần. Phân bổ đang giảm dần khi thời gian giao hàng kéo dài. 

Tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng vẫn tiếp tục ảnh hưởng Xilinx, với thời gian giao hàng trung bình hơn 50 tuần, đồng thời do nguồn cung FPGA không ổn định từ Xilinx và Intel nên Lattice bị tăng đột biến nhu cầu, dẫn tới thời gian giao hàng vượt 99 tuần.  

Dự báo thị trường

Bất chấp tin tức về xu hướng giảm nhu cầu tiêu dùng, tổ chức World Semiconductor Trade Statistics (WSTS) đã công bố dự báo thị trường bán dẫn mới vào tháng 8. Họ dự báo thị trường chất bán dẫn sẽ tăng gần 14% trong năm 2022, với doanh thu dự báo 633 tỷ USD và tiếp tục tăng 4,6% trong năm 2023. 

Global Semiconductor billings

Sự tăng trưởng được dự báo trên nhiều khu vực, đặc biệt là châu Á - Thái Bình Dương, châu Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, cùng nhu cầu mạnh đối với IC Logic, Analog và các loại cảm biến, trong khi phân khúc quang điện tử (Optoelectronics) dự báo yếu nhất. 

Thị trường bán dẫn theo khu vực và sản phẩm — giá trị (triệu USD) và tăng trưởng theo năm (%), cập nhật quý 2 năm 2022
Cập nhật quý 2 năm 2022202120222023So với 2021 (%)So với 2022 (%)So với 2023 (%)
Châu Mỹ121.481150.064157.30227,423,54,8
Châu Âu47.75754.45156.20327,314,03,2
Nhật Bản43.68749.88052.37419,814,25,0
Châu Á - Thái Bình Dương342.967378.843396.48126,510,54,7
Tổng toàn cầu - Triệu USD555.893633.238662.36026,213,94,6
Bán dẫn rời rạc30.33733.40834.66227,410,13,8
Quang điện tử43.40443.50045.1207,40,23,7
Cảm biến19.14922.31923.18428,016,63,9
Mạch tích hợp463.002534.010559.39328,215,34,8
Analog74.10590.33896.11633,121,96,4
Micro80.22184.97487.99315,15,93,6
Logic154.837192.182207.79130,824,18,1
Bộ nhớ153.838166.517167.49430,98,20,6
Tổng sản phẩm - Triệu USD555.893633.238662.36026,213,94,6
Lưu ý: Số liệu trong bảng được làm tròn đến từng triệu USD nên tổng theo khu vực và tổng theo nhóm sản phẩm có thể chênh lệch nhỏ.

Dự báo tăng trưởng cũng được đề cập trong các báo cáo của MarketWatch và McKinsey, với nhận định ngành bán dẫn toàn cầu dự báo đạt giá trị nghìn tỷ USD vào năm 2030, trong đó 70% tăng trưởng đến từ các ngành ô tô, điện toán, lưu trữ dữ liệu và không dây.  

Điều này có ý nghĩa gì?

Dù nhu cầu một số loại bán dẫn đang chậm lại, thị trường vẫn tiếp tục phát triển do chất bán dẫn là thiết yếu cho cuộc sống hiện đại, đổi mới sáng tạo, quốc phòng và các sáng kiến phát thải carbon toàn cầu. 

Yếu tố địa chính trị, thiên tai, kinh tế toàn cầu và nhu cầu tiêu dùng tiếp tục tạo ra sự biến động và thiếu hụt trong chuỗi cung ứng bán dẫn.  

Giảm thiểu rủi ro và quản lý chuỗi cung ứng hiện là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược của nhiều doanh nghiệp nhằm tăng tính phục hồi cho hoạt động của mình.  

Cải thiện khả năng hiển thị và linh hoạt chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu bán dẫn tốt hơn.  

Tìm nguồn cung ứng đa kênh và đa dạng hóa nhà cung cấp sẽ giảm sự phụ thuộc vào nhà cung cấp hoặc vị trí địa lý. Sử dụng các công cụ giám sát thay đổi trong quy trình thu mua, nhận cảnh báo về tác động của thiên tai hoặc sự kiện địa chính trị tới chuỗi cung ứng của doanh nghiệp sẽ giúp nhanh chóng và chủ động ứng phó với gián đoạn hay thiếu hụt chip.