Những gián đoạn chuỗi cung ứng tiềm ẩn tại Trung Quốc năm 2023

Chính phủ Trung Quốc đã dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt zero-Covid sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc nhưng liệu quốc gia này đã sẵn sàng cho sự chuyển đổi này chưa?

Những gián đoạn chuỗi cung ứng tiềm ẩn tại Trung Quốc năm 2023

Chính phủ Trung Quốc đã dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt theo chính sách “zero-Covid” sau làn sóng phản đối trên toàn quốc, nhưng liệu quốc gia này đã sẵn sàng cho sự chuyển đổi này?

Mặc dù chính phủ cam kết làm nhiều hơn để tăng tỷ lệ tiêm vắc-xin, những quy định mới đã khiến nhiều người dễ bị lây nhiễm hơn theo nhận định của Tiến sĩ Siddharth Sridhar, chuyên gia virus học tại Đại học Hồng Kông. Ông cho biết chính phủ Trung Quốc vẫn để ngỏ nhiều câu hỏi về cách thức các nhà chức trách sẽ cố gắng kiểm soát làn sóng lây nhiễm không thể tránh khỏi. Ông nhấn mạnh thêm: “Nếu họ đang cân nhắc thay đổi, họ cần củng cố hệ thống phòng ngự của mình vì một cơn bão sắp đến.”   

Các ca nhiễm Covid và chính sách “zero-Covid” đã khiến chuỗi cung ứng tại "trung tâm công nghệ" Thâm Quyến bị gián đoạn ở nhiều cấp độ, buộc các doanh nghiệp gây áp lực lên chính phủ nhằm nới lỏng các quy định kiểm soát, nhưng liệu đó có phải là giải pháp?

Những thay đổi trong chính sách “Zero Covid” của Trung Quốc

Trung Quốc đang đối mặt với một giai đoạn "rất khó khăn" khi tháo dỡ chính sách "zero-Covid" cứng nhắc và cho phép người dân sống chung với virus, tạo ra thách thức trong việc bảo vệ cộng đồng đầy đủ.

Một số thay đổi trong chính sách này bao gồm:

  • Việc kiểm tra xét nghiệm P.C.R. và mã y tế sẽ không còn được áp dụng trong di chuyển giữa các khu vực ở Trung Quốc.
  • Xét nghiệm đại trà sẽ không còn được tiến hành tại các khu vực không được coi là “nguy cơ cao”, là những nơi có ca nhiễm Covid.
  • Việc nhập viện bắt buộc được bãi bỏ; những người mắc bệnh có triệu chứng nhẹ và những người tiếp xúc gần hiện có thể tự cách ly tại nhà. Họ được phép kết thúc cách ly nếu có kết quả xét nghiệm âm tính vào ngày thứ năm.
  • Chính quyền địa phương có thể phong tỏa các tòa nhà nếu phát hiện ca nhiễm, nhưng không được hạn chế di chuyển hoặc ngưng hoạt động kinh doanh bên ngoài khu vực “nguy cơ cao” được chỉ định.

Mô hình sản xuất của Trung Quốc

Một trong những lý do khiến sản xuất tại Trung Quốc đạt hiệu quả cao là nhờ sự phổ biến của các “thành phố nhà máy” — những khuôn viên khép kín tích hợp nhà máy, kho bãi, văn phòng và khu nhà ở trong một khu vực có hàng rào bảo vệ. Các khuôn viên này được xây dựng từ thập niên 1990 tại các tỉnh ven biển như Quảng Đông, Chiết Giang và Giang Tô, thu hút lao động từ các tỉnh nội địa như Sơn Tây, Hà Nam, Hồ Bắc và nhiều nơi khác nhằm biến Trung Quốc thành công xưởng của thế giới.

Một khuôn viên điển hình có thể có hơn 10.000 công nhân sinh sống trong các tòa nhà chung cư, thường gọi là ký túc xá, cùng với các khu vực quản lý riêng biệt. Các khu vực lớn như Công viên Khoa học và Công nghệ Long Hoa của Foxconn tại Thâm Quyến từng có tới 270.000 công nhân trên diện tích chỉ một dặm vuông.

Khi Covid-19 lần đầu bùng phát tại Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019, mọi nhà máy đều bị ảnh hưởng bởi sự lây lan nhanh của dịch bệnh, trở thành đầu mối của sự kiện siêu lây nhiễm.

Chính sách zero-Covid và các lệnh phong tỏa giới hạn di chuyển đã phát huy hiệu quả thời điểm đó, tạo ra một số gián đoạn chuỗi cung ứng nhưng được khắc phục nhanh chóng. Trung Quốc khi đó là nước xuất khẩu đáng tin cậy trong khi các quốc gia khác như Việt Nam, Malaysia và Ấn Độ phải chống chọi với nhiều đợt bùng phát Covid.

Tuy nhiên, khi Covid giảm dần ở các nơi khác trên thế giới, Trung Quốc lại xuất hiện các ổ dịch và chính sách zero-Covid bắt đầu gây ra nhiều gián đoạn nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng trong ngành công nghệ. Tại các khu vực như Thượng Hải, Côn Sơn và Tô Châu, nhiều nhà sản xuất, đơn vị lắp ráp linh kiện công nghệ bị ảnh hưởng, dẫn đến các doanh nghiệp liên tục gây áp lực lên chính phủ để nới lỏng các biện pháp phòng dịch và cuối cùng đã có sự chuyển dịch trong chính sách.

Những khả năng gián đoạn chuỗi cung ứng trong năm 2023

Nhìn về phía trước trên lịch năm với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán bắt đầu vào tháng 01/2023 và việc nới lỏng các hạn chế đi lại, nhiều lao động sẽ trở về quê để đoàn tụ cùng gia đình, đặc biệt sau nhiều năm không có cơ hội này.

Hơn 100 triệu người sẽ di chuyển và sau đó quay lại công việc tại “thành phố nhà máy” và nếu công nhân bị nhiễm bệnh, sẽ không đủ chỗ để cách ly, làm tăng nguy cơ bùng phát siêu lây nhiễm Covid lần nữa và gián đoạn chuỗi cung ứng tại Trung Quốc sẽ tiếp tục leo thang.

Doanh nghiệp nên cân nhắc đa dạng hóa chuỗi cung ứng của mình nhằm giảm phụ thuộc địa lý và xây dựng năng lực ứng phó linh hoạt.