Cách quy tắc 50% của BIS bị đình chỉ làm phức tạp thêm cuộc khủng hoảng chip Nexperia

Điểm nổi bật của bài viết:

• Một cuộc họp gần đây giữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 30/10 đã mở ra chương mới trong câu chuyện về Nexperia, khi Hoa Kỳ thông báo trì hoãn thực thi Quy tắc Đối tác liên kết của BIS thêm một năm. 
• Gần như ngay sau các cuộc đàm phán thương mại, chính phủ Trung Quốc bắt đầu tiếp nhận yêu cầu miễn trừ từ khách hàng của Nexperia, cho phép họ tiếp tục tìm nguồn cung ứng từ nhà sản xuất chip này. Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) tập trung xem xét các đề xuất được miễn trừ cho nhiều nhà sản xuất ô tô lớn đang bị gián đoạn do các biện pháp hạn chế xuất khẩu công bố ngày 04/10.
• Tuy nhiên, tình hình tiếp tục trở nên phức tạp, khi một lá thư đề ngày 29/10 mà Reuters thu thập được cho thấy trụ sở của Nexperia tại Hà Lan đã ngừng cung cấp wafer cho các cơ sở tại Trung Quốc. Bức thư do CEO lâm thời của Nexperia, Stefan Tilger ký, khẳng định quyết định này là “hệ quả trực tiếp từ việc ban lãnh đạo địa phương gần đây không tuân thủ các điều khoản thanh toán đã cam kết theo hợp đồng.” 

Trong phần lớn tháng 10, các nhà sản xuất ô tô lớn tại Hoa Kỳ, châu Âu và châu Á đã phải xoay xở để ứng phó với tình huống chưa từng có mà Nexperia — nhà sản xuất bán dẫn Hà Lan — đối mặt khi vướng vào cuộc tranh chấp sở hữu giữa Trung Quốc và Hà Lan. Sau loạt biện pháp thương mại mà khởi đầu là tuyên bố của Hoa Kỳ vào cuối tháng 9 sẽ thực hiện “Quy tắc Đối tác liên kết” với Danh sách tổ chức của Cục Công nghiệp và An ninh (BIS), ngày 04/10 Trung Quốc đã áp đặt hạn chế xuất khẩu lên các nhà máy của Nexperia đang vận hành tại nước này. Do Nexperia là nhà cung cấp chip chủ chốt cho nhiều hãng ô tô lớn nhất thế giới, các hạn chế này đã gây hoảng loạn trên chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Tuy nhiên, thương mại thế giới năm 2025 thay đổi rất nhanh, và cuộc họp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình ngày 30/10 đã mở ra một chương mới cho câu chuyện doanh nghiệp quốc tế này. Sau thương lượng thương mại giữa hai nguyên thủ, phía Hoa Kỳ thông báo sẽ trì hoãn thực thi Quy tắc Đối tác liên kết của BIS thêm một năm. Vì Quy tắc Đối tác liên kết — quy định hạn chế xuất khẩu tới các doanh nghiệp có ít nhất 50% vốn sở hữu từ tổ chức nằm trong Danh sách của BIS — là nguyên nhân kích hoạt toàn bộ chuỗi diễn biến, việc đình chỉ này gần như chắc chắn sẽ thay đổi cục diện thiếu hụt chuỗi cung ứng sắp tới và những thách thức mà các nhà sản xuất công nghệ cao đang đối mặt. 

Nhưng diễn biến mới này sẽ ảnh hưởng như thế nào tới các nhà sản xuất ô tô, cũng như liệu có thể chấm dứt cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng đang lơ lửng không?

Nhưng diễn biến mới này sẽ ảnh hưởng như thế nào tới các nhà sản xuất ô tô, cũng như liệu có thể chấm dứt cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng đang lơ lửng không?

Khủng hoảng Nexperia 

Xung đột hiện tại của Nexperia bắt đầu khi Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) Hoa Kỳ công bố kế hoạch áp dụng Quy tắc Đối tác liên kết. Theo quy định mới của BIS, bất kỳ doanh nghiệp nào có ít nhất 50% vốn sở hữu bởi một công ty hoặc tổ chức nằm trong Danh sách tổ chức của BIS hoặc Danh sách tổ chức quân sự đều bị áp dụng cùng các biện pháp hạn chế xuất khẩu như công ty mẹ. Do Nexperia bị Tập đoàn công nghệ Wingtech Trung Quốc thâu tóm năm 2019, và Wingtech Technology được thêm vào Danh sách tổ chức của BIS năm 2024, Quy tắc Đối tác liên kết sẽ áp các hạn chế xuất khẩu tương tự lên nhà sản xuất chip Đan Mạch này. 

Thông báo của BIS đã tạo nên một cuộc tranh chấp quyền sở hữu doanh nghiệp hiếm có nhưng cũng rất tiêu biểu, dẫn đến hàng loạt sự kiện kéo dài suốt tháng 10. Gắn liền giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Hà Lan, khủng hoảng Nexperia là câu chuyện đặc trưng của thời đại, xoay quanh xung đột thương mại, sản xuất chip mang yếu tố địa chính trị, tiếp cận công nghệ tiên tiến và quốc hữu hóa doanh nghiệp chiến lược. 

Dòng thời gian tranh chấp quyền sở hữu Nexperia

• 29/09: BIS công bố thực thi “Quy tắc Đối tác liên kết”. Theo BIS, với quy định mới, “bất kỳ tổ chức nào có ít nhất 50% vốn sở hữu từ một hoặc nhiều tổ chức nằm trong Danh sách tổ chức hoặc Danh sách tổ chức người dùng cuối quân sự (MEU), thì chính tổ chức đó cũng tự động bị áp dụng các hạn chế tương ứng. Ngoài ra, việc một công ty thuộc Danh sách tổ chức/MEU nắm giữ cổ phần thiểu số đáng kể là dấu đỏ khiến xuất khẩu cần tăng cường thẩm định.” Là công ty con của Wingtech Technology Trung Quốc, Nexperia bị áp dụng hạn chế xuất khẩu của Danh sách tổ chức và MEU. 
• 30/09: Chính phủ Hà Lan viện dẫn Đạo luật đảm bảo hàng hóa nhằm tìm cách kiểm soát Nexperia, hiện vẫn đặt trụ sở tại Hà Lan. Trong một bản tin được chăm chút ngôn từ, chính phủ lý giải việc tiếp quản do “các dấu hiệu cấp bách về thiếu sót nghiêm trọng trong quản trị và hoạt động của Nexperia” gây “đe dọa sự liên tục và bảo vệ các tri thức và năng lực công nghệ then chốt trên lãnh thổ Hà Lan và châu Âu.” Xét tới nguy cơ về quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ giữa Hoa Kỳ và Nexperia, động thái này của Hà Lan dường như nhằm đưa Nexperia ra khỏi phạm vi áp dụng của BIS và Quy tắc Đối tác liên kết. 
• 04/10: Bộ Thương mại Trung Quốc ban hành kiểm soát xuất khẩu với Nexperia, cấm các cơ sở và nhà thầu phụ tại Trung Quốc xuất khẩu linh kiện hoàn chỉnh và bán thành phẩm sản xuất trong nước sang bất kỳ quốc gia nào khác. Hai tuần sau đó, ban lãnh đạo Nexperia tại Trung Quốc gửi thư yêu cầu nhân viên “bỏ qua sự can thiệp bên ngoài.”
• 30/10: Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đạt thỏa thuận thương mại tại Hàn Quốc. Theo các điều khoản mới, Hoa Kỳ đồng ý hoãn thực thi Quy tắc Đối tác liên kết của BIS một năm. Khi Quy tắc được đình chỉ, Nexperia không còn bị hạn chế theo Danh sách tổ chức. Ngoài ra, phía Trung Quốc cam kết “áp dụng các biện pháp phù hợp để khôi phục thương mại từ các cơ sở Nexperia tại Trung Quốc, cho phép chip chủ lực tiếp tục sản xuất và cung ứng ra toàn cầu.”
• 01/11: Chính phủ Trung Quốc bắt đầu tiếp nhận các yêu cầu miễn trừ từ khách hàng của Nexperia để cho phép họ nối lại tìm nguồn linh kiện từ nhà sản xuất chip này. Theo South China Morning Post, Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) đang tập trung xét duyệt đề xuất được miễn trừ cho nhiều hãng xe lớn bị gián đoạn do các biện pháp kiểm soát công bố ngày 04/10.

Tình hình chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu

Như chúng tôi trình bày trong bài phân tích về cuộc khủng hoảng Nexperia, nhà sản xuất chip Hà Lan này đóng vai trò vượt trội đối với chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu. Riêng với các loại bán dẫn ô tô như transistor và diode, doanh nghiệp này nắm giữ khoảng 40% thị phần toàn cầu. Sau công bố kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc ngày 04/10, các hãng xe cùng các hiệp hội ngành đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về khả năng duy trì chuỗi cung ứng. 

Đến cuối tháng 10, một cuộc khủng hoảng chip mới đã lộ diện, khi các nhà sản xuất như Volkswagen, Honda và Nissan đều cảnh báo nguy cơ phải dừng sản xuất và đóng cửa nhà máy trong vòng vài tuần tới. Tổng giám đốc Hiệp hội các Nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), bà Sigrid de Vries cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng Nexperia đã đẩy ngành công nghiệp ô tô vào “tình trạng báo động. Chúng ta thực sự cần các giải pháp nhanh chóng, thực tế từ tất cả các quốc gia liên quan.”

Đến cuối tháng 10, một cuộc khủng hoảng chip mới đã lộ diện, khi các nhà sản xuất như Volkswagen, Honda và Nissan đều cảnh báo nguy cơ phải dừng sản xuất và đóng cửa nhà máy trong vòng vài tuần tới.

Tác động của đàm phán thương mại Mỹ - Trung đến cuộc xung đột Nexperia

Xét tới mức độ phức tạp và biến động không ngừng của tình hình Nexperia suốt tháng qua, việc xuất hiện thêm một bước ngoặt gây bất ngờ là điều không quá khó hiểu. Đàm phán thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc cuối tháng 10 đã dẫn tới hai nhượng bộ trọng yếu, mỗi bên một điều kiện. Trong khi Hoa Kỳ đồng ý đình chỉ Quy tắc Đối tác liên kết của BIS một năm, phía Trung Quốc cam kết phối hợp với các nhà máy của Nexperia để nối lại xuất khẩu chip tới khách hàng toàn cầu. Chỉ vài ngày sau khi đàm phán khép lại, xuất hiện tin tức MOFCOM sẽ bắt đầu tiếp nhận đề xuất miễn trừ từ các đối tác quốc tế nhằm sớm khôi phục xuất khẩu chip của Nexperia. 

Những diễn biến này gợi ý rằng các nhà sản xuất ô tô có thể đã tránh được một cuộc khủng hoảng chip nghiêm trọng và sẽ sớm tiếp tục tìm nguồn linh kiện từ Nexperia trong những ngày, tuần tới. Tuy nhiên, vẫn còn hai lo ngại lớn mà các nhà sản xuất ô tô cùng các bên liên quan cần chú ý. 

Tuy nhiên, vẫn còn hai lo ngại lớn mà các nhà sản xuất ô tô cùng các bên liên quan cần chú ý. 

Trước hết, theo các dự báo được báo chí đưa ra cuối tháng 10, các hãng xe như Volkswagen, Honda và Nissan được dự báo sẽ cạn tồn kho với những loại bán dẫn chuyên dụng vào đầu tháng 11. Tùy theo tốc độ xét duyệt miễn trừ của MOFCOM, một số nhà sản xuất ô tô vẫn có thể phải cắt giảm sản lượng và điều chỉnh kế hoạch sản xuất cho phần còn lại của năm 2025. 

Thứ hai, và có thể còn quan trọng hơn, một lá thư đề ngày 29/10 do Reuters thu thập được cho thấy trụ sở Nexperia tại Hà Lan đã ngừng cung cấp wafer cho các nhà máy tại Trung Quốc. Trong thư, CEO lâm thời Stefan Tilger của Nexperia xác nhận quyết định này là “hệ quả trực tiếp của việc quản lý địa phương gần đây không tuân thủ điều khoản thanh toán theo hợp đồng.” Khoảng 70% chip của Nexperia được đóng gói tại Trung Quốc, việc cắt nguồn wafer có thể gây ra đợt thiếu hụt nguồn cung liên quan mới. Diễn biến này cho thấy cuộc khủng hoảng sở hữu nhiều tầng lớp hơn tưởng tượng, và ngay cả khi Hoa Kỳ - Trung Quốc đạt được nhượng bộ thương mại rất cần thiết, cũng chưa chắc đủ để phục hồi trạng thái chuỗi cung ứng và vai trò trọng yếu của Nexperia trong sản xuất ô tô toàn cầu. 

Tìm linh kiện thay thế Nexperia cùng Z2Data 

Tranh chấp Nexperia là câu chuyện đặc biệt thu hút chú ý do quy tụ đa dạng chủ đề nóng như công nghệ bán dẫn, hạn chế thương mại, thiếu hụt nguồn cung và vai trò ngày càng tăng của các chính phủ trong khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu đứng từ góc độ các nhà sản xuất ô tô hay nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) — những doanh nghiệp đang tìm nguồn linh kiện từ Nexperia — rõ ràng không ai muốn trở thành nạn nhân bất đắc dĩ trong cuộc chiến chip đa phương này. 

Doanh nghiệp muốn hành động nhanh chóng và quyết đoán để tìm giải pháp thay thế chip Nexperia có thể tận dụng dữ liệu và phân tích từ nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) của Z2Data. Z2Data cung cấp nhiều tính năng có thể hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn đảo lộn chuỗi cung ứng:

• Xác định toàn bộ linh kiện Nexperia mà doanh nghiệp của bạn đang tìm nguồn cung ứng.
• Tìm kiếm tất cả các phương án thay thế linh kiện Nexperia tương thích.
• Đánh giá tồn kho khả dụng trên toàn bộ mạng lưới nhà phân phối linh kiện điện tử toàn cầu.
• Sử dụng tính năng bản đồ linh kiện theo nhà máy để xác nhận các linh kiện của bạn đang được sản xuất tại Trung Quốc.

Ngay cả khi khủng hoảng Nexperia có thể lắng xuống trong vài tuần hay vài tháng tới, các rủi ro thương mại vẫn chưa biến mất khỏi chuỗi cung ứng linh kiện điện tử. Xung đột thương mại, biện pháp hạn chế xuất khẩu và quốc hữu hóa gia tăng đều đồng nghĩa việc tìm nguồn linh kiện điện tử sẽ kém ổn định hơn các năm trước — sự linh hoạt, chủ động lựa chọn và khả năng phục hồi hiện đóng vai trò then chốt. 

Để tìm hiểu thêm về Z2Data và cách Z2Data giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro chuỗi cung ứng trong tranh chấp Nexperia, hãy đăng ký demo với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi. Doanh nghiệp cũng có thể liên hệ với đại diện Z2Data hoặc gửi email tới [email protected].