:quality(85))
Điểm nổi bật của bài viết:
- Một trong những dữ liệu thiết yếu mà doanh nghiệp đang nỗ lực thu thập cho hoạt động nhập khẩu là nước xuất xứ (COO – country of origin), hiện giữ vai trò đặc biệt lớn trong tổng chi phí đưa hàng hóa nước ngoài vào Hoa Kỳ.
- Doanh nghiệp không nên chỉ xem nước xuất xứ như yếu tố xác định áp thuế—dữ liệu COO là chỉ số quan trọng mà chính nhà nhập khẩu có thể tận dụng để nâng cao khả năng phục hồi chuỗi cung ứng.
- Dữ liệu COO giúp bộ phận thu mua đưa ra quyết định đa dạng hóa chuỗi cung ứng bằng cách cung cấp cái nhìn toàn diện về nguồn gốc các linh kiện, làm rõ các điểm phụ thuộc và những nút thắt tiềm ẩn trong tương lai.
Chỉ trong bốn tháng đầu tiên, năm 2025 đã là một trong những năm biến động nhất của thương mại quốc tế trong hàng thập kỷ qua. Hàng loạt thuế quan do Hoa Kỳ áp lên các quốc gia khác, cùng các biện pháp trả đũa từ phía các nước này, và sự leo thang qua lại giữa Mỹ và nhiều đối tác thương mại quan trọng đã tạo nên một bối cảnh thương mại nhiều bất ổn. Đối với nhiều doanh nghiệp và nhà sản xuất Hoa Kỳ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu, hệ quả là một môi trường đầy rủi ro và lo ngại.
Giữa bối cảnh bất ổn và lo ngại này, các tổ chức nhận thấy khả năng hiển thị dữ liệu có thể giúp nâng cao tính linh hoạt và khả năng ứng phó hiệu quả trước môi trường mới đầy biến động. Doanh nghiệp càng hiểu rõ về chuỗi cung ứng của mình—từ nhà sản xuất trực tiếp, nhà sản xuất phụ, đến các tuyến đường phức tạp mà hàng hóa di chuyển từ nguyên liệu thô đến thành phẩm—càng có khả năng tăng cường sức chống chịu. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần thu thập nhiều loại dữ liệu: bản đồ chuỗi cung ứng, mã số Harmonized Tariff Schedule (HTS), và địa điểm nhà máy sản xuất.
Một trong những dữ liệu thiết yếu nhất mà doanh nghiệp hiện ưu tiên cho nhập khẩu là nước xuất xứ (COO). Tuy thoạt nhìn đơn giản hơn—thậm chí hiển nhiên—so với các mã số phức tạp hay chuỗi cung ứng rối rắm, nhưng COO ngày càng quyết định lớn đến chi phí liên quan đến nhập khẩu vào Hoa Kỳ.
Nước xuất xứ là gì và tại sao lại quan trọng?
Nước xuất xứ của sản phẩm (country of origin, gọi tắt là “COO”), là quốc gia nơi sản phẩm được sản xuất lần đầu. KHông chỉ là một thông tin về hàng hóa hoặc nguyên vật liệu, COO còn là một chỉ định pháp lý và yêu cầu bắt buộc. Theo Cục Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP), “Mọi mặt hàng có nguồn gốc nước ngoài nhập vào Hoa Kỳ phải được ghi rõ ràng tên quốc gia sản xuất bằng tiếng Anh, trừ khi luật pháp có quy định ngoại lệ.”
Vì ngày càng nhiều sản phẩm trải qua quá trình sản xuất tại nhiều quốc gia trước khi đến tay nhà nhập khẩu, việc xác định COO không phải lúc nào cũng rõ ràng ngay lập tức. Với hàng hóa được sản xuất tại nhiều nước, Cục Hải quan và Biên phòng áp dụng nguyên tắc pháp lý về “chuyển đổi thực chất”. Như Cơ quan Quản lý Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITA) giải thích, nguyên tắc này quy định nước xuất xứ của một sản phẩm làm ra ở nhiều quốc gia phải được xác định là quốc gia cuối cùng có “sự chuyển đổi thực chất” xảy ra.
Việc xác định nước xuất xứ cho hàng nhập khẩu hiện đang tạo ra ảnh hưởng lớn chưa từng có trong thế kỷ này. Nguyên nhân là hầu hết các mức thuế trong nhiệm kỳ Tổng thống Trump đều dựa vào nước xuất xứ. Ngoài những đợt áp thuế theo ngành do Tổng thống Trump triển khai từ tháng 1, tháng vừa qua chứng kiến mức tăng thuế chưa từng có với hàng loạt đối tác thương mại lớn toàn cầu.
Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ coi nước xuất xứ là yếu tố để cán bộ xác định khi áp thuế với hàng nhập khẩu. Thay vào đó, COO là chỉ số dữ liệu quan trọng mà nhà nhập khẩu có thể sử dụng để gia tăng nhận thức về điểm yếu và củng cố khả năng phục hồi chuỗi cung ứng.
Tính toán trách nhiệm thuế quan
Tổ chức biết được COO của hàng nhập khẩu sẽ xác định được trước các chi phí thuế quan liên quan đến mặt hàng đó. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể sử dụng công cụ phân tích và báo cáo dữ liệu để tính toán tổng trách nhiệm thuế dựa trên toàn bộ lượng hàng hóa nhập khẩu.
Điều này giúp nhà sản xuất kiểm soát chi phí và biến động chi phí cố định, đồng thời điều chỉnh dự báo doanh thu cho phần còn lại của năm 2025 và xa hơn. Ngoài ra, tổng chi phí thuế quan sẽ trở nên rõ nét, giúp lãnh đạo chuỗi cung ứng có cái nhìn tổng thể về hệ quả tài chính của việc duy trì nguồn cung hiện tại.
Hiểu rõ mức độ phụ thuộc vào quốc gia
Vượt ra ngoài dữ liệu vị trí địa lý cần thiết để nắm bắt chi phí thuế quan, dữ liệu COO còn khắc họa rõ về chuỗi cung ứng toàn cầu và các mối phụ thuộc lớn nằm trong đó. Ví dụ, một nhà sản xuất ô tô lớn có thể nhập hàng chục nghìn linh kiện trong một năm, với hơn một nửa trong số đó được vận chuyển từ Trung Quốc về Hoa Kỳ. Thiếu dữ liệu COO đầy đủ, nhà sản xuất ô tô không thể hình dung mức độ phụ thuộc vào sản xuất tại Trung Quốc cho hoạt động lắp ráp xe của mình.
Vượt ra ngoài dữ liệu vị trí địa lý cần thiết để nắm bắt chi phí thuế quan, dữ liệu COO còn khắc họa rõ về chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp—và cả các mối phụ thuộc lớn nằm trong đó.
Như vậy, dữ liệu COO có vai trò như thông tin quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM – supply chain risk management), cho phép doanh nghiệp nhận diện các điểm yếu tiềm ẩn xuất phát từ sự phụ thuộc quá mức vào một số quốc gia cụ thể.
Đánh giá mức độ phơi nhiễm trước biến động và xung đột thương mại trong tương lai
Một chiến lược chủ động quản lý rủi ro chuỗi cung ứng là luôn chú ý tới tương lai, thực hiện “nhận diện rủi ro” để dự đoán làn sóng đe dọa tiếp theo sẽ đến từ đâu. Ví dụ, mức thuế 10% đối với một số quốc gia sản xuất lớn như Việt Nam, Malaysia và Thái Lan có vẻ có thể kiểm soát được hiện nay, nhưng những con số này có thể thay đổi đột ngột khi thời gian tạm dừng 90 ngày của chính quyền Trump kết thúc.
Khả năng phân tích dữ liệu COO giúp tổ chức xác định các rủi ro tiềm ẩn trong tương lai—tạo cơ sở dữ liệu giúp xây dựng và triển khai các biện pháp giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng. Một nhà sản xuất Hoa Kỳ chủ yếu nhập từ Trung Quốc và một số quốc gia Nam Á có thể chủ động đa dạng hóa về phía Hoa Kỳ, Canada, Mexico—nơi mức rủi ro thuế quan cao thấp hơn đáng kể.
Xác định vị trí cần đa dạng hóa
Chiến lược SCRM được nhắc đến nhiều nhất chính là đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, đa dạng hóa nhà cung cấp và nguồn cung ra nhiều quốc gia, nhà sản xuất và địa điểm nghe thì đơn giản, nhưng thực chất gần như bất khả thi nếu không có tiêu chí rõ ràng hoặc phạm vi xác định chặt chẽ. Nhiều doanh nghiệp lớn tại Hoa Kỳ thường tìm nguồn linh kiện từ hàng chục nghìn bộ phận mỗi năm, làm việc với hàng trăm nhà sản xuất khắp nhiều quốc gia và khu vực. Thật không thực tế—và cũng không cần thiết về mặt chiến lược—nếu phải thay thế toàn bộ hơn 500 nhà sản xuất hoặc đại tu hoàn toàn chuỗi cung ứng phức tạp vốn đã xây dựng qua nhiều năm.
Tuy đa dạng hóa nhà cung cấp và nguồn cung ra nhiều quốc gia, nhà sản xuất, địa điểm nghe thì đơn giản, nhưng thực chất gần như bất khả thi nếu không có giới hạn và tiêu chí rõ ràng.
Thay vào đó, doanh nghiệp cần tiếp cận việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng thật cẩn trọng, xác định chính xác những linh kiện và nhóm hàng hóa cần đa dạng hóa nguồn cung nhất. Dữ liệu COO hỗ trợ bộ phận thu mua ra quyết định này bằng việc cung cấp bức tranh toàn diện về nguồn gốc sản xuất của mọi linh kiện cũng như vị trí các điểm phụ thuộc và nút thắt tiềm tàng.
Bắt đầu tái cấu trúc quy trình sản xuất
Trong môi trường thương mại hiện nay, các nhà sản xuất Hoa Kỳ đang tận dụng mọi biện pháp để bù đắp chi phí cao do chính sách thuế quan của chính quyền Trump. Một chiến lược tiên tiến nổi bật là tái cấu trúc quy trình sản xuất hoặc bán thành phẩm, nhằm dịch chuyển điểm “chuyển đổi thực chất”—yếu tố xác định COO—từ quốc gia bị áp thuế cao sang quốc gia có thuế thấp hơn. Mặc dù biện pháp này phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu, song có thể mang lại giá trị bền vững và đáng kể.
Để triển khai quy trình sản xuất mới, doanh nghiệp cần khả năng phân tích COO của toàn bộ hàng nhập khẩu. Khi đã nắm đầy đủ nguồn gốc các linh kiện và bán thành phẩm, doanh nghiệp có thể quyết định sản phẩm nào xứng đáng đầu tư nguồn lực để tái cấu trúc.
Công nghệ SCRM cung cấp dữ liệu COO
Khi được khai thác đúng cách, dữ liệu COO về sản phẩm, linh kiện và bán thành phẩm sẽ cung cấp cho nhà nhập khẩu Hoa Kỳ các thông tin hành động về nơi hàng hóa được sản xuất. Việc tổng hợp các dữ liệu riêng lẻ này thành báo cáo lớn về mô hình và phân bố COO trên hàng nghìn mặt hàng giúp doanh nghiệp chủ động giảm thiểu tác động thuế quan và phòng tránh rủi ro thương mại trong tương lai. Các nền tảng SCRM là nguồn lực mạnh mẽ cho hình thức quản lý rủi ro này, cung cấp cho người dùng thông tin cập nhật, đáng tin cậy về COO của hàng trăm triệu linh kiện điện tử toàn cầu.
Phần mềm SCRM của Z2Data cung cấp tính năng Sourcing Status độc quyền, cho phép người dùng:
- Xem COO của hàng triệu linh kiện điện tử.
- Xác định các linh kiện chỉ được sản xuất tại một địa điểm duy nhất (phụ thuộc một địa điểm sản xuất).
- Đánh dấu những mặt hàng chỉ do một nhà sản xuất cung cấp—đây là động lực thị trường làm tăng đáng kể nguy cơ tình trạng lỗi thời.
Dù doanh nghiệp đang tìm cách giảm phụ thuộc vào quốc gia, khu vực hay nhà sản xuất, Z2Data đều có dữ liệu phù hợp để định hướng chiến lược hiệu quả. Để tìm hiểu thêm về Z2Data và cách nền tảng này giúp doanh nghiệp tận dụng dữ liệu COO để giảm rủi ro trên toàn chuỗi cung ứng, hãy đăng ký demo miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
