Kullanım Ömrü Sonu (Obsolescence) Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Daha önce erişilebilir olan komponentlerin veya hizmetlerin kullanılabilir olmaması, eskime (obsolescence) olarak adlandırılır. Teknik, finansal, idari ve yasal nedenler dahil olmak üzere çeşitli sebeplerle piyasadan kaldırılmış olabilirler.

Çoğu zaman, eskime bir komponentin artık mevcut olmaması anlamına gelse de, ürün için hâlâ gerekli olabilir. Bu ciddi sorun, teknolojiye dayanan her sektörü etkiler. Eskime uygun şekilde yönetilmezse, işinizi olumsuz yönde etkiler.

Eskimeyi Yönetin

Eskime Yönetimi, neden eskimelerin yaşandığını anlamayı ve bu tür olayların gelecekte nasıl önlenip hafifletileceğini planlamayı amaçlar. Malzemeler, komponentler, yöntemler, yetkinlikler ve yazılımlar zamanla eskimeye maruz kalır.

Eskime, ekipmanın yaşam döngüsünün herhangi bir aşamasında — gelişim, tasarım, üretim ve bakım dahil — ortaya çıkabilir. Bu, uzun süre çalışır durumda tutulması gereken komponentler üzerinde etkili olur.

Eskime yönetimi için önceden plan yapılmalıdır. Yalnızca bir ürünün bir parçası artık üretilmediği için tüm makinenin değiştirilmesi, finansal açıdan sürdürülebilir ve gerekli değildir.

Bir şirketin başına gelebilecek en kötü şey, kritik bir komponent için kullanım ömrü sonu (EOL) bildiriminin yayınlanmasıdır; üstelik gerçek bir alternatif veya muadil hızlıca bulunamıyorsa.

Kullanım Ömrü Sonu (EOL) Bildirimi Nedir?

Bir ürünün ömrünün sonuna yaklaştığını ve artık güncelleme alamayacağını duyurmak için EOL (End-of-Life) bildirimleri yayınlanır; bu, tedarikçinin/vericinin bakış açısından ürünün artık işlevsel ömrünü tamamladığını gösterir.

Bu noktada tedarikçi artık ürünü pazarlamaz, satmaz ya da parça, servis veya yazılım güncellemesi sağlamaz. Ürün satışında daha spesifik olarak “satış sonu” (“EOS”, end-of-sale) kavramı da kullanılır.

Tüm kullanıcılar üretimden kaldırılmış ürünleri kullanmaya devam edebilir, fakat artık güvenlik güncellemesi ya da teknik destek almazlar. Son üretim tarihinden sonraki süre ürüne göre değişiklik gösterir ve müşterinin ürün için öngördüğü ömürle ilişkilidir.

Last-Time Buy (Son Satın Alma) Nedir?

Tedarikçinin bir parça veya komponent için yaptığı “son çağrı”, Last Time Buy (LTB) anlamına gelir. Şirketin, üreticinin üretimi durdurmasından önce son kez ilgili komponenti temin edebileceği fırsattır.

LTB siparişleri genellikle 10 yıllık bir dönemin ikinci yarısında gerçekleşir. Kalan hizmet ömrü için beklenen talebi tahmin etmek ve kaç adet komponent alınacağına doğru karar vermek zordur. Gerçek şu ki, talep neredeyse her zaman dalgalıdır ve öngörülmesi zordur.

Eskime Yönetiminde 5 Temel Adım

1. Sisteminizin Durumunu Değerlendirin

Eskimeyi yönetmenin temeli, kendi şirketinizin yanı sıra OEM’lerinizin ve tedarikçilerinizin tarafsız analizine dayanır. Geleceğe uygun şekilde hazırlanmak için, öncelikle kapsamlı bir sistem denetimi ile mevcut durumu anlamanız gerekir. Ekipmanınız ne kadar eski ve parçaları ne zamandır piyasada bulunuyor?

Cevaplarınızı, OEM’in yaşam ömrü istatistikleri ile karşılaştırarak makinelerinizin ve komponentlerinin yaşam döngüsünü belirleyin; böylece ne kadar süre size hizmet etmeye devam edeceklerini daha iyi anlarsınız. Son olarak, OEM eylemleri nedeniyle kullanım ömrü sona ermiş ya da yakında bitecek komponentlerin bir listesini çıkarın. Elbette, bu işlerin çoğu bir komponent veritabanı ile otomatikleştirilebilir.

2. Yükseltme ve Last-Time Buy Planlayın

Stratejik eskime yönetimi kaynak tahsisi gerektirir. Sürekli iyileştirmeler ve last-time buy için belirlenmiş bir bütçe oluşturmayı hedefleyin. Komponent yaşam döngülerini izleyip gerekli bakımları planlamak ve eskime, muadiller ve daha fazlasını yönetmek için uzmanlaşmış bir komponent veritabanı bütçesi ayırmak üzere bir eskime yöneticisi istihdam edin.

Ayrıca, eskimiş bir komponent arızalandığında kimi arayacağınızı bilmek zorunludur. Eskimiş komponentler için güvenilir bir tedarikçinizin olması, üretimin saatlerce ya da haftalarca aksaması arasındaki farkı yaratabilir.

3. Riski Analiz Edin

Eskime stratejisi oluştururken, sistemi çalıştırmak için gereken kritik uygulamalara öncelik verin. Bunlardan biri arızalanırsa şirketinize oluşacak duruş maliyeti nedir?

Bunların arızalanmasını göze alıp alamayacağınızı veya önleyici bakımın daha uygun bir seçenek olup olmadığını belirlemek için bir risk değerlendirme formu oluşturun.

Komponentlerin durumu incelenmeli ve hala OEM’de bulunup bulunmadığı veya piyasada uygun ürünler olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Eğer zaten eskimeye uğramışlarsa, uzman bir kaynaktan fiyat teklifi alın. Çünkü bu komponentlerin arızası tüm sistemin performansını etkiler; zamanında değişimi, beklenmedik duruşları önlemek için en iyi strateji olabilir.

4. Yeterli Stok Bulundurun

Elektronik ve mekanik komponentler, eskime riski durumuna göre sınıflandırılmalıdır. Hâlihazırda eskimiş komponentler söz konusu olduğunda, piyasada hâlâ ulaşılabilirken bir miktar stok yapmayı düşünün.

OEM’ler, LTB bildirimi gönderebilir ve hatta EOL komponentler için özel teklifler sunabilir. Bir daha bulamayacağınız yedekleri stoklamak için ideal bir zaman olabilir.

5. Sürekli Güncelleyin ve Gözden Geçirin

Etkili eskime yönetimi sürekli takip gerektirir. Otomatik sistemlerin sağlıklı şekilde çalışabilmesi için dikkatli denetim şarttır; bu nedenle büyük şirketler bir eskime yöneticisi ve bazı durumlarda EOL ürünlerini yöneten bir ya da daha fazla last-time-buy profesyonel satın almacı istihdam ederler.

Küçük tesisler ise, sadece tablolarını güncel ve düzenli tutarak önemli mesafe kat edebilirler. Özellikle bileşenlerin açıkça eskidiği veri sayfası bölümleri için tablolarınızı sık sık güncelleyin.

Ayrıca, OEM ve diğer kaynaklardan gelen LTB ve EOL bildirimleri için çeşitli bültenlere abone olarak gelişmelerden her zaman haberdar olun.