Co warto wiedzieć o starzeniu się i wycofywaniu z produkcji

Brak dostępności wcześniej używanych komponentów lub usług określa się jako starzenie się (obsolescence). Do ich wycofania może dojść z różnych powodów, w tym technicznych, finansowych, administracyjnych i prawnych.

W praktyce starzenie się często oznacza, że dany komponent nie jest już dostępny, mimo że nadal jest potrzebny do produkcji. Ten poważny problem dotyka każdej branży zależnej od technologii. Brak właściwego zarządzania starzeniem się komponentów będzie mieć negatywny wpływ na działalność Państwa firmy.

Zarządzanie starzeniem się (obsolescence)

Zarządzanie starzeniem się komponentów polega na zrozumieniu przyczyn jego występowania oraz planowaniu i minimalizowaniu skutków takich sytuacji w przyszłości. Starzenie się dotyczy materiałów, komponentów, metod, kompetencji i oprogramowania.

Starzenie się może dotknąć każdy etap cyklu życia wyposażenia – od projektowania i rozwoju, przez produkcję, aż po serwisowanie. Problematyczne jest to szczególnie w przypadku komponentów, które muszą być sprawne przez dłuższy czas.

Zarządzanie starzeniem się należy odpowiednio zaplanować. Wymiana całej maszyny tylko z powodu braku dostępności jednego elementu lub podzespołu nie jest ani uzasadniona finansowo, ani wymagana technicznie.

Najgorszym scenariuszem jest wydanie przez dostawcę powiadomienia o końcu cyklu życia (EOL) dla kluczowego komponentu bez dostępnych realnych zamienników lub crossów do bezpośredniego wdrożenia.

Czym jest powiadomienie End-of-Life (EOL)?

EOL (End-of-Life) to powiadomienie o zbliżającym się końcu cyklu życia produktu, które uniemożliwia użytkownikom uzyskiwanie aktualizacji oraz sygnalizuje, że z perspektywy dostawcy/producenta produkt osiągnął kres swojej użyteczności.

Po tym momencie dostawca przestaje oferować produkt na rynku, świadczyć usługi serwisowe ani dostarczać części czy aktualizacje oprogramowania. W odniesieniu do sprzedaży produktu stosuje się czasem bardziej precyzyjne określenie „end-of-sale” (EOS).

Wszyscy użytkownicy nadal mogą korzystać z wycofanego produktu, jednak nie otrzymają już aktualizacji zabezpieczeń ani wsparcia technicznego. Okres po dacie ostatniej produkcji jest zmienny w zależności od produktu i odpowiada przewidywanemu cyklowi życia z punktu widzenia klienta.

Czym jest Last-Time Buy?

Last Time Buy (LTB) to ostatni możliwy termin zakupu danego komponentu lub części przed zakończeniem jego produkcji przez dostawcę.

Zamówienia LTB najczęściej składane są w drugiej połowie typowego dziesięcioletniego okresu życia produktu. Właściwe oszacowanie popytu na pozostały czas eksploatacji oraz wybranie odpowiedniej liczby zamawianych komponentów jest trudne – popyt niemal zawsze pozostaje zmienny i trudny do przewidzenia.

5 kluczowych kroków w zarządzaniu starzeniem się

1. Ocena własnego systemu

Efektywne zarządzanie starzeniem się wymaga obiektywnej analizy zarówno własnej firmy, jak i współpracujących OEM-ów oraz dostawców. Aby prawidłowo przygotować się na przyszłość, należy poznać aktualny stan posiadanego systemu, przeprowadzając dokładny audyt. Jak stary jest posiadany sprzęt i od kiedy dane części są obecne na rynku?

Wyniki należy porównać z danymi OEM o przewidywanym cyklu życia maszyn i komponentów, aby lepiej zrozumieć, jak długo będą one jeszcze niezawodne. Następnie warto sporządzić listę komponentów już przestarzałych lub będących wkrótce wycofanych w wyniku decyzji OEM. Oczywiście wiele tych procesów można zautomatyzować, wykorzystując bazę danych komponentów.

2. Planuj modernizacje i Last-Time Buys

Strategiczne podejście do zarządzania starzeniem się wymaga właściwej alokacji zasobów. Warto wydzielić budżet na planowe modernizacje i last-time buy. Dobrym rozwiązaniem jest zatrudnienie managera ds. starzenia się, który będzie nadzorował cykle życia komponentów i planował naprawy, a także wyznaczenie budżetu na bazę danych komponentów do zarządzania starzeniem się, crossami oraz innymi aspektami.

Kluczowe jest również, aby wiedzieć, z kim się skontaktować w przypadku awarii przestarzałego komponentu. Sprawdzony dostawca wyspecjalizowany w trudnodostępnych częściach może zadecydować, czy przestój produkcji potrwa kilka godzin czy tygodni.

3. Analizuj ryzyko

Tworząc strategię zarządzania starzeniem się, należy w pierwszej kolejności zabezpieczyć krytyczne aplikacje kluczowe dla działania całego systemu. Jaki byłby koszt przestoju, gdyby jedna z aplikacji uległa awarii?

Stwórz formularz oceny ryzyka, który pozwoli określić, czy można sobie pozwolić na ryzyko awarii, czy raczej bardziej korzystna będzie profilaktyczna konserwacja.

Zbadaj stan komponentów – czy można je jeszcze zamówić u OEM, czy są dostępne na rynku alternatywy? Jeśli komponent jest już wycofany, warto zwrócić się do wyspecjalizowanego dostawcy o wycenę. Ponieważ awaria tych komponentów może wpłynąć na całą efektywność systemu, planowa wymiana może być najlepszym sposobem uniknięcia nieplanowanego przestoju.

4. Utrzymuj odpowiedni zapas

Komponenty elektroniczne i mechaniczne powinny być klasyfikowane pod kątem ryzyka starzenia się. W przypadku komponentów już wycofanych, rozważ zgromadzenie zapasów, póki są jeszcze dostępne na rynku w rozsądnych ilościach.

OEM może wydać powiadomienie LTB, a nawet zaproponować indywidualne wyceny dla komponentów objętych EOL. Może to być najlepszy moment na uzupełnienie zapasu części, których później nie będzie już szansy zdobyć.

5. Ciągła aktualizacja i kontrola

Efektywne zarządzanie starzeniem się wymaga zaangażowania na pełen etat. Konieczny jest stały nadzór, aby systemy automatyczne działały prawidłowo – dlatego większe firmy zatrudniają dedykowanego managera ds. starzenia się, a w niektórych przypadkach również kilku specjalistów ds. last-time-buy, odpowiedzialnych za komponenty EOL.

Mniejsze zakłady jednak również mogą skutecznie zarządzać ryzykiem, utrzymując regularnie aktualizowane i uporządkowane arkusze danych. Zaplanuj cykliczną aktualizację – szczególnie w odniesieniu do części, których zużycie jest najbardziej widoczne.

Pozostawaj także na bieżąco, subskrybując newslettery od OEM i innych źródeł, które informują o powiadomieniach LTB i EOL.