Teknoloji Sektörü Tedarik Zincirinde Zorla Çalıştırma Nedir?

Teknoloji sektörü tedarik zincirinde zorla çalıştırma, teknoloji ürün ve hizmetlerinin üretim ve dağıtımında görev alan işçilerin sömürülmesini ifade eder. Bu, modern köleliğin bir biçimi olup yarı iletken ve teknoloji tedarik zincirinin herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilir; hammadde çıkarımı, madencilik, hammadde işleme, silikon levha üretimi, montaj ve bitmiş ürünlerin testinden elektronik atıkların bertarafına kadar tüm süreçlerde görülebilir.

Teknoloji sektörü tedarik zincirindeki işçiler, insan kaçakçılığı ve modern kölelik de dahil olmak üzere çeşitli sömürü biçimlerine maruz kalabilir. Uzun saatler boyunca, güvensiz ve insanlık dışı koşullarda, çok az ücretle veya hiç ücret almadan çalışmaya zorlanabilirler. Birçoğu bedensel ve sözlü istismara uğrayabilir, hareket özgürlükleri ve işlerinden ayrılma hakları ellerinden alınabilir.

Teknoloji sektörü tedarik zincirinde zorla çalıştırma, dünya genelinde milyonlarca çalışanı etkileyen büyük bir insan hakları sorunudur. Bu nedenle, teknoloji sektöründeki şirketlerin tedarik zincirlerinde zorla çalıştırmanın olmadığına emin olma ve tedarikçileriyle birlikte sömürü vakalarını önleme sorumluluğu bulunmaktadır.

Teknoloji sektöründe özellikle Çin gibi iş yasalarının zayıf olduğu ve uygulamanın gevşek yapıldığı ülkelerde çok sayıda zorla çalıştırma vakası rapor edilmiştir. Sonuç olarak, çalışanlar uzun çalışma saatleri, düşük ücret, tehlikeli çalışma koşulları ve diğer sömürü biçimlerine maruz kalabilir; tehdit, şiddet veya diğer baskı yöntemleri sebebiyle işlerinden ayrılamayabilirler.

Kobalt, mika, teneke ve benzeri hammaddelerin madenciliği ve üretiminde de zorla çalıştırma vakaları rapor edilmiştir. Çocuklar sıklıkla tehlikeli ve sağlıksız koşullarda uzun saatler boyunca çalışmaya zorlanmakta, fiziksel ve duygusal istismara maruz kalmaktadır. 

Örneğin kobalt, akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar ve diğer elektronik cihazlardaki lityum iyon piller için kritik bir bileşendir. Yeryüzündeki kobaltın yarıdan fazlası Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DRC) üretilmekte olup, kobalt madenlerinde zorla ve çocuk işçi çalıştırıldığına dair raporlar bulunmaktadır. Koltan veya kolumbit-tantalit de köle emeğiyle ilişkilendirilen bir başka ham madde olup Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DRC) çıkarılmaktadır. Koltan, akıllı telefonlar ve dizüstü bilgisayarlar gibi elektronik cihazlarda kullanılan kapasitörlerin üretiminde kullanılır.

Zorla çalıştırma ile ilişkilendirilen diğer hammaddeler şunlardır:

• Altın, elektronik komponent üretiminde, elektrokaplama ve birleştirme tellerinde kullanılır ve sıklıkla zorla çalıştırma ve diğer insan hakları ihlali riskinin yüksek olduğu ülkelerde, örneğin Burkina Faso, Mali ve DRC’de çıkarılmaktadır. 

• Mika, kapasitörler ve yalıtkanlar dahil olmak üzere çeşitli elektronik ürünlerde kullanılan bir mineraldir. Mika, sıklıkla çocuk işçiliği ve güvensiz çalışma koşullarının bildirildiği Hindistan'daki madenlerden tedarik edilmektedir.

• Kalay, elektronik komponentlerin elektronik cihazlara lehimlenmesinde kullanılan lehim üretiminde kullanılır. Kalay başta Endonezya, Malezya ve Bolivya olmak üzere birkaç ülkede çıkarılır. Bu ülkelerde kalay madenciliği sektöründe zorla çalıştırma ve diğer işçi hakları ihlalleri rapor edilmiştir. 

• Wolfram, ampuller ve transistörler gibi elektronik komponentlerin üretiminde kullanılır. Wolfram madenciliği, DRC ve Myanmar gibi ülkelerde zorla çalıştırma ve insan hakları ihlalleriyle ilişkilendirilmiştir.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) ve Orta Afrika’daki çevre ülkeler, tüketici elektroniği, mücevherat ve otomotiv parçaları gibi çok çeşitli ürünlerde kullanılan çatışma minerallerinin madenciliğiyle de ilişkilendirilmiştir. Çatışma mineralleri, silahlı çatışmaların yaşandığı bölgelerde, çoğunlukla zorla çalıştırılmış veya zorlanmış işçiler tarafından çıkarılan ve silahlı grupların finansmanı veya insan hakları ihlallerine katkıda bulunmak için satılan minerallerdir. En sık bahsedilen çatışma mineralleri kalay, tantal, wolfram ve altındır (genellikle “3TG” mineralleri olarak adlandırılır). Çatışma Mineralleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Elektronik ürünlerde kullanılan hammaddelerin yanı sıra, elektronik komponentlerin ve bitmiş ürünlerin üretiminde de iş gücü ihlali riskleri bulunmaktadır. Örneğin, Çin gibi ülkelerde elektronik üretim tesislerinde uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve kötü çalışma koşullarını içeren iş gücü ihlalleri rapor edilmiştir.

Bu soruna yönelik olarak, bazı teknoloji şirketleri tedarik zincirlerinde zorla çalıştırmayı tespit etmek ve önlemek için etik tedarik politikaları ve programları oluşturmuştur. Bu çalışmalar, denetim ve incelemeler yürütmeyi, tedarikçilerle birlikte işçi koşullarını iyileştirmeyi ve paydaşlarla şeffaflık ve hesap verebilirliği teşvik etmek üzere iş birliği yapmayı içermektedir.

Tüm bu çalışmalara rağmen, teknoloji sektörü tedarik zincirinde zorla çalıştırmanın ortadan kaldırılması, tedarik zincirinin karmaşıklığı ve küresel yapısı nedeniyle halen önemli bir zorluktur. Bununla birlikte, hükümetler, sivil toplum kuruluşları ve sektör grupları dahil olmak üzere paydaşlar arasındaki süregelen iş birliği, bu sorunu ele almak ve işçilerin sömürüye karşı korunmasını sağlamak açısından yardımcı olabilir.