:quality(85))
Kesin konuşmak gerekirse, sahte komponentler, yasal parçaların veya ürünlerin yasadışı taklitleridir ve elektronik tedarik zincirleri için tehdit oluşturur.
Küresel sahtecilik hizmetleri organizasyonu ERAI'nin verilerine göre, elektronik sektöründe sahte komponentlerin yaygınlığı giderek artmaktadır.
Sahte parçaların ne sıklıkla tespit edilemediği göz önüne alındığında, kesin bir rakam belirlemek zor olsa da, sektör raporları tüketici ve endüstriyel işletmelerin yakın zamanda sahte komponentlerdeki artış nedeniyle yılda 250 milyar dolara kadar kayıp yaşadığını göstermektedir.
Sahte Komponentlerin Tehlikesi
Sahte üretilen parçaların çoğu Çin kaynaklıdır. Sahte komponentlerin esas tehlikesi, yasal komponent standardında üretilmemiş olmalarıdır. Taklit ve düşük kaliteli bu parçalar, genellikle işletmelerin kullanım taleplerini karşılayamaz ve ürün arızalarına ve kâr kaybına neden olur.
Ayrıca, sahte komponentler yeterince test edilmez ve düzenleyici kontrole tabi tutulmaz; bu da şirketin tedarik zincirinde ilave riskler yaratır. Sadece ürün arızasına yol açmakla kalmaz, aynı zamanda olası uyumluluk ihlalleri de doğurabilir.
Sahtecilik: Pek Çok Farklı Formda Karşınıza Çıkar
Sahtecilik politikaları konusunda lider olan SMT Corporation, sahte komponentleri şu şekilde tanımlar:
- Bir ürünün yerine geçen veya izinsiz olarak kopyalanmış halleri
- Üretici parça numarası, tarih kodu ve üretici kimliği (logo, ticari marka) ile tanımlanan bir ürün olup, kullanılan malzemeleri ya da ürün performansı orijinal üretici dışında biri tarafından haber verilmeksizin değiştirilmiş ise
- Tedarikçi tarafından yanlış tanıtılan düşük kaliteli bir komponent
- Üçüncü bir tarafça yeniden kaplanmış (black-top), yeniden işaretlenmiş veya başka şekilde sahtecilik yoluyla değiştirilmiş ve/veya yanlış tanıtılmış ürünler
İzinsiz kopya ve ikame komponentler, genellikle düşük spesifikasyonlu olup yüksek spesifikasyonlu gibi gösterildiklerinden elektronik tedarik zincirleri için ciddi tehditler oluşturur. Sahteciler, parça numaralarını değiştirerek ya da düşük spesifikasyonlu ürünleri yüksek spesifikasyonlu ambalajlarda sunarak veya bu iki türü karıştırarak yanıltıcı işlemler gerçekleştirir.
Düşük kaliteli komponentlerin nitelikli parça gibi sunulması da sahtecilik pazarının bir başka yönüdür. Bu parçalar işlevsel gibi pazarlansa da, gerçekte olması gerekenden çok daha düşüktür.
Geçersiz tedarikçilerden yapılan alımlar bazı şirketler için kaçınılmaz olabiliyor. Bu tedarikçiler, sahte parçaları yasal bir işletme görüntüsü altında satar. Bazı şirketler ise bilinçli olarak maliyetten tasarruf etmek için sahte ürün satın almayı tercih eder. Ancak, sahte ürünlerin oluşturduğu sağlık ve güvenlik tehditleri nedeniyle bu kesinlikle önerilmez.
En Çok Sahtecilik Yapılan Parçalar Hangileridir?
Sahtecilik operasyonlarında en çok hedef alınan komponentler yarı iletkenler, entegre devreler ve programlanabilir lojik cihazlardır. Ayrıca mevcut yarı iletken tedarik darboğazı nedeniyle, sahte yarı iletken miktarında artış yaşanması daima olasıdır.
:quality(85))
Bir komponent ne kadar küçük ve kolay kopyalanabilirse, sahtecilik riski de o kadar büyüktür.
Sahte Komponentleri Tespit Etmek
Elektronik bir komponent sahteciliğinin birçok yolu olduğu gibi, bir parçanın sahte olup olmadığını anlamanın da çeşitli yolları vardır. İlk adım, sahte ürün tespit sürecinde kritik öneme sahip bazı araçlara sahip olmanızdır. Bunların başında en az 30x büyütmeli bir mikroskop gelir. Bu mikroskop sayesinde siz ve ekibiniz, komponentteki en küçük ve ince değişiklikleri bile tespit edebilirsiniz. Ekibinizin elinde olması gereken diğer bir araç ise, yüksek çözünürlüklü ve şüpheli komponentlerin olası sahtecilik riski açısından harici kaynaklara gönderilmesi için fotoğraflar çekilen bir kameradır. Aseton gibi bir çözücü de sahte parçaları tespit etmekte kritik rol oynar; çünkü yanlış etiketleme veya baskıyı ortaya çıkarmada yardımcı olabilir. Bu konuya birazdan tekrar değineceğiz.
Sahte olduğundan şüphelenilen bir komponentin görsel incelemesini yaparken, şu sahtecilik göstergelerine dikkat edilmelidir:
- Yazım hataları ve hatalı etiketleme
- Etiket üzerindeki parça ve tarih kodlarının, parçanın üzerindeki kodlarla eşleştiğinden emin olun
- Parça üzerindeki kodların, OEM/OCM tarafından sağlanan kodlarla aynı olduğundan emin olun
- Özensiz veya hatalı logolara dikkat edin
- Hiçbir parçanın eksik olmadığından emin olun
- Tarih kodlarının, aşırı eski veya aşırı yeni olmadığını kontrol edin
- Parça üzerindeki yazı karakterlerinin, aynı üreticiden onaylı başka bir parçadakiyle aynı olduğunu doğrulayın
Sonrasında, komponentin ve özelliklerinin incelemesine geçebilirsiniz. Daha önce belirtildiği gibi, aseton gibi bir çözücü, bir parçanın orijinalliğini belirlemede kullanılabilir. Sahte bir komponentte işaretlerin ve yüzeyin bir çözücü uygulandığında çıkma olasılığı daha yüksek olurken, gerçek bir komponentte bu işaretler kalıcıdır.
Komponentin pinlerinin kontrol edilmesi de sahteciliği ortaya çıkarmaya yardımcı olur. Pinler, gümüş-pembe, mat bir görünüme sahip olmalı ve üzerinde çizik veya aşınma olmamalıdır. Bir komponentin kalınlığı ve kenarı da aldatıcı parçaları tespit etmede yardımcıdır. Sahte bir parçanın kenarları düzensiz görünebilir ve yüzeyi aşırı parlak olabilir. Bu çoğunlukla zımparalamanın kanıtıdır; mikroskopla yapılan incelemede yüzeyde yönsel zımparalama izleri tespit edilebilir. Zımparalama işlemi, düşük kaliteli bir parçayı yüksek kaliteliymiş gibi göstermek için kullanılır.
Sahte bir parçanın tespitinde son bir yöntem ise, komponentin çentiklerini incelemektir. Üreticiler, kalıplama sürecinde parçaya genellikle düzgün ve eşit çentikler açar. Bu çentikler, parçanın yerleştirme işlemi için kullanılabilir. Çentikler düzgün ve derinlikleri tutarlı değilse, bu parça muhtemelen sahtedir. Ayrıca, çentiklerin içinde boya olması da sahte bir parçanın göstergesidir. Gerçek üreticiler, genellikle çentiklerde boya kullanmaz.
İlk Adım
Tedarik zincirinde görünürlük sağlamak, sahteciliğe karşı mücadelede ilk adımdır. Üretim, stok ve satın alma verilerinin toplanması, bir şirketin tedarik zinciri görünürlüğünü artırabilir ve olası sahtecilik tehditlerinin önüne geçilmesine yardımcı olur. Tedarikçilerde yüksek kalite standartlarını teşvik etmek, kalite değerlendirmesini artırıp sahte ürünlerin ana tedariklere sızma olasılığını azaltmanın bir başka yoludur.
Gelişmiş teknolojilere erişimi olan şirketler, blokzinciri kayıtları ve bilgisayarla görme kameraları ile komponentlerin orijinalliğini inceleyip sahtecilik oranını azaltır. Ancak ileri teknolojiye sahip olunsa bile, bir şirketin sahte komponentlerle mücadele gücü, tedarik zinciri görünürlüğü seviyesiyle başlar.
