:quality(85))
Ściśle rzecz biorąc, podrobione komponenty to nielegalne imitacje oryginalnych części lub produktów, stanowiące zagrożenie dla łańcuchów dostaw w branży elektronicznej.
Zgodnie z danymi ERAI, globalnej organizacji zajmującej się przeciwdziałaniem podróbkom, odsetek podrobionych komponentów w przemyśle elektronicznym stale rośnie.
Choć trudno dokładnie oszacować skalę zjawiska, ponieważ wiele podróbek pozostaje niewykrytych, branżowe raporty wskazują, że firmy z sektora konsumenckiego i przemysłowego tracą nawet do 250 miliardów dolarów rocznie w wyniku wzrostu liczby podrobionych komponentów.
Zagrożenia związane z podrobionymi komponentami
Większość podrobionych części pochodzi z Chin. Największym zagrożeniem jest fakt, że nie są one produkowane według standardów obowiązujących dla oryginalnych komponentów. Fałszywe, niskiej jakości części często nie spełniają wymagań użytkowych, co prowadzi do awarii wyrobu końcowego oraz strat finansowych.
Dodatkowo, podrabiane komponenty nie podlegają rygorystycznym testom i regulacjom, przez co stanowią kolejne zagrożenie dla łańcucha dostaw firmy. Fałszywa część może nie tylko spowodować awarię produktu, ale także prowadzić do potencjalnych naruszeń zgodności z przepisami.
Podróbki – wiele form zagrożenia
SMT Corporation, lider w dziedzinie polityki anty-podróbkowej, definiuje podrobione komponenty w następujący sposób:
- Substytuty lub nieautoryzowane kopie produktu
- Produkt opisany identyfikatorem numeru katalogowego producenta (MPN), kodem daty i oznaczeniem producenta (logo, znak towarowy), w którym użyte materiały lub parametry zostały zmienione bez powiadomienia ze strony pierwotnego producenta
- Niskiej jakości komponent, który został przedstawiony przez dostawcę jako pełnowartościowy
- Produkty, które zostały przemalowane („black-topped”), ponownie oznakowane lub w inny sposób sfałszowane i/lub przedstawione niezgodnie z rzeczywistością przez podmiot trzeci
Nieautoryzowane kopie oraz substytuty komponentów stanowią potencjalne zagrożenie dla łańcucha dostaw elektroniki, gdyż zwykle są to komponenty niskiej klasy udające komponenty o wyższych parametrach. Fałszerze osiągają to, zmieniając lub podmieniając numery katalogowe, zamykając elementy o niższych parametrach w opakowaniach od elementów o wyższych parametrach lub mieszając komponenty niskiej jakości z komponentami wysokiej klasy.
Komponenty niskiej jakości oferowane jako elementy kwalifikowane to kolejny segment rynku podróbek. Części te mogą być reklamowane jako sprawne, jednak faktycznie nie spełniają wymaganych norm.
Zakupy od nielegalnych dostawców są dla niektórych firm trudne do wyeliminowania. Tacy dostawcy oferują podróbki, podszywając się pod legalnie działające przedsiębiorstwa. Zdarza się, że firmy świadomie kupują podróbki w celu oszczędności, co jednak nigdy nie jest dobrą praktyką ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa.
Jakie komponenty są najczęściej podrabiane?
Najważniejszymi celami działań podróbkowych są półprzewodniki, układy scalone oraz programowalne układy logiczne. W związku z aktualnym niedoborem półprzewodników istnieje stale rosnące ryzyko wzrostu liczby podróbek na rynku.
:quality(85))
Im mniejszy i łatwiejszy do odwzorowania komponent, tym większe ryzyko jego podrobienia.
Jak rozpoznać podróbkę
Tak jak istnieje wiele metod podrabiania komponentów elektronicznych, tak też istnieje wiele sposobów na rozpoznanie podróbki. Pierwszym krokiem jest zapewnienie kilku narzędzi niezbędnych w tym procesie. Podstawowym urządzeniem jest mikroskop ze zwiększeniem co najmniej 30x. Dzięki niemu mogą Państwo zidentyfikować nawet najmniejsze, subtelne zmiany na powierzchni komponentu. Kolejnym przydatnym narzędziem jest wysokiej jakości aparat fotograficzny, dzięki któremu można wykonać zdjęcia podejrzanych elementów i przesłać je do zewnętrznych ekspertów w celu dodatkowej weryfikacji. Rozpuszczalnik, taki jak aceton, również jest nieoceniony w wykrywaniu podróbek, gdyż umożliwia wykrycie błędnych oznaczeń i nadruków. Więcej szczegółów za chwilę.
Podczas wizualnej inspekcji podejrzanego komponentu warto zwrócić uwagę na poniższe cechy mogące świadczyć o sfałszowaniu:
- Błędy ortograficzne i nieprawidłowe oznakowanie
- Zgodność kodów części oraz dat na etykiecie oraz samym komponencie
- Zgodność oznaczeń części z danymi podanymi przez producenta OEM/OCM
- Nierzetelne lub nieprawidłowe logo
- Brakujące elementy
- Kody daty, które są zbyt odległe w przeszłości albo przyszłości
- Identyczna czcionka oznaczeń jak na innym, autentycznym komponencie tego samego producenta
Następnie można przystąpić do szczegółowej inspekcji cech komponentu. Jak wspomniano wcześniej, użycie rozpuszczalnika, takiego jak aceton, pomoże ocenić autentyczność produktu. Oznaczenia i powierzchnia podróbki mogą się ścierać podczas kontaktu z rozpuszczalnikiem, podczas gdy cechy oryginalnego komponentu powinny pozostać trwałe.
Kontrola wyprowadzeń (pinów) komponentu pozwala również wykryć nieprawidłowości. Wyprowadzenia powinny mieć srebrzysto-różowy, matowy wygląd i nie wykazywać zarysowań ani przetarć. Równie istotna jest grubość oraz krawędź elementu – fałszywa część może mieć nierówne krawędzie i zbyt mocno wypolerowaną powierzchnię, co często świadczy o szlifowaniu, wykrywalnym pod mikroskopem po śladach kierunkowych. Proces ten służy fałszerzom do upodobnienia komponentu niskiej jakości do elementu wysokiej klasy.
Ostatnią metodą jest sprawdzenie zagłębień na komponencie. Producenci wykonują jednolite, regularne wgłębienia podczas procesu formowania, co ułatwia montaż. Jeśli mają one nieregularną głębokość lub kształt, część może być podróbką. Dodatkowym sygnałem jest obecność farby wewnątrz wgłębień – oryginalni producenci zazwyczaj nie stosują farby w tych miejscach.
Pierwszy krok
Zapewnienie widoczności w łańcuchu dostaw to pierwszy krok w walce z podróbkami. Agregowanie danych o produkcji, stanach magazynowych i zakupach poprawia widoczność w łańcuchu dostaw firmy, co pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia podróbek. Motywowanie dostawców do utrzymywania wysokich standardów jakości to kolejny sposób na podniesienie poziomu kontroli i zmniejszenie prawdopodobieństwa przedostania się podróbek do głównych dostaw.
Firmy korzystające z zaawansowanych technologii sięgają po rejestry blockchain i systemy wizyjne do weryfikacji autentyczności komponentów i minimalizowania liczby podróbek. Jednak nawet przy wykorzystaniu zaawansowanych rozwiązań, podstawą skutecznej walki z podrabianymi komponentami jest poziom widoczności w łańcuchu dostaw.
