3 วิธีที่สภาพอากาศส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานอิเล็กทรอนิกส์

สปอตไลท์:

• การคาดการณ์ที่อาจนำไปสู่ความเสี่ยงในการหยุดชะงัก

• การผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์หยุดชะงักจากเหตุการณ์สภาพอากาศ

• ตัวอย่างเหตุการณ์สภาพอากาศที่สร้างปัญหาในการจัดส่ง

ไม่มีใครคาดคิดถึงสัปดาห์แห่งน้ำแข็งและหิมะในเท็กซัส

สภาพอากาศมีความผันผวนและยากต่อการคาดการณ์ไม่ต่างจากเด็กเล็ก พายุเขตร้อนและหิมะในฤดูหนาวสร้างความวิตกกังวลให้กับทีมจัดซื้อในห่วงโซ่อุปทานอยู่เสมอ อาจมีแนวทางที่ช่วยให้ทีมจัดซื้อวางใจและพักผ่อนได้มากขึ้น ลองพิจารณา 5 วิธีสำคัญที่สภาพอากาศมีผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์

ก่อนเข้าสู่เนื้อหา ขอเสนอคำคมสร้างแรงบันดาลใจจากผู้บริหารเบสบอลชาวอเมริกัน Frank Lane:

"If you want to see the sunshine, you have to weather the storm."

การพยากรณ์อากาศ

ผลกระทบจากการพยากรณ์อากาศต่อห่วงโซ่อุปทานถือเป็นสิ่งที่ดูขัดแย้งในตัวเอง เพียงการ คาดการณ์ พายุล่วงหน้า ก็สามารถทำให้ความต้องการของผู้บริโภคแปรปรวนอย่างรุนแรง หากซัพพลายเออร์ไม่ได้วางแผนพยากรณ์และเตรียมสินค้าสำหรับพายุที่กำลังจะเกิดขึ้น ก็จะไม่สามารถตอบสนองความต้องการที่เพิ่มขึ้นของผลิตภัณฑ์ หรือแม้แต่ความต้องการปกติของตลาดได้

ไม่ใช่เฉพาะอาหารหรือกระดาษชำระเท่านั้น เมื่อผู้คนทราบว่าตนเองอาจติดอยู่ในบ้านโดยไม่มีไฟฟ้าหรืออินเทอร์เน็ต ก็มักจะออกไปหาซื้อ เครื่องปั่นไฟ แบตเตอรี่สำรอง ไฟฉาย โคมไฟให้ความร้อน และสินค้าที่ใช้พลังงานจาก ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น

แต่บางครั้งแค่การติดตามและพยากรณ์อากาศอาจไม่เพียงพอ ต้องมีการดำเนินการเสริมเพิ่มเติม

เหตุการณ์สภาพอากาศรุนแรง เกิดขึ้นบ่อยขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้มักยากต่อการคาดการณ์ ตามข้อมูลจาก Yale School of the Environment “ระหว่างปี 2000 ถึง 2019 มีภัยพิบัติธรรมชาติขนาดใหญ่ 7,348 ครั้งทั่วโลก คร่าชีวิตผู้คน 1.23 ล้านคน และสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจโลก 2.97 ล้านล้านดอลลาร์”

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น 20 ปีก่อนหน้านั้น มี “ภัยพิบัติธรรมชาติ 4,212 ครั้ง ทำให้มีผู้เสียชีวิต 1.19 ล้านคน และเกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจ 1.63 ล้านล้านดอลลาร์”

‍

แหล่งข้อมูล: United Nations Office for Disaster Risk Reduction

ถ้าจะมีสิ่งที่น่าปลอบใจในตัวเลขเหล่านี้ก็คือ แม้จำนวนภัยพิบัติทางธรรมชาติจะเพิ่มขึ้นอย่างมาก แต่จำนวนผู้เสียชีวิตไม่ได้พุ่งสูงขึ้นตาม สะท้อนถึงการที่เราสามารถรับมือและคาดการณ์เหตุการณ์สภาพอากาศรุนแรงได้ดีขึ้น ซึ่งไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจ

ยุคของอินเทอร์เน็ตและโซเชียลมีเดียช่วยให้เกิดการรายงานข่าวสารเหตุการณ์สภาพอากาศทั่วโลกอย่างแพร่หลาย เมื่ออดีตผู้คนไม่ได้ทวีตเกี่ยวกับพายุในยุค 80

นอกจากองค์กรจะมีบทบาทลดความรุนแรงของเหตุการณ์สภาพอากาศด้วยการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์แล้ว ยังสามารถลงทุนในเครื่องมือที่ติดตามเหตุการณ์สภาพอากาศและแจ้งเตือน เช่น Supply Chain Watch ของ Z2Data อีกทั้งสามารถวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสภาพอากาศสำหรับห่วงโซ่อุปทาน โดยพิจารณาจากตำแหน่งที่ตั้งของซัพพลายเออร์

Z2Data ช่วยให้บริษัทอิเล็กทรอนิกส์สามารถคาดการณ์สถานการณ์ล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ กล่าวคือ Z2Data วิเคราะห์พื้นที่ของซัพพลายเออร์ในแต่ละบริษัท ซัพพลายเออร์เหล่านั้นตั้งอยู่ในภูมิภาคเขตร้อนที่มีความเสี่ยงเกิดเฮอริเคนหรือไต้ฝุ่นบ่อยหรือไม่ หรืออยู่ใกล้รอยเลื่อนจึงมีความเสี่ยงต่อแผ่นดินไหวมากกว่า บริษัทที่ทราบความเสี่ยงของตนเองจากพายุแต่ละประเภทจะสามารถป้องกันและรับมือได้ดีกว่า แม้จะเผชิญสภาพอากาศสุดขั้วก็ตาม

การคาดการณ์ล่วงหน้าไม่ใช่แค่ “เห็นพายุก็แค่เตรียมพร้อม” เท่านั้น

ทีมงานห่วงโซ่อุปทานขององค์กรของคุณได้ดำเนินการอย่างไรในการคาดการณ์และลดผลกระทบจากเหตุการณ์สภาพอากาศรุนแรง

ปัญหาในการผลิต

ห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ได้รับผลกระทบเมื่อเหตุการณ์สภาพอากาศกระทบต่อการผลิต ย้อนรำลึกเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในประเทศไทยปี 2011 ประเทศไทยประสบอุทกภัยรุนแรงที่สุดในรอบ 50 ปี ระดับน้ำสูงถึง 3 เมตรในเขตอันตรายสูง ส่วนที่ร้ายที่สุดคือ เขตการผลิตและอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ของไทยตั้งอยู่ในพื้นที่เสี่ยงเหล่านี้

‍

ประเทศไทยในปี 2011 ระหว่างเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่

น้ำท่วมในประเทศไทยเกิดขึ้นนานถึง 60 วัน ส่งผลความเสียหายรวมมูลค่า 40 ถึง 50 พันล้านดอลลาร์ ผลผลิตภาคอุตสาหกรรมลดลงเกือบ 50% ในช่วงน้ำท่วม โดย 70% ของความเสียหายทั้งหมดเกิดกับผู้ผลิต เนื่องจากสถานที่ตั้งใกล้พื้นที่อันตรายสูง

ผู้ผลิตส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่เดียวกันเนื่องจากกลยุทธ์ “ซูเปอร์คลัสเตอร์” ของไทย ซึ่งให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีและแรงจูงใจอื่น ๆ เพื่อจูงใจให้ผู้ผลิตสร้างโรงงานในพื้นที่เฉพาะ นำไปสู่การกระจุกตัวของโรงงานภายในลุ่มน้ำเจ้าพระยา

โดยพื้นฐานแล้ว แม้ไม่ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิศาสตร์ก็เข้าใจได้ว่าลุ่มน้ำมีความเสี่ยงต่อน้ำท่วมสูง

บริษัทที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมได้เรียนรู้บทเรียนสำคัญว่า ควรวิเคราะห์ความเสี่ยงเฉพาะพื้นที่ของซัพพลายเออร์หรือผู้ผลิต หากซัพพลายเออร์มีโรงงานอยู่ในลุ่มน้ำ ควรให้ทีมงานห่วงโซ่อุปทานดำเนินการเพื่อจัดเตรียมแหล่งซัพพลายเออร์ทางเลือก โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนมรสุม

ปัญหาในการจัดส่ง

ตัวอย่างล่าสุดของสภาพอากาศที่มีผลต่อห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์มาจากพายุหิมะในเท็กซัสและเม็กซิโก ประโยคนี้ค่อนข้างแปลกที่จะต้องพูดถึง

สภาพอากาศเย็นจัดทำให้เกิดไฟฟ้าดับกระทบสายการผลิต ODM ทางตอนเหนือของเม็กซิโก แม้ว่าสถานการณ์ไฟฟ้าดับจะเริ่มกลับสู่ภาวะปกติแล้ว แต่การจัดส่งชิ้นส่วนยังคงได้รับผลกระทบเนื่องจากวิธีขนส่งในพื้นที่ยังไม่สามารถกลับมาใช้งานได้ ดาต้าเซ็นเตอร์ในเท็กซัสไม่สามารถรับสินค้าจากผู้ผลิตในเม็กซิโกได้จนกว่าถนน ทางรถไฟ และทางวิ่งจะได้รับการเคลียร์เรียบร้อย

‍

ไฟฟ้าดับในเท็กซัสและทางตอนเหนือของเม็กซิโก (แหล่งข้อมูล: Yahoo News)

ปัญหาในการจัดส่งถือเป็นหนึ่งในความท้าทายที่สำคัญที่สุดของห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะเมื่อเผชิญเหตุการณ์สภาพอากาศที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน บริษัทในเท็กซัสช่วงพายุหิมะ ตัวอย่างเช่น ไม่สามารถดำเนินการใด ๆ ได้มากนักจนกว่าวิธีขนส่งจะกลับมาใช้งานได้ตามปกติ หนึ่งในวิธีป้องกันการล่าช้าที่เกิดจากปัญหาการจัดส่งคือการสร้างสต็อกสินค้าสำหรับรายการสินค้าที่เคลื่อนไหวสูงและมีมูลค่าสูงไว้ล่วงหน้า