Agencja Ochrony Środowiska (Environmental Protection Agency) to agencja w strukturach rządu federalnego Stanów Zjednoczonych o jasno określonej misji: chronić zdrowie ludzi oraz środowisko. Agencja realizuje to kluczowe zadanie na różne sposoby, w tym poprzez wdrażanie i egzekwowanie przepisów środowiskowych, przekazywanie grantów na rzecz rządów stanowych, organizacji non-profit działających na rzecz środowiska oraz innych podmiotów podzielających cele EPA, a także poprzez prowadzenie badań laboratoryjnych mających na celu lepsze zrozumienie wyzwań związanych z ochroną zdrowia publicznego, klimatu oraz światowych ekosystemów.

Jednym z najważniejszych i najbardziej rozbudowanych zadań EPA jest regulacja produkcji i stosowania substancji chemicznych uznanych za niebezpieczne dla zdrowia ludzi lub środowiska. Jak wyjaśnia agencja: „Na mocy szerokiego zakresu przepisów federalnych EPA zbiera dane dotyczące zdrowia, bezpieczeństwa i ekspozycji; wymaga niezbędnych testów; oraz kontroluje ekspozycję ludzi i środowiska na liczne substancje chemiczne i ich mieszaniny”. Do najważniejszych substancji regulowanych przez EPA należą ołów, rtęć, pestycydy, per- i polifluoroalkilowe substancje (PFAS), a także polichlorowane bifenyle (PCB).

Ponieważ nasza wiedza na temat długofalowych skutków działania substancji chemicznych stale się rozwija, rola EPA w zakresie regulowania chemikaliów pozostaje dynamiczna i elastyczna, a jej obowiązki podlegają systematycznej rewizji i rozszerzaniu wraz z rosnącym zrozumieniem zagadnień związanych z tymi substancjami.

Geneza Agencji Ochrony Środowiska

Aby zrozumieć powstanie Agencji Ochrony Środowiska, warto przyjrzeć się atmosferze społeczno-politycznej lat 60. XX wieku. Po raz pierwszy w historii kraju szerokie kręgi Amerykanów zaczynały zdawać sobie sprawę ze szkodliwego wpływu chemikaliów na środowisko, zasoby naturalne i zdrowie ludzi oraz wyrażać zaniepokojenie tym problemem. W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie opinii publicznej kwestiami środowiskowymi i ekologicznymi prezydent Richard Nixon podpisał w 1970 roku rozporządzenie wykonawcze oficjalnie powołujące EPA.

W początkowej fazie działalności EPA przejęła szereg departamentów i biur innych agencji, w tym programy regulujące pestycydy, zanieczyszczenie powietrza czy jakość wody pitnej. Nowo utworzona agencja była jednak czymś więcej niż tylko konsolidacją rozproszonych dotąd inicjatyw federalnych, ponieważ dysponowała funduszami i uprawnieniami, jakich jej poprzednicy nie posiadali. To pozwoliło jej m.in. na ustanawianie i egzekwowanie norm jakości wody i powietrza, badania potencjalnie niebezpiecznych substancji chemicznych oraz prowadzenie rządów stanowych w działaniach na rzecz czystszego, bezpieczniejszego środowiska dla obywateli USA. W skrócie, agencja – rozpoczynająca działalność z budżetem 1,4 miliarda dolarów i niemal 6 000 pracowników – reprezentowała przełomowe dążenie rządu amerykańskiego do uczynienia ochrony środowiska i walki z zanieczyszczeniami priorytetem najwyższej rangi.

Clean Water Act – Ustawa EPA o Czystej Wodzie

Pierwotna wersja Federal Water Pollution Control Act (FWPCA), czyli federalnej ustawy o kontroli zanieczyszczeń wód, powstała w 1948 roku – ponad dwie dekady przed utworzeniem Agencji Ochrony Środowiska. Jednak fundamentalne zmiany wprowadziła nowelizacja z 1972 roku, przeprowadzona już pod egidą EPA. Poszerzone przepisy istotnie zwiększyły zakres pierwotnej FWPCA (powszechnie znanej jako Clean Water Act), rozszerzając ochronę jednego z najcenniejszych zasobów. EPA, odpowiedzialna za administrowanie Clean Water Act, otrzymała nowe zadania:

• Ustalanie standardów dotyczących odprowadzania ścieków dla sektora prywatnego
• Nadzorowanie budowy oczyszczalni ścieków dla samorządów
• Zakaz odprowadzania zanieczyszczeń do wód USA
• Skierowanie władz stanowych do egzekwowania standardów jakości wody (WQS) dla jezior, rzek i innych akwenów

Obecnie Clean Water Act jest uznawana za przełomowy akt prawny ochrony środowiska. Ponad pięćdziesiąt lat po uchwaleniu kluczowych nowelizacji, ustawa wciąż stanowi dowód na to, jak współpraca agencji federalnych, władz stanowych, samorządów oraz prywatnego sektora pozwala skutecznie ograniczać zanieczyszczenie i poprawiać zdrowie obywateli.

EPA i Ustawa o Kontroli Substancji Toksycznych (TSCA)

Cztery lata po uchwaleniu Clean Water Act Stany Zjednoczone przyjęły równie ważny akt prawny, który zrewolucjonizował system regulacji chemikaliów w USA. Toxic Substances Control Act (TSCA), podpisana w 1976 roku, zobowiązała EPA do nadzoru nad produkcją, dystrybucją i stosowaniem chemikaliów komercyjnych w USA.

Wdrażanie i egzekwowanie TSCA to niezwykle rozbudowane zadanie. EPA musi rozpatrywać zgłoszenia nowych substancji chemicznych, zapewniać, by firmy przeprowadzały odpowiednie badania potencjalnie niebezpiecznych chemikaliów oraz utrzymywać wykaz TSCA Inventory, który obecnie obejmuje ponad 86 000 substancji chemicznych.

Jednym z najistotniejszych obowiązków EPA w kontekście TSCA jest kontrola nowych substancji chemicznych. Firmy planujące produkcję lub import nowej substancji chemicznej w USA muszą zgłosić się do EPA za pośrednictwem tzw. powiadomienia przedprodukcyjnego (PMN). Po otrzymaniu PMN, EPA ma 90 dni na przeprowadzenie „procesu oceny chemikaliów”, czyli oceny względnego ryzyka związanego z nową substancją chemiczną. W tym czasie eksperci EPA stosują zaawansowane modele predykcyjne do oceny potencjalnego wpływu danej substancji na ludzi oraz środowisko.

W 2016 roku przyjęto nowelizację TSCA zwaną Lautenberg Chemical Safety Act, która wymaga od EPA „podjęcia jednoznacznej decyzji”, czy dana nowa substancja chemiczna stwarza nieakceptowalne ryzyko dla zdrowia ludzi lub środowiska. Nowelizacja znacząco zwiększyła więc zakres odpowiedzialności pracowników EPA za rzetelną i skrupulatną ocenę bezpieczeństwa substancji wprowadzanych na rynek USA.

Jak EPA reguluje PFAS

W ostatnich latach EPA zwiększyła wysiłki na rzecz zrozumienia zagrożeń powodowanych przez per- i polifluoroalkilowe substancje (PFAS). W 2021 roku EPA przedstawiła „mapę drogową”, mającą nadać kierunek działaniom agencji w zakresie regulacji PFAS. Strategia ta zakładała kompleksowe, całościowe podejście do wszystkich wyzwań związanych z PFAS: wzrost nakładów na badania toksyczności i najbardziej obiecujących metod interwencji, rozwijanie strategii zapobiegania przyszłym zanieczyszczeniom PFAS oraz poszerzanie działań remediacyjnych.

Ostatnio EPA wprowadziła także nowe wymogi sprawozdawcze dotyczące PFAS. Te regulacje – które Z2Data omówiła niedawno z ekspertem ds. zgodności Mike’em Kirschnerem – nakładają obowiązek na wszystkie podmioty produkujące lub importujące PFAS albo artykuły zawierające substancje z rodziny PFAS elektronicznego raportowania do EPA szczegółowych informacji o stosowanych chemikaliach. Obejmuje to informacje o zastosowaniach, wolumenach produkcji, produktach ubocznych oraz wszelkie dostępne dane dotyczące skutków zdrowotnych i oddziaływania na środowisko. Ostateczne rozporządzenie EPA w sprawie tych nowych wymogów sprawozdawczych i dokumentacji można znaleźć tutaj.