Jak powinna wyglądać skuteczna strategia zarządzania poddostawcami?

Choć wiele firm koncentruje się głównie na bezpośrednich producentach, zarządzanie poddostawcami jest często jeszcze ważniejsze.

Michael Mariani

8 min czytania
Jak powinna wyglądać skuteczna strategia zarządzania poddostawcami?

Najważniejsze informacje z artykułu:

  • Brak widoczności utrudnia firmom utrzymywanie relacji z dostawcami niższego szczebla.
  • Firmy, które chcą skutecznie zarządzać dostawcami sub-tier, muszą pogłębiać widoczność i transparentność w swoich sieciach produkcyjnych oraz wdrażać systemy monitorowania dostawców drugiego i trzeciego szczebla w czasie.
  • Gdy organizacja zidentyfikuje już swoich dostawców sub-tier i zdecyduje się na cykliczną ocenę, powinna wdrożyć regularną komunikację z tymi partnerami. Firmy podtrzymujące bieżący kontakt z producentami drugiego, a nawet trzeciego szczebla, zyskują szereg istotnych korzyści.

Dostawcy stanowią jedne z największych potencjalnych zagrożeń dla łańcucha dostaw. W przypadku firm, które korzystają ze złożonych, globalnych łańcuchów, ryzyko mogą stanowić dostawcy poprzez takie aspekty jak niestabilność finansowa, niezgodność z przepisami, naruszenia ESG (Environmental, Social, Governance), zagrożenia cyberbezpieczeństwa, a także przestoje produkcyjne. Wielu producentów OEM (Original Equipment Manufacturer) wdraża środki ograniczające ryzyka związane z dostawcami pierwszego szczebla, jednak to właśnie podwykonawcy niższego poziomu często generują najpoważniejsze zagrożenia.

Niezależnie od tego, czy firma priorytetowo traktuje zgodność z przepisami, ESG czy ciągłość produkcji, zarządzanie dostawcami sub-tier powinno być kluczowym elementem strategii zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw (SCRM, Supply Chain Risk Management).

Czym jest zarządzanie dostawcami?

Zarządzanie dostawcami polega na wykorzystywaniu różnych strategii i narzędzi do nadzorowania, wzmacniania i optymalizacji wydajności dostawców danej firmy. Globalna firma doradcza The Hackett Group definiuje to pojęcie jako „strategiczny proces zarządzania i optymalizacji relacji organizacji z jej dostawcami w celu zapewnienia konsekwentnej jakości, wydajności i wartości".

Ze względu na szeroki zakres tego pojęcia, obejmuje ono wiele funkcji, takich jak:

  • Ocena ryzyka dostawców
  • Ewaluacja wydajności dostawców
  • Wybór i wdrożenie nowych dostawców
  • Komunikacja i współpraca
  • Wymiana informacji i transparentność danych
  • Wnioski oraz analityka danych

Czy dostawcy sub-tier stanowią większe ryzyko niż bezpośredni producenci?

Wiele firm koncentruje się na ograniczaniu ryzyk po stronie dostawców Tier 1. Wynika to jednak częściej z łatwiejszego dostępu do tych podmiotów niż z realnej lokalizacji największych zagrożeń. Organizacje dysponują bowiem znacznie większą widocznością wśród dostawców pierwszego szczebla niż producentów sub-tier, odpowiadających za kolejne poziomy łańcucha.

Zgodnie z najnowszymi danymi ankietowymi opublikowanymi przez McKinsey, ponad 90% liderów łańcucha dostaw deklarowało, że zna swoich dostawców Tier 1. Podobny odsetek respondentów miał świadomość ryzyk płynących ze strony tych dostawców i utrzymywał regularne kontakty z zespołami łańcucha dostaw producentów Tier 1. W przypadku dostawców Tier 2 liczby te spadały wyraźnie: tylko 58% ankietowanych wiedziało, kim są, mniej niż połowa znała ryzyka z nimi związane, a raptem nieco ponad jedna czwarta miała z nimi regularny kontakt. Przy pytaniach o relacje z dostawcami Tier 3 wskaźniki spadały do kilku procent ogółu: znało ich tylko 15% respondentów, mniej niż 1 na 10 znał ich ryzyka, a odsetek regularnie spotykających się z tymi dostawcami był równie niski. 

Mimo że względy praktyczne sprawiają, że OEM-om łatwiej jest uzyskać widoczność i nadzór nad bezpośrednimi dostawcami, większość najpoważniejszych ryzyk kryje się niżej w strukturze podwykonań. Dostawcy sub-tier to przeważnie mniejsze firmy produkcyjne, objęte słabszym nadzorem regulacyjnym, dysponujące mniej rozbudowanymi mechanizmami ładu korporacyjnego. Często są to przedsiębiorstwa prywatne, wykazujące większą niestabilność finansową niż duże, notowane na giełdzie podmioty — co czyni je bardziej podatnymi na bankructwa oraz inne trudności ekonomiczne, a także bardziej skłonnymi do przekraczania granic prawnych i etycznych dla zysku. Ponadto, prywatni producenci sub-tier nie mają obowiązku ujawniania tylu danych, co ich publiczni odpowiednicy, co generuje znaczny deficyt transparentności i utrudnia OEM-om właściwe monitorowanie ryzyk.

Wniosek: zarządzanie dostawcami skupia się na poziomie Tier 1 ze względów logistycznych, a nie strategicznych. Jeśli organizacje chcą skutecznie zarządzać ryzykiem, optymalizować wyniki i wzmacniać odporność łańcucha dostaw, muszą inwestować również w zarządzanie dostawcami sub-tier.

Przy pytaniach o relacje z dostawcami Tier 3 wskaźniki spadały do kilku procent ogółu: znało ich tylko 15% respondentów, mniej niż 1 na 10 znał ich ryzyka, a odsetek regularnie spotykających się z tymi dostawcami był równie niski.

Strategie wzmacniania zarządzania dostawcami sub-tier

Firmy, które chcą skutecznie zarządzać dostawcami sub-tier, muszą pogłębiać widoczność i transparentność w swoich sieciach produkcyjnych oraz wdrażać systemy stałego monitorowania dostawców drugiego i trzeciego szczebla.

Zwiększ widoczność łańcucha dostaw poprzez mapowanie dostawców

Aby skutecznie zarządzać dostawcami sub-tier, OEM musi wiedzieć, kim oni są. Dlatego widoczność łańcucha dostaw jest fundamentem skutecznej strategii zarządzania podwykonawcami. Silna widoczność pozwala organizacjom dostrzec więcej niż tylko bezpośrednich dostawców, zapewniając przejrzystość wszystkich powiązań łączących firmy z producentami surowców podtrzymujących globalną produkcję.

Dzięki widoczności łańcucha dostaw organizacje mogą mapować relacje z dostawcami na poziomie drugim, trzecim, a nawet czwartym. Daje to informacje niezbędne do wdrożenia zarządzania dostawcami, niezależnie od tego, czy będą to cykliczne kontakty, zobowiązania umowne czy wymagania ESG. Bez względu na obrany priorytet, uzyskanie widoczności sub-tier stanowi pierwszy, kluczowy krok umożliwiający dalsze skuteczne działania.

Aby uzyskać bezpośrednią i rozbudowaną widoczność w łańcuchu dostaw, organizacja powinna rozpocząć od mapowania dostawców, wykorzystując własne dane jako bazę wyjściową. Aktywna współpraca z dostawcami Tier 1 ułatwia zidentyfikowanie kolejnych poziomów — Tier 2 czy nawet Tier 3. Ze względu na złożoność procesu i wymogi dotyczące danych, system typu supply chain risk management (SCRM) staje się niezbędnym narzędziem dla firm, które chcą efektywnie przeprowadzić takie mapowanie. Wiodące oprogramowanie SCRM analizuje miliony punktów danych, aby wskazać i zweryfikować powiązania między bezpośrednimi dostawcami a producentami sub-tier, budując szczegółowe mapy będące podstawą silnego zarządzania sub-tier.

Oceń dostawców sub-tier pod kątem ukrytego ryzyka

Aby skutecznie zarządzać dostawcami sub-tier, OEM powinna wdrożyć wielowarstwowy system oceny tych partnerów. Dostawcy, którzy nie są regularnie rozliczani, nie mają motywacji do poprawy efektywności własnych działań, co prowadzi do przeciętnej, a czasem wręcz zaniżonej jakości usług. Obiektywna i cykliczna ocena producentów sub-tier eliminuje tę bierność: podwykonawcy oceniani przez swoich klientów zyskują motywację, aby dbać o jakość, terminowość dostaw oraz przestrzeganie wymogów regulacyjnych.

Ocena powinna być obiektywna, systematyczna i powtarzalna, aby wszystkie podmioty sub-tier były traktowane według tych samych standardów. Kryteria, które warto uwzględnić, to m.in.:

  • Koszty na tle branżowych benchmarków
  • Konsystencja i terminowość dostaw
  • Audyt na miejscu
  • Zgodność z przepisami środowiskowymi i handlowymi
  • Liczba rocznych zakłóceń

Te kryteria można zdefiniować w oficjalnym dokumencie „najlepszych praktyk", zawierającym kluczowe wskaźniki efektywności (KPI), który jest komunikowany w całym łańcuchu dostaw. Warto podkreślić, że ewaluacje te mają wartość wykraczającą poza samą motywację dla producentów — OEM-y mogą wspólnie z dostawcami sub-tier analizować wyniki, podejmując inicjatywy na rzecz usprawnień, eliminacji nieefektywności i obniżenia ryzyka w całym łańcuchu partnerów.

Wprowadź regularną komunikację

Po zidentyfikowaniu dostawców sub-tier i wdrożeniu strategii cyklicznych ocen, firma powinna zadbać o regularny rytm komunikacji z tymi partnerami. OEM-y, które podtrzymują stały kontakt z producentami drugiego i trzeciego szczebla, otwierają się na możliwości niedostępne dla organizacji funkcjonujących w „czarnych skrzynkach" kończących się na pierwszym poziomie dostaw. Regularna, zaplanowana komunikacja przynosi szereg korzyści, takich jak wzmocnienie procesów i lepsze zarządzanie ryzykiem w całej sieci:

  • Transparentność łańcucha dostaw: Jednym z głównych celów zarządzania sub-tier jest transparentność. Regularne kontakty z dostawcami sub-tier pozwalają na wymianę kluczowych informacji dotyczących ryzyk zakładowych, procesów produkcyjnych, zgodności z przepisami i innych czynników wpływających na sprawność lub ograniczenia w łańcuchu dostaw.
  • Optymalizacja współpracy: Konsekwentna komunikacja pomiędzy OEM a dostawcami sub-tier sprzyja wzrostowi efektywności w całej sieci produkcyjnej. Organizacje mogą szybciej wykrywać redundancje, ograniczać koszty dzięki precyzyjnym zmianom lub wdrażać innowacyjne podejścia w dotychczasowych procesach.
  • Wczesna detekcja ryzyk: Korespondencja mailowa, rozmowy telefoniczne czy spotkania online umożliwiają głębsze poznanie działalności dostawców sub-tier. Taka widoczność pozwala OEM-om identyfikować potencjalne „martwe pola" i inne słabości, w tym ryzyka związane z niezgodnością, zależności produkcyjne czy niestabilność geopolityczną. Takie „wyczuwanie ryzyka" jest kluczowym kanałem informacji dla organizacji, umożliwiającym wdrożenie działań SCRM dostosowanych do własnego łańcucha dostaw.
Po zidentyfikowaniu dostawców sub-tier i wdrożeniu strategii cyklicznych ocen, firma powinna zadbać o regularny rytm komunikacji z tymi partnerami.

Silne zarządzanie dostawcami sub-tier z Z2Data

Wielu amerykańskich producentów boryka się z ogromną luką informacyjną — chociaż są w stanie wskazać jedynie fragmenty swojej sieci sub-tier, to właśnie podmioty drugiego i trzeciego poziomu generują największe ryzyka ciągłości produkcji. Organizacje, które chcą budować trwałą, realną odporność łańcucha dostaw, muszą wyjść poza bezpośrednich dostawców i sięgnąć do sub-tier, gdzie niewidoczne zagrożenia rozwijają się najdynamiczniej. Dlatego też zarządzanie dostawcami sub-tier nigdy nie było tak istotne jak obecnie.

Oprogramowanie SCRM Z2Data to solidna podstawa skutecznego zarządzania dostawcami sub-tier. Platforma łączy identyfikację wielopoziomowych dostawców, inteligencję sieciową, mapowanie ekspozycji klienta oraz monitoring ryzyka w czasie rzeczywistym, aby pomóc organizacjom wykrywać i zarządzać zagrożeniami głęboko zakorzenionymi w ich łańcuchu dostaw.

  • Odkrywanie relacji na podstawie sprawdzonych źródeł: Z2Data analizuje miliony źródeł globalnych i miliardy punktów danych, by identyfikować relacje pomiędzy dostawcami, zakładami produkcyjnymi i komponentami. Źródła obejmują listy przewozowe i dane handlowe, powiadomienia o zmianach produktu (PCN), strony internetowe firm, dokumentację produktową, raporty finansowe, deklaracje ESG oraz komunikację z dostawcami. Pozwala to odkryć relacje, które bez tego pozostają ukryte głęboko w łańcuchu dostaw.
  • Higiena danych i normalizacja podmiotów: Dostawcy, zakłady produkcyjne i podmioty właścicielskie są ujednolicane w kanonicznym modelu danych Z2Data, co pozwala rozwiązywać kwestie aliasów, relacji nadrzędnych i duplikatów. Dzięki temu dane o dostawcach są precyzyjne, spójne i praktyczne do analizy ryzyka wielopoziomowych łańcuchów.
  • Mapowanie sieci dostawców oraz ocena istotności relacji: Zweryfikowane powiązania służą do budowania map sieci dostawców na wielu poziomach. Wielopoziomowa inteligencja mapowania w Z2Data sięga nawet 10-14 szczebli w wybranych łańcuchach. Każda relacja wzbogacana jest o kontekst towarów i ról produkcyjnych oraz oceniana według jakości źródła, aktualności i potwierdzeń. Pozwala to priorytetyzować ryzyka i szanse wśród kluczowych partnerów.
  • Integracja BOM klienta oraz listy autoryzowanych dostawców z Z2Data Intelligence: Zestawienia materiałowe (BOM) i listy zatwierdzonych dostawców stanowią kotwicę sieciom dostawców względem faktycznej ekspozycji klienta. Platforma nakłada inteligencję Z2Data na dane klienta, dając możliwość weryfikacji relacji przez dostawców i zapewniając zarówno widoki oparte na danych, jak i na potwierdzeniach. Dzięki temu informacje o dostawcach są bezpośrednio powiązane z realnymi zależnościami w łańcuchu organizacji.
  • Monitoring zdarzeń ryzyka w łańcuchu dostaw w czasie rzeczywistym: Z2Data umożliwia ciągłe monitorowanie ponad 120 rodzajów ryzyka — obejmujących klęski żywiołowe, strajki, incydenty cyberbezpieczeństwa, zakłócenia handlu oraz konflikty geopolityczne, które mogą powodować wąskie gardła, przestoje i inne zakłócenia. Pozwala to na szybkie wykrycie problemu i reakcję zanim eskalują do awarii łańcucha dostaw.

Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i możliwościach dla kompleksowej strategii zarządzania dostawcami sub-tier, umów bezpłatne demo z jednym z naszych ekspertów.