:quality(85))
Określenie dzisiejszych łańcuchów dostaw jako złożonych lub skomplikowanych to poważne niedopowiedzenie. Takie sformułowania sugerują prawdę o realiach globalnej produkcji, jednak nie oddają w pełni, jak rozległe są te sieci rozciągające się na całe kontynenty. Duże przedsiębiorstwa z branż takich jak motoryzacja, lotnictwo i obronność czy elektronika użytkowa mają setki bezpośrednich dostawców oraz tysiące producentów niższego szczebla. O ile tak gęste, warstwowe łańcuchy dostaw są uzasadnione przy produkcji zaawansowanych urządzeń, takich jak smartfony, laptopy, samochody czy samoloty pasażerskie, to ich skala i liczba zmiennych generuje również ogromne ryzyko. Producenci oraz inne firmy polegające na rozbudowanych łańcuchach dostaw muszą być świadomi zagrożeń takich jak zamknięcia fabryk, ekstremalne zjawiska pogodowe, naruszenia regulacji, cyberataki czy konflikty geopolityczne — oraz wielu innych słabych punktów.
Znaczenie widoczności w łańcuchu dostaw
Jak wie każdy, kto zajmuje się zarządzaniem ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM), jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania takich podatności i walki z zagrożeniami jest zapewnienie pełnej widoczności łańcucha dostaw. Widoczność łańcucha dostaw oznacza możliwość całościowego, opartego na danych wglądu we wszystkie zmienne i interesariuszy łańcucha — łącznie z produktami, komponentami, dostawcami, producentami niższego szczebla oraz lokalizacjami produkcji.
W ostatnich latach coraz więcej liderów branży dostrzega kluczowe znaczenie pogłębionej widoczności swojego łańcucha wartości. Według badania z 2022 roku firmy McKinsey & Company, nieco ponad połowa profesjonalistów z obszaru łańcucha dostaw korzystała z cyfrowych technologii łańcucha dostaw właśnie w celu poprawy widoczności. Jednak uzyskanie pełniejszego obrazu logistyki produkcji i sieci dostawców nadal pozostaje wyzwaniem, a 62% firm nadal boryka się z ograniczoną widocznością własnych łańcuchów dostaw. Istnieje jednak szereg konkretnych działań, które przedsiębiorstwa mogą podjąć, by zwiększyć widoczność — zyskując większą kontrolę nad partnerstwami strategicznymi, działaniami upstream oraz sposobami zarządzania ryzykiem i zakłóceniami.
Wzmocnienie danych łańcucha dostaw
Koncepcja widoczności łańcucha dostaw w swej istocie opiera się na czymś zdecydowanie bardziej konkretnym: na danych. Niezależnie od tego, czy chodzi o śledzenie komponentów do miejsc produkcji, monitorowanie przepływu towarów, czy identyfikację dostawców niższego szczebla — rozświetlenie łańcucha dostaw jest możliwe tylko dzięki ciągłemu pozyskiwaniu czystych, wiarygodnych danych.
Niezależnie od tego, czy chodzi o śledzenie komponentów do miejsc produkcji, monitorowanie przepływu towarów, czy identyfikację dostawców niższego szczebla — rozświetlenie łańcucha dostaw jest możliwe tylko dzięki ciągłemu pozyskiwaniu czystych, wiarygodnych danych.
Aby zacząć budować widoczność łańcucha dostaw, producenci i inne firmy muszą opracować strategię pozyskiwania danych o najważniejszych dla nich zmiennych. W praktyce dla różnych firm będzie to oznaczać różne działania, ale pojawią się tu pewne uniwersalne elementy:
Pozyskiwanie kluczowej dokumentacji, takiej jak rejestry transportowe, rezerwacje przewozowe czy dokumenty potwierdzające ciągłość dostaw.
Kompilowanie zestawień materiałowych (BOM) oraz pełnych deklaracji materiałowych (FMD) w celu zrozumienia wszystkich komponentów i podzespołów znajdujących się w produktach.
Uzyskanie dostępu do baz danych i innych platform branżowych, by skutecznie śledzić poziomy zapasów towarów i surowców kluczowych dla produkcji.
Wzmocnienie danych łańcucha dostaw zwykle wymaga pozyskiwania danych z alternatywnych źródeł poza samymi dostawcami, a także odejścia od ręcznej agregacji. Aby sprostać ilości danych do bieżącego przetwarzania, zapewnić ich aktualność i poprawność, przedsiębiorstwa powinny korzystać z technologii i sztucznej inteligencji w procesie zbierania informacji. Nie chodzi o rezygnację z relacji z dostawcami, a o ich wsparcie dodatkowymi metodami, które umożliwiają pełniejszą widoczność i odporność całego łańcucha dostaw.
Uzupełnianie informacji z innych źródeł pozwala także uniknąć „zmęczenia dostawców” przez kontakt tylko w naprawdę kluczowych sprawach. Zamiast zasypywać ich powtarzającymi się prośbami o dane, które można pozyskać z innych źródeł, można usprawnić komunikację i budować silniejsze, bardziej partnerskie relacje.
Usprawnienie komunikacji z bezpośrednimi dostawcami
Tradycyjnie jednym z nielicznych sposobów pozyskiwania informacji o łańcuchu dostaw była bezpośrednia komunikacja z dostawcami. Zbieranie danych odbywało się zwykle poprzez ankiety, rozmowy telefoniczne czy wizyty osobiste i stanowiło najpewniejszą ścieżkę do pogłębienia widoczności takich aspektów jak zapasy, dostawcy niższego szczebla czy zgodność regulacyjna.
Narzędzia powinny uzupełniać relacje z dostawcami, a nie je zastępować
Obecnie sposoby osiągania transparentności łańcucha dostaw znacząco się zmieniły. Inicjatywy strategiczne coraz częściej sięgają po zaawansowane technologie, w tym oprogramowanie do widoczności łańcucha dostaw oraz modele sztucznej inteligencji. Mimo że narzędzia te wnoszą cenny wkład w działania producentów, nie zawsze są w stanie zastąpić wartość wynikającą z trwałych relacji w łańcuchu dostaw. Dostawcy utrzymujący bliskie kontakty z klientami są bardziej skłonni do szybkiego informowania o nadchodzących zakłóceniach, dając tym samym czas na podjęcie kluczowych decyzji dotyczących zamówień, alternatywnych źródeł zaopatrzenia czy przygotowania planów awaryjnych.
Nowe regulacje środowiskowe i handlowe wymagają wiarygodnych dostawców
Ponadto dostawcy utrzymujący stałą komunikację z partnerami mają dodatkową motywację do większej transparentności swoich działań wewnętrznych. To, co kilkadziesiąt lat temu nie miało większego znaczenia, dziś — wobec natłoku nowych przepisów na całym świecie — staje się kluczowym aspektem widoczności. Organizacje mające lepszy dostęp do swoich dostawców są w korzystniejszej pozycji do oceny ich gotowości na wymogi takie jak Dyrektywa o Sprawozdawczości w Zakresie Zrównoważonego Rozwoju Przedsiębiorstw (CSRD), Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) czy nowe wymogi środowiskowe wprowadzane przez agencje takie jak EPA. Taka transparentność zwiększa odpowiedzialność dostawców wobec klientów, podwyższając standardy zgodności w całym łańcuchu dostaw.
Istnieje wiele sprawdzonych technik budowania lepszej komunikacji z dostawcami:
Ustanowienie jasnych kanałów komunikacji — czy to poprzez platformy cyfrowe, wideokonferencje, czy regularne rozmowy — oraz konsekwentne ich wykorzystywanie.
Wskazanie osoby kontaktowej po stronie dostawcy.
Jasno określone oczekiwania względem transparentności łańcucha dostaw i wymiany informacji od początku współpracy — radykalnie zmniejszają ryzyko nieporozumień czy konfliktów w przyszłości.
Wymaganie rozliczalności od dostawców przy użyciu mierników efektywności i oceny opartej na danych.
Wzmocnienie zespołów ds. odporności łańcucha dostaw
Prawie każde wiarygodne źródło przywołuje poważny zwrot korporacji w stronę wzmacniania odporności łańcuchów dostaw po bezprecedensowych zakłóceniach związanych z pandemią COVID-19. Jak wynika z badania Gartner z 2021 roku, niemal 9 na 10 profesjonalistów planowała w ciągu dwóch lat inwestycje w zwiększenie odporności łańcuchów. Sposób wydatkowania środków przeznaczonych na odporność łańcucha dostaw ma jednak kluczowe znaczenie. Choć menedżerów i decydentów kuszą nowe rozwiązania technologiczne tworzące przejrzystość, ograniczające ryzyko i umożliwiające dokładny monitoring popytu i podaży, nie powinni zapominać o wartości kompetencji ludzkich.
Choć menedżerów i decydentów kuszą nowe rozwiązania technologiczne tworzące przejrzystość, ograniczające ryzyko i umożliwiające dokładny monitoring popytu i podaży, nie powinni zapominać o wartości kompetencji ludzkich.
Specjaliści ds. odporności łańcucha dostaw wnoszą do organizacji wiedzę ekspercką — m.in. umiejętność skutecznej oceny podatności, wdrażania środków ograniczania ryzyka oraz zwiększania elastyczności w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Najczęściej korzystają przy tym z szerokiej widoczności łańcucha dostaw, a także z technik pozyskiwania danych niedostępnych innym specjalistom ds. łańcuchów dostaw.
Tworząc dedykowane role i budując zespół ds. odporności łańcucha dostaw, producenci zyskują dostęp do unikalnych, często nie do zastąpienia wartości, których nie da się w pełni odwzorować nawet najnowocześniejszą technologią.
Wykraczając poza widoczność na poziomie powierzchniowym, specjaliści ds. odporności wykorzystują dane i analitykę do oceny ryzyka oraz podejmowania decyzji strategicznych.
Członkowie takich zespołów wzmacniają współpracę pomiędzy działami, likwidując silosy i konsolidując dane w jednym, dostępnym dla wszystkich miejscu.
W sytuacjach poważnych zakłóceń łańcucha dostaw i kryzysów operacyjnych firmy potrzebują osób, które potrafią wykorzystać widoczność do wdrożenia celowanych planów awaryjnych. Eksperci ds. odporności wiedzą, jak wykorzystać dane i analitykę na korzyść firmy wtedy, gdy ma to największe znaczenie.
Inwestycja w oprogramowanie do widoczności łańcucha dostaw
Strategie takie jak skuteczna komunikacja i wzmocnienie zespołów eksperckich są niezwykle cenne dla organizacji chcących poszerzyć i pogłębić swoje pole widzenia — warto je wyraźnie podkreślić. Jednak osiągnięcie ponadprzeciętnej widoczności łańcucha dostaw wymaga w praktyce zastosowania wiodącej na rynku platformy SCRM. Takie narzędzia wykraczają daleko poza tradycyjne gromadzenie informacji, korzystając z ogromnych baz danych oraz dedykowanych zespołów analitycznych, by zapewnić klientom szeroki wgląd w sieć logistyczną.
Z2Data, dla przykładu, oferuje rozbudowane funkcjonalności „na start”, które maksymalizują wgląd i minimalizują ryzyko. Oprogramowanie do widoczności łańcucha dostaw umożliwia firmom śledzenie komponentów do miejsc ich pierwotnej produkcji, monitorowanie zakłóceń w czasie rzeczywistym oraz głębszy wgląd w złożoną sieć dostawców niższego szczebla. Co więcej, Z2Data rozszerza definicję „widoczności łańcucha dostaw”, oferując klientom szerokie analizy komponentów elektronicznych — uwzględniające analizę zgodności (compliance analysis), ocenę ryzyka (risk evaluations) oraz prognozowanie starzenia się komponentów (obsolescence forecasting).
Z2Data rozszerza definicję „widoczności łańcucha dostaw”, oferując klientom szerokie analizy komponentów elektronicznych — uwzględniające analizę zgodności, ocenę ryzyka oraz prognozowanie starzenia się komponentów.
Dysponując odpowiednim narzędziem SCRM, firmy mogą poszerzyć i pogłębić sposób, w jaki analizują komponenty i swoich dostawców.
Dostęp do zaawansowanych map łańcucha dostaw, stanowiących podstawę działań z zakresu widoczności.
Szczegółowa analiza komponentów i podzespołów na poziomie danych granularnych.
Wgląd w unikalną kombinację ryzyk generowanych przez dostawców, dzięki rozbudowanym profilom obejmującym fundamenty finansowe, podatności geograficzne i dotychczasowe wyniki.
Identyfikacja „Trójkątów Bermudzkich” w łańcuchu dostaw
Pojęcie „ślepych punktów” jest dobrze rozpoznane w zarządzaniu łańcuchem dostaw. To konkretne regiony lub zmienne, których organizacja nie uwzględniła lub nie przygotowała się na ryzyko z nimi związane, co może prowadzić do poważnych zakłóceń. Przykładami takich ślepych punktów są: rozwijający się konflikt handlowy między krajami o strategicznym znaczeniu, niestabilna sytuacja pracownicza u dostawcy czy sezon huraganowy w regionie kluczowym dla produkcji.
Rzadziej natomiast mówi się o tzw. „Trójkątach Bermudzkich” w łańcuchu dostaw — to konkretne podwykonawstwa, miejsca produkcji lub komponenty, na temat których firma nie posiada żadnych wiarygodnych danych (jakby cała wiedza na temat danego punktu po prostu zniknęła bez śladu).
Rzadziej natomiast mówi się o tzw. „Trójkątach Bermudzkich” w łańcuchu dostaw — to konkretne podwykonawstwa, miejsca produkcji lub komponenty, na temat których firma nie posiada żadnych wiarygodnych danych (jakby cała wiedza na temat danego punktu po prostu zniknęła bez śladu).
Producenci, którzy potrafią zidentyfikować te ryzykowne „luki informacyjne” i skutecznie je wypełnić, są w stanie stworzyć pełniejszy obraz łańcucha dostaw. Ponadto, rozpoznanie tych Trójkątów Bermudzkich i podjęcie celowanych działań, by je wyeliminować, to skuteczny sposób na usunięcie krytycznych zagrożeń destabilizujących płynność operacyjną firmy.
Producenci niższego szczebla, o których nie ma praktycznie żadnych danych, są znacznie częściej jednostkami obarczonymi ryzykiem — mogą być objęci sankcjami USA lub innych krajów, naruszać kluczowe regulacje środowiskowe czy mieć niepewną kondycję finansową.
Nie da się zastąpić ryzykownej firmy, jeśli nie wiadomo o jej istnieniu. Identyfikacja anonimowych dostawców lub śledzenie komponentów do nieznanych podwykonawców to pierwszy krok do wdrożenia bardziej strategicznych działań w celu wymiany producentów stanowiących nadmierne ryzyko.
Nie da się zastąpić ryzykownej firmy, jeśli nie wiadomo o jej istnieniu. Identyfikacja anonimowych dostawców lub śledzenie komponentów do nieznanych podwykonawców to pierwszy krok do wdrożenia bardziej strategicznych działań w celu wymiany producentów stanowiących nadmierne ryzyko.
Zarządzanie ryzykiem zaczyna się od poprawy widoczności
Lata 20. XXI wieku przyniosły zasadniczą zmianę w podejściu do zarządzania łańcuchami dostaw. Producenci coraz częściej doceniają inwestowanie zasobów w ograniczanie zagrożeń i budowanie odporności łańcucha dostaw zamiast skupiać się wyłącznie na kosztach, efektywności i logistycznej strategii just-in-time (JIT). Efektem jest dynamiczny rozwój obszaru zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM), który szybko przekształca się w wielomiliardowy rynek. Aby strategie SCRM przynosiły wymierne rezultaty, muszą być oparte o ponadprzeciętną widoczność łańcucha dostaw.
Rozszerzenie transparentności w łańcuchu dostaw nie jest jednak procesem „zero-jedynkowym”. Firmy powinny podejść do tego z cierpliwością i konsekwencją, wykorzystując wszelkie dostępne zasoby, by lepiej zidentyfikować komponenty, dostawców i producentów niższego szczebla. Jednak nawet połączenie rozmów telefonicznych, ankiet dostawców czy współdzielonych baz danych ma swoje ograniczenia. Firmy oczekujące widoczności zarówno szerokiej, jak i szczegółowej powinny zapoznać się z możliwościami narzędzi takich jak Z2Data. Oprogramowanie do widoczności łańcucha dostaw takie jak Z2Data opiera się na potężnych bazach danych, autorskich algorytmach i doświadczonych zespołach badawczych, aby zapewnić precyzyjny, skuteczny i stale aktualizowany obraz łańcucha dostaw klienta. W dzisiejszym wyścigu o dynamiczny, pogłębiony nadzór nad sieciami produkcji te narzędzia są bez wątpienia najważniejszym atutem, jaki mogą mieć firmy.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i szerokiej gamie funkcji zwiększających widoczność łańcucha dostaw, umów bezpłatne demo z jednym z naszych ekspertów produktowych.
