:quality(85))
Najważniejsze informacje z artykułu:
- Od 2026 roku Rozporządzenie UE dotyczące baterii znajduje się w fazie pełnej implementacji. Choć zaczęło obowiązywać właściwe organizacje już w lutym 2024, zasadnicze wymogi są wdrażane stopniowo w latach 2025–2028, a kolejne progi wchodzą w życie jeszcze w latach 30. XXI wieku.
- Rozporządzenie nakłada obowiązki na producentów określonych typów baterii, obejmując kwestie od rozliczania śladu węglowego, przez wymogi produkcyjne, po ograniczenia materiałowe.
- Regulacje wprowadzają także wymagania dotyczące wydajności i trwałości dla akumulatorów przemysłowych i trakcyjnych (EV), mające na celu wydłużenie ich żywotności i podwyższenie efektywności wykorzystania zasobów — zobowiązania te bezpośrednio wpływają na proces projektowania oraz walidacji produktów.
- Wreszcie, rozporządzenie ustanawia obowiązek należytej staranności w łańcuchu dostaw dla określonych podmiotów wprowadzających baterie na rynek UE. Choć zobowiązania te zostały zmodyfikowane i odroczone w czasie, Komisja Europejska planuje opublikować szczegółowe wytyczne w zakresie due diligence do lipca 2026.
Rozporządzenie UE dotyczące baterii odnosi się do Rozporządzenia 2023/1542 Unii Europejskiej, które weszło w życie 17 sierpnia 2023 i zaczęło obowiązywać firmy objęte zakresem od 18 lutego 2024. Zastąpiło ono Dyrektywę 2006/66/WE, która została całkowicie uchylona w sierpniu 2025.
W przeciwieństwie do poprzedniej dyrektywy, która wymagała transpozycji krajowych i prowadziła do rozdrobnienia wdrożenia w poszczególnych państwach UE, Rozporządzenie UE dotyczące baterii ma zastosowanie bezpośrednie na terenie całej Unii Europejskiej, wprowadzając jednolite ramy prawne.
Rozporządzenie dotyczy pięciu kategorii baterii:
- Baterie przenośne
- Baterie rozruchowe, oświetleniowe i zapłonowe (SLI)
- Baterie do lekkich środków transportu (LMT)
- Baterie przemysłowe
- Baterie do pojazdów elektrycznych (EV)
Najistotniejszą cechą nowych regulacji jest podejście cyklu życia: regulacje obejmują baterie od pozyskania surowców i produkcji, poprzez wprowadzenie na rynek i eksploatację, aż po ponowne wykorzystanie i recykling.
Dla specjalistów ds. zgodności oznacza to istotne rozszerzenie zakresu obowiązków. Regulacje dotyczące baterii w UE nie ograniczają się już do kwestii odpadów i zbiórki — obejmują teraz wskaźniki zrównoważonego rozwoju, rozliczanie śladu węglowego, due diligence w łańcuchu dostaw oraz cyfrową identyfikowalność jako warunki dopuszczenia do rynku.
Rozporządzenie w zakresie baterii spójne jest ze strategicznymi ramami UE, w tym Planem Działań na rzecz Gospodarki Obiegu Zamkniętego oraz celami neutralności klimatycznej, zwracając jednocześnie uwagę na bezpieczeństwo dostaw surowców krytycznych.
Znaczenie Rozporządzenia UE dotyczącego baterii w 2026 roku
Od 2026 roku Rozporządzenie UE dotyczące baterii znajduje się w fazie pełnej implementacji. Choć zaczęło obowiązywać właściwe organizacje już w lutym 2024, zasadnicze wymogi są wdrażane stopniowo w latach 2025–2028, a kolejne progi wchodzą w życie jeszcze w latach 30. XXI wieku.
Regulacja stanowi kluczowy filar strategii przemysłowej i klimatycznej UE. Baterie są podstawą elektryfikacji transportu, magazynowania energii odnawialnej i szeroko rozumianej dekarbonizacji. Ze względu na strategiczne znaczenie dla ograniczania emisji gazów cieplarnianych, Unia dąży do zapewnienia, by łańcuchy wartości w zakresie baterii były przejrzyste, odpowiedzialne i odporne.
Dla specjalistów ds. zgodności oznacza to złożone i wielowymiarowe wyzwania.
- Dostęp do rynku jest ściśle powiązany ze zgodnością z przepisami. Baterie niespełniające wymagań nie mogą zostać wprowadzone na rynek UE.
- Wymogi dotyczące transparentności łańcucha dostaw — m.in. deklaracje śladu węglowego, obowiązek wykazania minimalnej zawartości materiałów z recyklingu oraz przyszłe wymogi paszportu baterii — uwidaczniają luki w danych, braki zarządzania ze strony dostawców oraz ograniczenia w identyfikowalności.
- Zgodność w zakresie baterii to już nie tylko kwestia na poziomie produktu. To wyzwanie zarządcze, wymagające współpracy działów inżynierii, zaopatrzenia, zrównoważonego rozwoju oraz zgodności (compliance) z regulacjami.
Ze względu na strategiczną rolę baterii w dekarbonizacji, UE dąży do zapewnienia, by łańcuchy wartości baterii były przejrzyste, odpowiedzialne i odporne.
Kluczowe wymogi zgodności
Rozporządzenie UE dotyczące baterii nakłada wymagania na producentów określonych rodzajów baterii, obejmując zarówno rozliczanie śladu węglowego, jak i obowiązki produkcyjne oraz ograniczenia materiałowe.
Wymogi dotyczące zrównoważonego rozwoju i śladu węglowego
Od 2025 roku obowiązek deklarowania śladu węglowego dotyczy:
- Baterii do pojazdów elektrycznych (EV)
- Akumulatorów przemysłowych ładowalnych o pojemności powyżej 2 kWh
Obowiązki te są wdrażane etapami do 2026 roku, a akty wykonawcze określają metodykę oraz ramy weryfikacji.
Producenci są zobowiązani do obliczania emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia wyrobu i uzyskania niezależnej weryfikacji. Kolejne akty wprowadzą klasy wydajności śladu węglowego oraz maksymalne progi emisji w cyklu życia.
Wydajność i trwałość
Rozporządzenie wprowadza wymagania dotyczące wydajności i trwałości dla akumulatorów przemysłowych ładowalnych i EV. Wymogi te mają wydłużyć żywotność baterii oraz zwiększyć efektywność wykorzystania surowców, wywierając bezpośredni wpływ na projektowanie i walidację produktów.
Demontaż i wymienność
Wymogi określone w artykule 11 wchodzą w życie od 18 lutego 2027 roku. Zobowiązują one, by baterie przenośne w urządzeniach były łatwe do wymontowania i wymiany przez użytkownika końcowego lub niezależnego specjalistę, z uwzględnieniem określonych wyjątków.
Nadchodzące wymogi będą wymagać ścisłej współpracy działu zgodności z inżynierami, by produkty były zaprojektowane zgodnie z nowymi wymaganiami.
Substancje niebezpieczne
Rozporządzenie podtrzymuje i aktualizuje ograniczenia dotyczące substancji niebezpiecznych, takich jak rtęć, kadm czy ołów. Postanowienia te w większości powielają dotychczasowe wymogi, wprowadzając zaktualizowane wyjątki oraz klauzule przeglądowe.
Wymogi te obowiązują równolegle z przepisami REACH oraz RoHS, wzmacniając zgodność chemiczną w całym cyklu życia baterii.
Deklaracje dotyczące zawartości z recyklingu i transparentność materiałowa
Wymóg deklarowania zawartości recyklatów zacznie obowiązywać w sierpniu 2028 roku dla:
- Baterii EV
- Baterii przemysłowych
- Baterii SLI
Deklaracje muszą uwzględniać kobalt, lit, nikiel i ołów. Minimalne progi zawartości recyklatów będą obowiązywać od 2031, a ich poziom wzrośnie od 2036.
Ta różnica jest kluczowa: wymogi dotyczące recyklingu nie wchodzą w życie w 2025 roku — wcześniejsze obowiązki dotyczą raportowania śladu węglowego, nie odzysku materiałów.
Obowiązki należytej staranności dla specjalistów ds. zgodności
Jednym z najbardziej rewolucyjnych aspektów Rozporządzenia UE dotyczącego baterii jest obowiązkowa należyta staranność w łańcuchu dostaw dla określonych podmiotów wprowadzających baterie na rynek UE.
Zaktualizowana ścieżka prawna
Wymogi należytej staranności formalnie zmodyfikowano Rozporządzeniem (UE) 2025/1561, odraczając ich stosowanie do sierpnia 2027 r.
Równolegle Komisja Europejska planuje opublikować szczegółowe wytyczne dotyczące due diligence do lipca 2026 roku, które określą praktyczne aspekty wdrożenia.
Jednym z najistotniejszych nowych wymogów Rozporządzenia UE dotyczącego baterii jest obowiązkowa należyta staranność w łańcuchu dostaw wybranych operatorów gospodarczych wprowadzających baterie na rynek UE.
Zakres należytej staranności
Obowiązki te dotyczą w szczególności operatorów gospodarczych wprowadzających na rynek:
- Baterie EV
- Baterie przemysłowe
- Baterie LMT
Firmy są zobowiązane do wdrożenia polityki należytej staranności obejmującej ryzyka środowiskowe i społeczne, związane z surowcami, takimi jak kobalt, lit, nikiel czy grafit naturalny.
Ramowy system należytej staranności wymaga:
- Identyfikacji i oceny ryzyka
- Środków zapobiegawczych i łagodzących
- Niezależnej weryfikacji przez stronę trzecią
- Upubliczniania raportowania
W praktyce wymóg ten rozszerza działania compliance poza dostawców Tier 1, obejmując niższe poziomy produkcji. Aby zapewnić skuteczną zgodność, producenci mogą potrzebować uzyskać widoczność i identyfikowalność głębiej w łańcuchu wartości niż dotychczas.
Trwające dyskusje mogą precyzować zakres i wymagania proporcjonalności, szczególnie dla mniejszych operatorów. Kluczowe ramy są jednak już jasno określone.
Zgodność, znakowanie i zasady paszportu baterii
Rozporządzenie UE dotyczące baterii wprowadza wymogi oznaczenia CE oraz cyfrowego paszportu baterii.
Oznaczenie CE i ocena zgodności
Baterie wprowadzane na rynek UE muszą być oznaczone znakiem CE. Zgodnie z rozporządzeniem, znak CE potwierdza spełnienie rozszerzonych wymogów, w tym dotyczących bezpieczeństwa, wydajności, trwałości oraz wybranych kryteriów zrównoważonego rozwoju (gdzie mają zastosowanie).
Wymogi dotyczące dokumentacji technicznej rozszerzają się odpowiednio i obejmują:
- Dane dotyczące śladu węglowego (gdzie wymagane)
- Deklaracje zawartości materiałów z recyklingu (od 2028 r.)
- Dokumentację due diligence (od 2027 r.)
Paszport baterii
Od 18 lutego 2027 r. cyfrowy paszport baterii staje się obowiązkowy dla:
- Baterii EV
- Akumulatorów przemysłowych ładowalnych powyżej 2 kWh
- Baterii LMT
Paszport ma być dostępny przez kod QR i zawierać uporządkowane dane nt. śladu węglowego, składu materiałowego, parametrów wydajności, trwałości i obsługi na koniec cyklu życia. Wprowadzenie wymogu paszportu baterii oznacza fundamentalną zmianę w kierunku cyfrowych narzędzi compliance oraz uzyskiwania danych w czasie rzeczywistym.
Kogo dotyczy Rozporządzenie UE dotyczące baterii?
Rozporządzenie obejmuje cały łańcuch wartości, w tym różnorodne grupy uczestników:
- Producentów
- Importerów
- Dystrybutorów
- Upoważnionych przedstawicieli
- Dostawców usług realizacji zamówień
- Przedsiębiorstwa recyklingu i przetwarzania odpadów
Producenci ponoszą główną odpowiedzialność za spełnianie wymogów. Importerzy muszą potwierdzić zgodność przed wprowadzeniem produktu do obrotu, a dystrybutorzy zadbać o właściwe oznaczenia oraz dokumentację.
Producenci OEM wdrażający baterie w swoich wyrobach również muszą zapewnić zgodność w zakresie wymienności, parametrów wydajności i oznakowania.
Terminy zgodności i harmonogram wdrożeń
Rozporządzenie przewiduje przejrzysty, wieloetapowy harmonogram implementacji:
- 17 sierpnia 2023: Wejście w życie Rozporządzenia UE dotyczącego baterii.
- 18 lutego 2024: Początek ogólnego stosowania regulacji.
- 18 sierpnia 2025: Całkowite uchylenie Dyrektywy 2006/66/WE przez UE.
- 2025–2026: Stopniowe wdrażanie wymogów śladu węglowego (baterie EV i przemysłowe >2 kWh).
- 18 lutego 2027: Obowiązywanie wymogów dotyczących wymienności oraz paszportu baterii.
- 18 sierpnia 2027: Wejście w życie zobowiązań w zakresie należytej staranności (zgodnie ze zmianami).
- 18 sierpnia 2028: Obowiązek deklaracji zawartości recyklatów.
- 2031–2036: Etapowe wdrażanie minimalnych progów zawartości recyklatów.
Sankcje oraz ryzyko niezgodności
Państwa członkowskie UE są zobowiązane do ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających środków sankcyjnych za niezgodność. Mogą one obejmować wycofanie produktu z rynku, administracyjne kary finansowe, nakaz działań naprawczych oraz zwiększony nadzór regulacyjny.
Znak CE stanowi oficjalne potwierdzenie zgodności; niepoparte lub nieprawidłowe deklaracje mogą prowadzić do dodatkowej odpowiedzialności prawnej.
Zarządzanie nowymi regulacjami z narzędziem compliance
Ramy Rozporządzenia UE dotyczącego baterii będą dalej ewoluować wraz z kolejnymi aktami wykonawczymi — zwłaszcza w obszarach metodologii śladu węglowego, obliczania zawartości recyklatów oraz walidacji due diligence.
Co więcej, egzekwowanie wymogów będzie coraz bardziej wzmacniane w miarę wdrażania narzędzi cyfrowych — w szczególności paszportu baterii — umożliwiając wyższą przejrzystość i nadzór transgraniczny.
Dla specjalistów ds. zgodności nadchodzące obowiązki wynikające z Rozporządzenia UE dotyczącego baterii potwierdzają postępującą złożoność wymagań prawnych. Firmy, które chcą otrzymać eksperckie wsparcie oraz dane potrzebne do efektywnego zarządzania zgodnością z nowymi regulacjami, mogą znacząco skorzystać na wdrożeniu narzędzia compliance. Z2Data oferuje klientom sprawdzony, czteroetapowy proces, który pozwala osiągnąć i utrzymać zgodność.
- Zakres danych i ramy: Z2Data rozpoczyna współpracę z przedsiębiorstwami od ustalenia właściwego zakresu regulacji oraz budowy taksonomii określającej, które produkty i części podlegają poszczególnym przepisom. Następnie eksperci Z2Data ds. zgodności definiują wymagania dotyczące danych dla tych regulacji. Na końcu narzędzie zbiera i normalizuje wszystkie istotne dane.
- Należyta staranność: Przeprowadzenie due diligence to najbardziej wymagający i czasochłonny etap dla organizacji. Z2Data bezpośrednio angażuje się w komunikację z dostawcami klienta, pozyskując od producentów informacje dotyczące surowców, części, podzespołów i produktów.
- Analiza ryzyka zgodności: Po zebraniu danych — zarówno od dostawców, jak i od wewnętrznych działów klienta — Z2Data analizuje ekspozycję na ryzyko niezgodności. Narzędzie wykrywa braki informacyjne, ocenia prawdopodobieństwo naruszenia przepisów oraz identyfikuje najczęściej wykorzystywane produkty o niepełnych deklaracjach zgodności.
- Raporty i deklaracje: Po analizie ryzyka zgodności Z2Data generuje deklaracje wyrobów, przygotowuje raporty dostosowane do potrzeb interesariuszy wewnętrznych i zewnętrznych oraz sporządza zgłoszenia wymagane przez regulacje.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i o tym, jak może ułatwić Państwu zgodność z Rozporządzeniem UE dotyczącym baterii oraz innymi kluczowymi regulacjami, umów demo z naszym ekspertem produktowym lub rozpocznij za darmo okres próbny.
