:quality(85))
Najważniejsze informacje z artykułu:
- Do opracowania listy „najbardziej destrukcyjnych” ryzyk w tym sektorze wykorzystano klasyczną formułę macierzy ryzyka: prawdopodobieństwo plus skala skutków. Oznacza to, że zagrożenia, które znalazły się na tej liście, cechują się wysokim prawdopodobieństwem wpływu na producentów elektroniki, mogą powodować poważne konsekwencje w przypadku wystąpienia lub łączą oba te czynniki.
- Niedobór układów pamięci oraz rekordowo wysokie ceny wynikające z ograniczonej podaży to obecnie najistotniejsze wyzwanie dla firm działających w łańcuchu dostaw elektroniki.
- Choć deficyty krytycznych minerałów nie są tak poważne i dotkliwe jak te dotyczące rynku pamięci, ograniczona dostępność poszczególnych surowców nadal istotnie oddziałuje na branżę. Szczególne znaczenie mają tu pierwiastki ziem rzadkich (REEs), czyli grupa 17 kluczowych minerałów, obejmująca m.in. skand, itr i dysproz—materiały niezbędne do tworzenia produktów w takich sektorach jak lotnictwo, obronność czy produkcja półprzewodników.
Miniony rok był burzliwy dla globalnych łańcuchów dostaw. Administracja Trumpa wprowadziła szeroko zakrojone taryfy celne, które objęły niemal wszystkie państwa, Chiny kontynuowały działania mające na celu wzmocnienie swojej pozycji na rynku krytycznych minerałów oraz pierwiastków ziem rzadkich, a USA powróciły do polityk przemysłowych niespotykanych od pokoleń. Wchodząc w drugi kwartał 2026 roku i kolejne miesiące, widać wyraźnie, że obraz turbulencji w łańcuchach dostaw ulega zmianie. Mimo iż taryfy oraz inne ograniczenia handlowe wciąż mają wpływ na importerów i producentów, na horyzoncie pojawiają się nowe zagrożenia.
Jest to szczególnie widoczne w produkcji elektroniki, gdzie globalny łańcuch dostaw został dotknięty zarówno napięciami geopolitycznymi, ograniczeniami handlowymi, jak i zmiennością podaży. Do przygotowania listy „najbardziej destrukcyjnych” ryzyk w tym sektorze wykorzystano formułę klasycznej macierzy ryzyka: prawdopodobieństwo plus skala skutków. Oznacza to, że zagrożenia, które się na niej znalazły, cechują się wysokim prawdopodobieństwem wpływu na producentów elektroniki, mogą powodować poważne konsekwencje w przypadku wystąpienia lub łączą oba te czynniki.
Oto zagrożenia, na które obecnie powinny zwrócić uwagę firmy motoryzacyjne, producenci półprzewodników, przedsiębiorstwa z branży smartfonów oraz inne podmioty opierające się na łańcuchu dostaw elektroniki.
Kryzys niedoboru układów pamięci
Obecnie wszyscy związani z komponentami elektronicznymi lub zaawansowanym łańcuchem dostaw mają świadomość niedoboru układów pamięci. Sytuacja jest już powszechnie znana: w ostatnich latach firmy z branży AI wyraźnie zwiększyły popyt na DRAM, NAND oraz pamięci wysokoprzepustowe (HBM), specjalistyczne dynamiczne pamięci RAM wykorzystujące wysokie prędkości transferów niezbędne do przetwarzania ogromnych zbiorów danych przez modele AI. Z biegiem czasu nowi, dynamiczni gracze na rynku półprzewodników skłonili producentów układów pamięci, takich jak Micron, Samsung czy SK Hynix, do przeznaczania większej części mocy produkcyjnych na potrzeby HBM.
W połowie 2025 roku te decyzje produkcyjne zaczęły poważnie zachwiać równowagą popytu i podaży na tradycyjne produkty pamięciowe. Choć popyt na DRAM i NAND pozostawał silny, podaż się kurczyła na rzecz priorytetyzacji HBM przez największych producentów. Rezultatem były systematyczne wzrosty cen. W IV kwartale 2025 roku niektóre szacunkowe dane wskazywały na wzrost cen produktów pamięciowych nawet o 30%.
Niestety, to był dopiero początek. Najbardziej radykalne podwyżki cen przewidywane są na rok 2026: firmy badawcze, jak Counterpoint, już prognozują spektakularny skok cen nawet do 90% w I kwartale 2026 w porównaniu do końca 2025 roku. DRAM, NAND i HBM biją – i natychmiast przekraczają – historyczne rekordy cenowe.
Niedobór układów pamięci oraz rekordowe ceny spowodowane ograniczoną podażą są obecnie najpoważniejszym ryzykiem dla firm funkcjonujących w łańcuchu dostaw elektroniki. W odpowiedzi producenci wdrażają różne strategie, mające na celu radzenie sobie z niespotykaną presją kosztową, z których najbardziej istotne to:
- Ograniczanie pojemności pamięci w produktach elektroniki użytkowej
- Podwyżki cen
- Priorytetyzacja produktów z wyższej półki, gdzie wzrosty cen są mniej odczuwalne
- Redukcja wolumenu produkcji
Konflikt z Iranem i cieśnina Ormuz
Wkrótce po wspólnym ataku USA i Izraela na Iran nad ranem 28 lutego, oblężony kraj przejął pełną kontrolę nad cieśniną Ormuz – kluczową trasą morską, łączącą Zatokę Perską z Zatoką Omańską i Morzem Arabskim. W poniedziałek 2 marca Irańska Gwardia Rewolucyjna ogłosiła zamknięcie cieśniny, grożąc zniszczeniem każdej jednostki próbyjącej ją przejść. Przemysł światowy zareagował błyskawicznie: do środy 4 marca ruch przez Ormuz spadł o ok. 90%, a zdjęcia satelitarne pokazywały tankowce skupione po obu stronach trasy.
Cieśnina Ormuz to kluczowy szlak żeglugowy dla sektora energii: w 2025 roku przepływało tamtędy ok. 13 mln baryłek ropy na dobę, co stanowi niemal jedną trzecią światowego transportu morskiego ropy naftowej. Dłuższe zamknięcie trasy może wywołać szok w sektorze energii i pociągnąć za sobą gwałtowne wzrosty cen ropy. Chociaż wpływ na inne branże może nie być aż tak bezpośredni, producenci półprzewodników oraz inne sektory mocno energochłonne w dużym stopniu zależą od importowanej ropy z Bliskiego Wschodu.
Co więcej, przedłużona blokada wywarłaby poważny wpływ także na branżę motoryzacyjną, która wykorzystuje ropę naftową jako surowiec do produkcji syntetycznego kauczuku i elementów z tworzyw sztucznych. Utrzymujące się wysokie ceny ropy mogłyby podnieść koszty surowców dla producentów aut nawet o 25%. Dodatkowo, chińscy producenci samochodów zwiększają udział w rynku w takich krajach jak Iran, Arabia Saudyjska czy Zjednoczone Emiraty Arabskie; zamknięcie cieśniny mogłoby zmusić ich do transportu okrężną trasą wokół Przylądka Dobrej Nadziei, co znacząco zwiększyłoby koszty i wydłużyłoby czasy dostaw.
Warto zaznaczyć, że mamy do czynienia dopiero z początkową fazą tej blokady morskiej. Jeżeli potrwa ona dłużej, z czasem coraz więcej producentów, dostawców surowców i innych firm z różnych branż zacznie odczuwać jej skutki.
Słabości w dostępie do kluczowych minerałów
Choć niedobory kluczowych minerałów nie są jeszcze tak poważne i dotkliwe jak na rynku układów pamięci, ograniczona podaż poszczególnych surowców powoduje już istotne skutki. Pomimo że prezydent USA Donald Trump i chiński przywódca Xi Jinping spotkali się w październiku 2025 roku i osiągnęli pewien umiarkowany postęp dyplomatyczny, amerykańskie firmy wciąż mają olbrzymie trudności z pozyskiwaniem kluczowych materiałów z Chin.
Szczególnie dotyczy to pierwiastków ziem rzadkich (REEs)—grupy 17 niezbędnych minerałów takich jak skand, itr i dysproz—materiałów krytycznych dla formułowania produktów w branżach lotniczej, obronnej oraz półprzewodnikowej. Niedobory REEs są na tyle poważne, że niektórzy dostawcy pierwszego i dalszego rzędu muszą obecnie odmawiać realizacji zamówień dla mniejszych klientów, aby zaspokoić potrzeby dużych firm z branż lotniczej i produkcji układów scalonych.
Kurczące się zasoby tych kluczowych surowców to efekt restrykcji eksportowych wprowadzonych przez Chiny w kwietniu 2025. Co prawda po październikowym odprężeniu Chiny ogłosiły zawieszenie ograniczeń eksportowych, ale dane pokazują, że liczba REEs faktycznie eksportowanych z Chin do USA znacząco spadła. W ciągu ośmiu miesięcy przed nałożeniem restrykcji Chiny wyeksportowały do USA ponad 330 ton produktów z itrem; w ciągu ośmiu miesięcy po, była to już tylko szokująco niska ilość – 17 ton, czyli ok. 95% mniej.
Choć spowolnienie przepływu tych REEs jeszcze nie odbiło się masowo na wymienionych sektorach produkcyjnych, dostawcy odczuwają coraz większą presję, by podejmować strategiczne decyzje na podstawie ograniczonych zapasów.
Choć spowolnienie przepływu tych REEs jeszcze nie odbiło się masowo na wymienionych sektorach produkcyjnych, dostawcy odczuwają coraz większą presję, by podejmować strategiczne decyzje na podstawie ograniczonych zapasów.
Zmienność taryf
Może to zaskakiwać, ale obecnie nie jest to największe ryzyko dla firm funkcjonujących w łańcuchu dostaw elektroniki. W rzeczywistości jednak – w zależności od rozwoju sytuacji w nadchodzących miesiącach – taryfy mogą ponownie stać się głównym zagrożeniem dla globalnego przemysłu. W marcu 2026 roku Sąd Najwyższy USA uchylił szeroko zakrojony reżim taryfowy wprowadzony przez Trumpa na mocy ustawy International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), obejmujący krajowe taryfy wzajemnościowe, które zdominowały nagłówki mediów w 2025 roku.
Jakie będą tego skutki dla amerykańskich importerów? Trump odpowiedział na decyzję sądu niemal natychmiast wykorzystaniem Sekcji 122 ustawy o handlu zagranicznym, wprowadzając 10% globalną taryfę. Wkrótce potem zadeklarował podniesienie stawki do 15%. Choć podwyżka nie weszła w życie od razu, sekretarz skarbu Scott Bessent ogłosił niedawno, że Biały Dom ma nadzieję, iż nowa stawka zacznie obowiązywać w pierwszym pełnym tygodniu marca.
Dla producentów urządzeń oryginalnych (OEM) i innych amerykańskich firm korzystających z globalnego łańcucha dostaw elektroniki podstawowym źródłem ryzyka związanego z taryfami prezydenta Trumpa jest niepewność. Chociaż Sąd Najwyższy chwilowo unieważnił taryfy wzajemnościowe, przedstawiciele administracji pozostają przekonani, że w najbliższych miesiącach znajdą nowe sposoby na przywrócenie ceł importowych. Wkrótce po ogłoszeniu wyroku sam Bessent stwierdził, że oczekuje powrotu taryf „do poprzedniego poziomu w ciągu pięciu miesięcy”.
Tym samym przedsiębiorstwa znalazły się w sytuacji strategicznej niepewności—muszą podejmować kluczowe decyzje zakupowe przy dramatycznym braku widoczności nawet w krótkim i średnim horyzoncie czasowym.
Dla producentów urządzeń oryginalnych (OEM) i innych amerykańskich firm korzystających z globalnego łańcucha dostaw elektroniki podstawowym źródłem ryzyka związanego z taryfami prezydenta Trumpa jest niepewność.
Zarządzanie ryzykiem o największym wpływie dzięki danym i ekspertyzie
W obliczu pogłębiającego się deficytu układów pamięci, narastających zagrożeń dla dostępności krytycznych minerałów i nieprzewidywalnej sytuacji handlowej, firmy opierające się na łańcuchu dostaw elektroniki mogą mieć trudności z osiągnięciem stabilności. Zamiast oczekiwać mało prawdopodobnego powrotu do normalności, OEM oraz inne organizacje powinny wdrażać proaktywne podejście do zarządzania ryzykiem w nieprzewidywalnych warunkach.
Platforma do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw Z2Data pomaga firmom identyfikować, oceniać i ograniczać wszelkie ryzyka w łańcuchu dostaw. Moduł Risk Hub w Z2Data zapewnia szczegółowe oceny ryzyka dla dostawców, lokalizacji i komponentów, umożliwiając zgodność z różnymi modelami zarządzania ryzykiem. Oprogramowanie SCRM oferuje zarówno gotowe, jak i niestandardowe oceny ryzyka, zapewniając użytkownikom natychmiastowy dostęp do scoringu ryzyka dla ponad 700 000 dostawców i 150 000 lokalizacji na całym świecie. Korzystając z Z2Data i jego Risk Hub, organizacje mogą:
- Weryfikować nowych i obecnych dostawców: Z2Data stanowi cenne źródło informacji dla firm chcących ocenić potencjalnych dostawców oraz zaktualizować oceny firm, z którymi współpracują od lat. Oceny ryzyka obejmują indywidualne arkusze oceny dla sankcji, ryzyka geopolitycznego, ESG, ryzyka finansowego i przejrzystości danych, a użytkownicy mogą zagłębiać się w poszczególne kategorie ryzyka, aby poznać wszystkie zmienne.
- Uzyskać wgląd do ryzykownych dostawców dalszego rzędu: Dostawcy dalszego rzędu (sub-tier) wyróżniają się notorycznym brakiem przejrzystości, co stanowi poważne wyzwanie dla firm chcących zwiększyć widoczność i lepiej zrozumieć ryzyka w łańcuchu dostaw. Risk Hub w Z2Data rzuca światło na dostawców drugiego i trzeciego rzędu, dając organizacjom niezbędne narzędzia do identyfikowania nieujawnionych zagrożeń tkwiących na niższych poziomach łańcucha.
- Centralizować całą wiedzę o ryzyku: W rzeczywistości, gdzie dane są rozproszone między plikami, arkuszami i systemami, Z2Data konsoliduje informacje w jednej intuicyjnej platformie. Dzięki Risk Hub Z2Data działy inżynierii, zakupów oraz strategicznego zaopatrzenia mogą korzystać ze wspólnego źródła prawdy, usprawniając dialog, strategię i działania ograniczające ryzyka.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data oraz o tym, jak może pomóc firmom w identyfikacji, ocenie i skutecznym eliminowaniu unikalnych ryzyk łańcucha dostaw, umów bezpłatne demo z naszym ekspertem produktowym.
