:quality(85))
De meest geavanceerde producten ter wereld — waaronder die in de technologie-, automotive- en biomedische sector — vereisen de sourcing en inkoop van duizenden individuele onderdelen, afkomstig uit alle hoeken van de wereld. Deze omvangrijke toeleveringsketens helpen niet alleen kosten te besparen, maar geven bedrijven ook maximale toegang tot hulpbronnen en arbeid. Het is een niveau van specialisatie waar Adam Smith trots op zou zijn.
Maar deze geavanceerde toeleveringsketens zijn net zo kwetsbaar als ze complex zijn. Na de producttekorten veroorzaakt door de COVID-19-pandemie proberen bedrijven niet alleen het risicoprofiel van hun huidige toeleveringsketens te begrijpen, maar ook hoe zij deze risico’s kunnen beperken.
Gelukkig kunnen deze kostbare onderbrekingen en blootstellingen worden beperkt — en in sommige gevallen zelfs volledig worden voorkomen — met supply chain-risicomanagement (SCRM). Maar wat is SCRM precies en hoe biedt het uitkomst?
Wat is supply chain-risicomanagement?
In algemene zin is supply chain-risicomanagement het proces waarbij organisaties strategische maatregelen en processen inzetten met als expliciet doel het identificeren, evalueren en beheersen van risico’s in hun toeleveringsketen.
Om supply chain-risicomanagement succesvol te implementeren, voeren bedrijven vaak risicoanalyses uit om inzicht te krijgen in zowel veel voorkomende bedreigingen als zeldzamere risico's, die uitzonderlijk hoge kosten kunnen veroorzaken. Supply chain-risicomanagement is grotendeels preventief, maar draagt ook bij aan het opbouwen van weerbaarheid binnen het leveranciersnetwerk — een concept dat vaak "supply chain-resilience" wordt genoemd — doordat bedrijven toeleveringsketencontinuïteit kunnen waarborgen bij disruptieve, onvoorziene gebeurtenissen.
Supply chain-risicomanagement richt zich doorgaans op gebieden zoals logistiek, cybersecurity en technologie voor zichtbaarheid en transparantie, waaronder risk intelligence-platforms. Hoewel het hoofddoel van SCRM het beperken en minimaliseren van toeleveringsketenonderbrekingen is, draagt de discipline ook bij aan het versterken van relaties met leveranciers, het verbeteren van compliance en het opzetten en handhaven van ethische standaarden, zowel intern als extern.
Waarom is SCRM belangrijk?
Het inzetten van supply chain-risicomanagement is vandaag de dag onmisbaar omdat het bedrijven de tools, tactieken en technologie biedt om effectief complexe, internationale netwerken te beheren waaruit moderne toeleveringsketens bestaan. Met SCRM kunnen ondernemingen knelpunten en andere kwetsbaarheden herkennen, processen implementeren ter risicoreductie én geavanceerde noodplannen ontwikkelen voor onvermijdelijke scenario’s die hun reguliere operatie verstoren.
Door SCRM te implementeren, beperken bedrijven het aantal kostbare verstoringen waarmee zij geconfronteerd worden aanzienlijk. Dit resulteert vrijwel onvermijdelijk in een efficiëntere onderneming met minder schadelijke volatiliteit en stabielere, betrouwbaardere winstmarges. Immers, de kosten van onderbroken continuïteit in de toeleveringsketen zijn geen hypothetisch probleem. In 2020 onderzocht The Economist Intelligence Unit (EIU) honderden supply chain-executives in de VS en Europa en concludeerde dat toeleveringsketenonderbrekingen bedrijven gemiddeld 6–10% van hun jaarlijkse omzet kosten. (Hoewel deze cijfers deels beïnvloed kunnen zijn door de schokgolven van de Covid-19-pandemie, gingen substantiële financiële lasten vooraf aan de verstoringen door het coronavirus.) Bedrijven die proactief sectorspecifieke risico’s identificeren en investeren in supply chain-risicomanagement ter bescherming, beschermen zich tegen schadelijke aanslagen op hun tijd en middelen.
Hoewel de financiële impact van supply chain-onderbrekingen vaak doorslaggevend is voor SCRM, vormt dat zeker niet het enige argument. Bedrijven die problemen in hun toeleveringsketen ervaren, stellen zich ook bloot aan ernstige reputatierisico's. Als bedrijven hun producten niet consequent leveren — ongeacht de omstandigheden of mate van eigen verantwoordelijkheid — brengen zij hun merk in diskrediet bij de klant. Terugkerende toeleveringsketenproblemen kunnen klanten ontmoedigen en ertoe aanzetten om over te stappen naar concurrenten die hun behoeften beter kunnen vervullen.
Hoewel deze reputatieschade minder eenvoudig te kwantificeren is dan direct omzetverlies door verstoringen, kan deze op de lange termijn zelfs vernietigender uitpakken. Zoals de EIU in het rapport uit 2020 samenvatte: "bedrijven rapporteerden net zo vaak schade aan hun merkreputatie als gevolg van supply chain-verstoringen als toegenomen operationele kosten.” Kortom: bedrijven die hun toeleveringsketen beschermen door solide supply chain-risicomanagement, beschermen daarmee niet alleen hun product, maar ook hun klantrelaties en marktpositie.
De risico’s die de toeleveringsketen beïnvloeden
Als u risico’s wilt inschatten en gerichte supply chain-risicomanagementstrategieën wilt toepassen, moet u eerst begrijpen hoe deze risico’s eruitzien. Het hedendaagse supply chain-risicolandschap omvat een reeks van blijvende bedreigingen die waarschijnlijk nooit volledig verdwijnen, evenals twee opkomende uitdagingen die illustratief zijn voor de keerzijde van snelle technologische vooruitgang in logistiek.
- Schommelingen in de vraag
Onzekerheid over de vraag is al decennialang een bron van frustratie voor bedrijven en hun leveranciers. Plotselinge, onverwachte schommelingen in de vraag naar specifieke producten kunnen toeleveringsketens ontwrichten. Hoewel bedrijven aankooptrends per jaar kunnen analyseren en zo goed mogelijk proberen de vraag in te schatten, blijven er altijd factoren bestaan waar zij geen controle over hebben en die buiten het bereik van hun data vallen. Voorbeelden zijn nieuwe concurrentie, onvoorspelbare consumententrends en zelfs regelgevingswijzigingen die impact hebben op specifieke sectoren.
- Weersextremen en natuurrampen
Hoewel dit wellicht ouderwets klinkt in een tijdperk van AI, data-analyse, voorspellende modellen en andere baanbrekende technologieën, oefenen natuurelementen in 2023 nog altijd enorme invloed uit op wereldwijde toeleveringsketens. Een van de meest aangehaalde recente voorbeelden is het megaschip Ever Given, dat in maart 2021 als gevolg van harde wind dwars kwam te liggen in het Suezkanaal. Tijdens de bijna weeklange blokkade hield de Ever Given naar schatting $9,6 miljard aan goederen per dag tegen.
Volgens het internationale non-profit CDP, dat bedrijven helpt hun milieueffecten te rapporteren, kunnen de kosten van milieurisico’s voor de toeleveringsketen — waaronder extreem weer — oplopen tot $120 miljard in 2026. Met andere woorden: bedrijven moeten dit risico blijvend incalculeren. Veel prognoses wijzen er bovendien op dat de gevolgen van klimaatverandering de impact van weersextremen en natuurrampen op wereldwijde supply chains de komende jaren alleen maar zullen vergroten.
- Geopolitieke conflicten
Hoewel deze net iets voorspelbaarder zijn dan extreme weersomstandigheden, kunnen spanningen, conflicten en handelsoorlogen tussen landen een stevige negatieve impact hebben op de continuïteit van toeleveringsketens. Zo zijn de gevolgen van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne voelbaar in diverse industrieën. Naast de veelbesproken gevolgen voor de export van graan en landbouwproducten — en de ketens die daarvan afhankelijk zijn — is minder bekend dat Oekraïne ongeveer 50% van ’s werelds neon levert, een cruciaal onderdeel bij de productie van halfgeleiders.
De invasie van Oekraïne toont aan hoe 21e-eeuwse gewapende conflicten meervoudige gevolgen kunnen hebben voor sterk geglobaliseerde supply chains.
- Cybersecuritybedreigingen
Een groeiende zorg voor bedrijven met complexe toeleveringsketens en meerdere leveranciersniveaus is de mogelijkheid dat een van die partijen slachtoffer wordt van een malwareaanval, datalek of andere cyberaanval. Waar grotere organisaties vaak beschikken over geavanceerde cybersecuritysystemen, zijn kleinere partijen, waaronder derde partijen en sub-tier-leveranciers, vaak minder goed beschermd.
Uitgebreid inzicht in het beveiligingsprofiel van elke partij in uw toeleveringsketen — inclusief sub-tier-entiteiten — is een essentiële component van supply chain-risicomanagement.
- Hardwareafhankelijkheden
Het langdurige, kostbare en alomtegenwoordige tekort aan halfgeleiders tijdens de pandemie — waar de effecten nog steeds van doorwerken — toont hoe grote afhankelijkheid van specifieke technologieën supply chains kan verstoren. Omdat bedrijven in uiteenlopende sectoren afhankelijk waren van een beperkt aantal mondiale halfgeleiderfabrikanten, hadden ogenschijnlijk lokale verstoringen mondiale gevolgen, met omzetverliezen van honderden miljarden dollars.
De kortetermijneffecten waren financieel gezien zonder meer ingrijpend. Op de langere termijn heeft het tekort echter tal van Westerse landen ertoe aangezet hun eigen halfgeleiderindustrie te versterken. De belangrijkste les: hoewel bepaalde technologische afhankelijkheden niet eenvoudig te verminderen zijn, laat staan te vermijden, kunnen diepere en meer diverse toeleveringsketens de kans op rampzalige verstoringen verkleinen.
Supply chain-risicomanagementstrategieën — het PPRR-model
Er zijn uiteenlopende supply chain-risicomanagementstrategieën die bedrijven kunnen toepassen ter versterking van hun weerbaarheid tegen verstoringen — denk aan stresstesten, supply chain-modellering en multi-sourcing. Maar de belangrijkste strategie, en relevant voor de breedste variëteit aan sectoren, is het PPRR-model. Wereldwijd wordt PPRR ingezet als strategisch raamwerk voor risicomanagement in de toeleveringsketen.
- Preventie: Deze stap omvat het ontwikkelen en uitvoeren van voorzorgsmaatregelen om de kans op verstoringen in de toeleveringsketen te verkleinen.
- Paraathouden: Preventieve strategieën zijn nooit waterdicht. Voor bedrijven die afhankelijk zijn van grote, complexe supply chains is de realisatie van bepaalde risico’s onvermijdelijk. Elk bedrijf dient een duidelijk en gedetailleerd noodplan te hebben waarin zowel de gezagsstructuur als de verschillende noodprocessen zijn vastgelegd.
- Respons: Wanneer complicaties zich voordoen, moeten bedrijven adequaat handelen door de genoemde noodplannen effectief en snel uit te voeren. De respons op verstoringen is wellicht de belangrijkste pijler van het PPRR-model; de wijze waarop een organisatie handelt in een supply chain-crisis bepaalt vaak de omvang van de financiële en reputatieschade.
- Herstel: Dit betreft de periode na een verstoring, met als doel de reguliere operationele capaciteit zo snel mogelijk en met minimale blijvende gevolgen te hervatten.
SCRM-technologieën
Het beoordelen en beperken van risico’s in de supply chain vereist dat organisaties beschikken over diepgaand inzicht, actuele en volledige data en het vermogen om materialen en componenten tot op detailniveau te analyseren. Deze mogelijkheden zijn uitsluitend bereikbaar met geavanceerde supply chain-technologie, waaronder SCRM-software, risk intelligence-platforms en compliance-oplossingen. In de meest optimale vorm fungeren deze producten als krachtige, centrale hubs voor alle data en inzichten die een bedrijf kan wensen over zijn leveranciers, componenten en sub-tier-fabrikanten.
Als informatie het sterkste wapen is tegen supply chain-risico’s, dan is SCRM-software waarschijnlijk de meest doeltreffende verdediging — én aanval — tegen de talloze mogelijke verstoringen die zelfs de meest zorgvuldige en vooruitziende bedrijven kunnen treffen.
