Gedwongen arbeid is een ernstig en wijdverspreid mensenrechtenprobleem dat wereldwijd miljoenen mensen treft. Volgens de International Labor Organization (ILO) telt de regio Azië-Pacific het hoogste aantal mensen in gedwongen arbeid, gevolgd door Afrika en de Arabische Staten, met in totaal 28 miljoen mensen die in 2021 onder dwangarbeid vielen.
Dit probleem is met name aanwezig in de wereldwijde technologie-industrie, waar producten veelal worden vervaardigd via complexe en gefragmenteerde supply chains met talloze leveranciers en onderaannemers. Gedwongen arbeid kan zich voordoen in diverse fasen van de halfgeleider-supply chain, inclusief de productie van grondstoffen zoals siliciumwafers en de assemblage en testen van eindproducten. In sommige gevallen worden arbeidsmigranten onder valse voorwendselen aangetrokken en gedwongen in gevaarlijke omstandigheden te werken voor weinig of geen loon.
Er zijn talloze meldingen van gedwongen arbeid in de technologie-industrie, met name in landen zoals China, waar arbeidswetgeving zwakker is en handhaving vaak te wensen overlaat. Hierdoor kunnen werknemers worden blootgesteld aan lange werktijden, lage lonen, gevaarlijke arbeidsomstandigheden en andere vormen van uitbuiting. Zij kunnen hun baan niet verlaten vanwege bedreigingen, geweld of andere dwangmiddelen.
Er zijn ook meldingen van gedwongen arbeid bij de winning en productie van grondstoffen zoals kobalt, mica, tin en andere materialen. Kinderen worden vaak gedwongen om lange dagen te werken in gevaarlijke en ongezonde omstandigheden en lopen risico op zowel fysieke als emotionele mishandeling.
De elektronica-industrie gebruikt een breed scala aan grondstoffen, waarvan vele afkomstig zijn uit landen met een hoog risico op gedwongen arbeid. Zo is kobalt een essentieel onderdeel van lithium-ionbatterijen in smartphones, laptops en andere elektronische apparaten. De Democratische Republiek Congo (DRC) produceert meer dan de helft van het wereldwijde kobalt, en er zijn meldingen van gedwongen arbeid en kinderarbeid in de kobaltmijnen.
De Democratische Republiek Congo (DRC) en omringende landen in Centraal-Afrika worden ook in verband gebracht met de winning van conflictmineralen die worden gebruikt in uiteenlopende producten, waaronder consumentenelektronica, sieraden en auto-onderdelen. Conflictmineralen zijn mineralen die worden gewonnen in conflictgebieden, vaak door dwangarbeid of onder dwang, en die worden verkocht ter financiering van gewapende groepen of bijdragen aan mensenrechtenschendingen. De meest genoemde conflictmineralen zijn tin, tantaal, wolfraam en goud (ook bekend als de "3TG"-mineralen). De winning en handel in conflictmineralen zijn gekoppeld aan mensenrechtenschendingen, waaronder gedwongen arbeid, kinderarbeid en geweld tegen werknemers en lokale gemeenschappen.
Enkele andere grondstoffen die in verband worden gebracht met dergelijke praktijken zijn:
- Kobalt: Zoals eerder aangegeven is kobalt een essentieel grondstof voor batterijen in elektronische apparaten. Er zijn meldingen van kinderarbeid en andere arbeidsschendingen in de kobaltmijnen in de Democratische Republiek Congo (DRC), een belangrijke kobaltleverancier voor de elektronica-industrie.
- Coltan: Coltan, oftewel columbiet-tantaliet, wordt gebruikt bij de productie van condensatoren die in elektronische apparaten zoals smartphones en laptops worden toegepast. Het merendeel van het coltan wordt gewonnen in de Democratische Republiek Congo (DRC), waar gedwongen arbeid, kinderarbeid en andere mensenrechtenschendingen zijn gerapporteerd.
- Goud: Goud wordt gebruikt in de productie van elektronische componenten, galvaniseren en verbindingsdraden en is vaak afkomstig uit landen met een hoog risico op gedwongen arbeid en andere mensenrechtenschendingen, zoals Burkina Faso, Mali en de DRC.
- Mica: Mica is een mineraal dat in diverse elektronische producten wordt gebruikt, waaronder condensatoren en isolatoren. Mica is vaak afkomstig uit mijnen in India, waar kinderarbeid en onveilige arbeidsomstandigheden zijn gemeld.
- Tin: Tin wordt ingezet voor de productie van soldeer, waarmee elektronische componenten in elektronische apparaten worden verbonden. Tin wordt gedolven in meerdere landen, waaronder Indonesië, Maleisië en Bolivia. In deze landen zijn meldingen van gedwongen arbeid en andere arbeidsschendingen in de tinwinningindustrie.
- Wolfraam: Wolfraam wordt gebruikt voor de productie van elektronische componenten zoals gloeilampen en transistors. Wolfraammijnen zijn in verband gebracht met gedwongen arbeid en mensenrechtenschendingen in landen als de DRC en Myanmar.
Naast de grondstoffen die in elektronische producten worden gebruikt, zijn er ook risico’s op arbeidsschendingen bij de productie van elektronische componenten en eindproducten. Zo zijn er meldingen van arbeidsschendingen in elektronica-fabrieken in landen als China, waaronder lange werktijden, lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden.
Om deze problematiek aan te pakken hebben overheden en internationale organisaties regelgeving en richtlijnen opgesteld voor bedrijven in de elektronica-industrie. Enkele hiervan zijn:
- US Forced Labor Prevention Act (UFLPA): De UFLPA verplicht bedrijven om aan te tonen welke stappen zij hebben ondernomen om gedwongen arbeid in hun supply chains te voorkomen en verbiedt de import van goederen die met gedwongen arbeid zijn vervaardigd.
- German Supply Chain Due Diligence Act (SCDDA): De SCDDA vereist dat bedrijven herstelmaatregelen nemen als zij zelf negatieve impact veroorzaken of daaraan zijn verbonden in hun operaties en supply chains.
- UK Modern Slavery Act: De Britse overheid introduceerde in 2015 de Modern Slavery Act, die bedrijven met een omzet van meer dan £36 miljoen verplicht om jaarlijks verklaringen te publiceren over de genomen maatregelen ter voorkoming van moderne slavernij in hun operaties en supply chain.
- California Transparency in Supply Chains Act: Deze wet uit 2012 verplicht bedrijven met een jaaromzet van meer dan $100 miljoen en activiteiten in Californië om hun inspanningen om slavernij en mensenhandel uit hun supply chain te bannen openbaar te maken.
- EU Non-Financial Reporting Directive: De EU Non-Financial Reporting Directive vereist dat bepaalde bedrijven rapporteren over beleid, risico’s en resultaten met betrekking tot sociale, milieu- en mensenrechtenkwesties, inclusief gedwongen arbeid.
- Australian Modern Slavery Act: De Australische overheid introduceerde in 2018 de Modern Slavery Act, die bedrijven met een jaaromzet van meer dan $100 miljoen verplicht te rapporteren over hun inspanningen om risico's op moderne slavernij te identificeren en aan te pakken in hun operaties en supply chain.
Deze regelgeving is gericht op het vergroten van transparantie en verantwoordelijkheid in supply chains, en stimuleert bedrijven om actie te ondernemen tegen gedwongen arbeid. Bedrijven die niet aan deze regels voldoen, kunnen geconfronteerd worden met sancties of juridische stappen, wat grote financiële en reputatieschade kan veroorzaken.
Er zijn ook inspanningen van overheden, maatschappelijke organisaties en de private sector om het probleem van conflictmineralen aan te pakken. Zo verplicht de Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act in de Verenigde Staten bedrijven om het gebruik van conflictmineralen in hun producten en supply chains openbaar te maken, evenals hun inspanningen om te waarborgen dat deze mineralen op verantwoorde wijze zijn ingekocht. Andere initiatieven, zoals het Responsible Minerals Initiative, bieden bedrijven tools en hulpmiddelen om de herkomst van mineralen in hun supply chains te traceren en ervoor te zorgen dat deze niet bijdragen aan mensenrechtenschendingen of conflicten.
Daarnaast heeft de Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) richtlijnen ontwikkeld voor verantwoorde mineralensupply chains, waaronder due diligence-processen om risico's op gedwongen arbeid en mensenrechtenschendingen te identificeren en aan te pakken bij de winning en productie van grondstoffen. De Electronic Industry Citizenship Coalition (EICC) heeft ook een gedragscode opgesteld voor haar leden, die eisen bevat voor verantwoorde inkoop van grondstoffen, eerlijke arbeidspraktijken en respect voor mensenrechten binnen de supply chain.
Om aan diverse wereldwijde regelgeving en richtlijnen te voldoen, stellen bedrijven in de elektronica-industrie herstelbeleid op, voeren zij leveranciersaudits uit en betrekken zij stakeholders om transparantie en verantwoordelijkheid te bevorderen in hun supply chain. Sommige bedrijven hebben initiatieven genomen om de arbeidsomstandigheden in fabrieken te verbeteren, waaronder het verhogen van lonen en het verbeteren van veiligheidsmaatregelen. Echter, er moet nog veel gebeuren om gedwongen arbeid, kinderarbeid en andere mensenrechtenschendingen volledig uit de supply chain van de elektronica-industrie te elimineren.
De elektronica-industrie is complex, en wereldwijde supply chains zijn moeilijk te traceren. Veel elektronische producten bestaan uit tientallen tot honderden componenten, die elk via verschillende leveranciers in diverse landen kunnen worden betrokken. Deze complexiteit maakt het voor bedrijven lastig om risico’s op gedwongen arbeid en andere arbeidsschendingen binnen hun supply chains te identificeren en aan te pakken. Naast de gebruikte grondstoffen zijn er ook risico's op gedwongen arbeid en andere uitbuitingspraktijken bij de productie van elektronische componenten en eindproducten.
Het is van groot belang dat bedrijven in de elektronica-industrie proactief optreden tegen slavernij, kinderarbeid en mensenrechtenschendingen in hun supply chains. Dit kan onder meer door het implementeren van solide due diligence-processen en het inzetten van tools om inzicht en transparantie te creëren, samen te werken met stakeholders en verantwoordelijkheid af te leggen binnen hun supply chains.