De critical minerals-schok waarvoor weinig bedrijven voorbereid zijn 

Samenvatting van het artikel:

• China domineert nu al de verwerking en raffinage van diverse bottleneckmaterialen (zeldzame aardmetalen, grafiet, kobalt) en die dominantie is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. 
• Hoewel de VS en hun bondgenoten investeren in de binnenlandse productie van kritieke mineralen, ligt zelfs in optimistische scenario’s een significante productieverhoging voor deze supply chains nog jaren in de toekomst. Ondertussen vestigde China in 2024 een exportrecord voor zeldzame-aardmagneten, waarmee de wereldwijde afhankelijkheid van de Chinese productie en exportvergunningen nogmaals werd benadrukt. 
• Bedrijven beschikken over een scala aan strategieën om hun risico op kritieke mineralen te beperken. Denk hierbij aan het verkrijgen van volledige materiaaldeclaraties (FMD’s) voor beter inzicht in afhankelijkheden van kritieke mineralen; het supply chain-mapping tot op materiaalliveau om geografische afhankelijkheden te identificeren; en het verkennen van alternatieven die risicovolle mineralen uit producten verwijderen. 

Veel bedrijven proberen hun afhankelijkheid van China te verminderen door componenten uit alternatieve markten zoals Brazilië, Maleisië en Turkije te sourcen. Slechts weinigen richten zich echter op een andere, nog fundamentelere afhankelijkheid: kritieke mineralen.

Afkicken van kritieke mineralen is aanzienlijk complexer dan alternatieven vinden voor componenten. Toch wordt onafhankelijkheid voor westerse fabrikanten steeds crucialer nu kritieke mineralen een belangrijk onderhandelingsinstrument blijven voor China in de handelsconflicten met de VS. 

Overzicht van China’s dominantie van kritieke mineralen

China domineert de verwerking en raffinage van diverse bottleneckmaterialen (zeldzame aardmetalen, grafiet, kobalt), en die dominantie is de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. Volgens het Internationaal Energieagentschap steeg het gemiddelde marktaandeel van de drie grootste raffinagelanden van ~82% (2020) naar 86% (2024) in vier jaar tijd, waarbij China de grootste verwerker is van zeldzame aardmetalen, grafiet en kobalt.

‍

Specifiek voor zeldzame aardmetalen meldde de U.S. Geological Survey dat de Verenigde Staten van 2020 tot 2023 circa 70% van hun zeldzame-aardverbindingen en gerelateerde metalen uit China importeerden. Daarnaast is China volgens de U.S. Government Accountability Office het enige land dat elke verwerkingsstap in de supply chain voor neodymium-ijzer-borium (NdFeB) magneten beheerst. Deze magneten zijn cruciaal voor elektromotoren, windturbines, industriële robots en andere geavanceerde technologieën. 

China schroomt niet om zijn dominantie in kritieke mineralen in te zetten als geopolitiek wapen. In juli 2023 stelde China vergunningsplicht in voor gallium en germanium. Vervolgens werd in december 2024 de export van zogenoemde ‘dual-use’-goederen naar de VS verboden, met onder andere gallium, germanium, antimoon en andere ‘superharde’ materialen op de lijst. Slechts twee maanden later, in februari 2025, kondigde China geruisloos exportvergunningen aan voor extra mineralen en alle afgeleide producten: wolfraam, telluur, bismut, indium en molybdeen. Hoewel deze maatregel niet exclusief tegen de VS is gericht, geldt het als een vergeldingsactie tegen naar China’s mening strenge Amerikaanse exportcontroles op halfgeleiders en AI-technologie. 

Ford legt fabriek stil door gebrek aan mineralen

In mei 2025 bevestigde Ford dat men tijdelijk een fabriek moest stilleggen wegens een tekort aan zeldzame-aardmagneten door strengere Chinese exportbeperkingen. Dit incident illustreerde hoe één enkele supply chain-bottleneck de operaties van een miljardenfabrikant kan stilleggen. 

De sluiting bij Ford toont de kwetsbaarheid aan van Amerikaanse fabrikanten voor verstoringen in de supply chain van kritieke mineralen. De betreffende fabriek, producent van onderdelen voor elektrische voertuigen, was in hoge mate afhankelijk van zeldzame-aardmagneten uit China — essentieel voor EV-motoren, windturbines en defensietechnologie. Toen exportvergunningen stokten en prijzen stegen, werd Ford gedwongen wekenlang de productie te stoppen, waarbij werknemers thuis kwamen te zitten en leveringen over de hele EV-lijn werden vertraagd. De gevolgen waren voelbaar in de hele auto-industrie — toeleveranciers zochten in allerijl alternatieven en analisten waarschuwden dat een langdurig tekort zou leiden tot prijsstijgingen voor de consument.

De sluiting bij Ford toont de kwetsbaarheid aan van Amerikaanse fabrikanten voor verstoringen in de supply chain van kritieke mineralen.

De crisis trok direct de aandacht van Washington. De regering-Trump greep snel in met noodmaatregelen, waaronder inzet van de Defense Production Act en het versneld opzetten van binnenlandse initiatieven voor zeldzame aardmetalen om de afhankelijkheid van Chinese supply chains te verminderen.

Een beeld van afhankelijkheid

Hoewel de VS en hun bondgenoten hun investeringen in binnenlandse mineralenproductie opvoeren, ligt zelfs in optimistische prognoses substantiële productiecapaciteit nog jaren in het verschiet. Ondertussen vestigde China in 2024 een recordexport van zeldzame-aardmagneten (58.152 ton), waarmee de mondiale afhankelijkheid van Chinese productie en vergunningen wordt onderstreept. 

Als China de toegang verder beperkt of de goedkeuring van exportvergunningen vertraagt, zullen de gevolgen voor westerse productie onmiddellijk zijn. Denk aan prijsstijgingen, misgelopen productieruns, escalaties van klanten en productielijnen die stilvallen.

Wat kunnen bedrijven doen om hun risico te verlagen?

Bedrijven kunnen een scala aan maatregelen nemen om hun risico op kritieke mineralen te beperken. Dit zijn drie effectieve manieren om het risico beheersbaar te maken: 

1. Kritieke mineralenverbruik in kaart brengen via volledige materiaaldeclaraties (FMD’s)

• Verzamel volledige materiaaldeclaraties (FMD’s): Dit lijkt misschien een enorme opgave met meerdere producten en duizenden componenten. Richt u daarom in eerste instantie op de meest kritieke componenten.
• Ontwikkel een gestandaardiseerd aanvraagproces: Stel sjablonen en standaardprocedures op waarmee leveranciers regelmatig om FMD’s wordt gevraagd. Deze instrumenten verschaffen inzicht in de volledige omvang van mineralen- en chemische afhankelijkheden.
• Controleer uw data op hiaten: Misschien heeft u FMD-informatie, maar deze kan verouderd, onvolledig of anderszins onbetrouwbaar zijn. Identificeer deze hiaten om gericht het grotere risicobeeld van uw supply chain te completeren. 

2. Breng uw componenten in kaart met betrekking tot restrictiematerialen voor volledig inzicht in het risico

• Map restrictiematerialen: Verzamel en analyseer materiaaldata om te bepalen welke onderdelen of assemblages gallium, germanium, zeldzame aardmetalen of andere gecontroleerde elementen bevatten. Begin bij de meest kritische componenten voor een duidelijk beeld van uw materiaala fhankelijkheden.
• Beoordeel de impact per component: Bepaal welke restrictiematerialen het grootste risico vormen voor productie of klantafspraken door hun rol te evalueren in sleutelassemblages en hun blootstelling aan leverings- of regelgevingsrisico’s.
• Simuleer regulatorische scenario’s: Voer ‘what-if’-analyses uit om te begrijpen hoe exportrestricties of andere wettelijke risico’s de keten kunnen beïnvloeden. De uitkomsten ondersteunen proactief risicobeheer, waaronder alternatieve sourcing, buffervoorraden of productaanpassingen. 

3. Identificeren waar u alternatieven kunt toepassen in uw ontwerpen

• Sourcen uit niet-gereguleerde regio’s: Identificeer en geef prioriteit aan leveranciers die kritieke mineralen betrekken uit gebieden zonder exportrestricties om de continuïteit van de supply chain te waarborgen. Hoewel dit eenvoudig lijkt – leveranciers zoeken die kritieke mineralen en REEs buiten China sourcen – is het niet altijd zo simpel. Chinese bedrijven hebben aandeel in mijnen wereldwijd, waaronder Afrika en Zuid-Amerika. Die bronnen zijn vaak minder stabiel dan ze lijken. Waar mogelijk is sourcing via leveranciers zonder enige connectie met Chinese bedrijven de veiligste route voor ketenstabiliteit. 
• Sourcen van componenten zonder restrictiematerialen: Werk samen met engineering en inkoop om onderdelen te kwalificeren die gallium, germanium, zeldzame aardmetalen of andere restrictiemineralen uitsluiten in uw ontwerp.
• Vervangers vooraf kwalificeren en testen: Beoordeel, test en certificeer uitwijkcomponenten vroeg in de ontwerpfase om te waarborgen dat ze voldoen aan prestatie-, betrouwbaarheid- en compliance-eisen. 

Kritieke mineralen staan nu centraal in risicomanagement

Het volgen van kritieke mineralen is essentieel voor effectief risicomanagement binnen de complexe supply chains van vandaag. Zonder helder inzicht in waar restrictie- of risicomaterialen in uw producten voorkomen, is het nagenoeg onmogelijk verstoringen te voorspellen, aan veranderende regelgeving te voldoen, of substitutiestrategieën te plannen. Door materialen proactief te mappen, hun impact te beoordelen en regulatorische scenario’s te simuleren, kunt u beter onderbouwde sourcingbeslissingen nemen. Zo worden verstoringen beperkt, compliance versterkt en een veerkrachtigere supply chain opgebouwd te midden van geopolitieke en marktonzekerheid.

Het supply chain-risicomanagement (SCRM)-platform van Z2Data biedt organisaties inzicht in kwetsbaarheden rond kritieke mineralen en REEs. De uitgebreide supply chain-mapping gaat meerdere lagen diep, waarbij gebruikers kunnen zien bij wie hun directe leveranciers inkopen en welke geografische afhankelijkheden gelden voor essentiële materialen. Bovendien biedt de expertise van de Z2Data-supportteams bedrijven meer inzicht in de rol van China binnen hun mineralenketens én in de meest haalbare alternatieven. 

Wilt u meer weten over Z2Data en hoe de critical minerals-inzichten uw organisatie kunnen helpen risico’s en bottlenecks bloot te leggen? Plan een gratis proefperiode in met één van onze productspecialisten.