RoHS nedir?
RoHS, "Restriction of Hazardous Substances" (Tehlikeli Maddelerin Kısıtlanması) anlamına gelir. Avrupa Birliği tarafından elektrikli ve elektronik ürünlerde bulunan belirli tehlikeli maddelerin kullanımını düzenlemek amacıyla uygulanmış bir yönergedir. 1 Temmuz 2006 tarihinde yürürlüğe giren RoHS'un ana hedefi, elektronik ekipmanların imhasında çevresel ve sağlıkla ilgili riskleri azaltmak amacıyla belirli toksik maddelerin kullanımını kısıtlamaktır. Orijinal RoHS direktifi, yani Direktif 2002/95/EC, 2006 yılında yürürlüğe girmiştir. Aşağıdaki altı tehlikeli maddenin kullanımını kısıtlar:
1. Kurşun (Pb)
2. Cıva (Hg)
3. Kadmiyum (Cd)
4. Altı değerlikli krom (Cr VI)
5. Polibromlu bifeniller (PBB)
6. Polibromlu difenil eterler (PBDE)
Yönerge, 2011 yılında revize edilmiş ve güncellenmiş; bu doğrultuda RoHS 2 direktifi (Direktif 2011/65/AB) daha fazla düzenleme ve orijinal yönergenin kapsamının genişletilmesini sağlamıştır. RoHS 2, ayrıca CE işaretlemesini getirerek RoHS gerekliliklerine uyumu göstermiştir. Bir diğer güncelleme olan RoHS 2.1 veya bazen RoHS 3 olarak adlandırılan—resmi adıyla Direktif 2015/863—22 Temmuz 2019 tarihinde yürürlüğe girmiş ve dört ek madde daha kısıtlanmıştır:
7. Bis(2-etilheksil) ftalat (DEHP)
8. Bütil benzil ftalat (BBP)
9. Dibütil ftalat (DBP)
10. Diizobütil ftalat (DIBP)
RoHS Hangi Ürünlere Uygulanır?
RoHS, geniş bir elektronik ve elektrikli ekipman yelpazesine uygulanır; buna ev aletleri, bilgi teknolojileri ve telekomünikasyon ekipmanları, tüketici elektroniği, aydınlatma, elektrikli el aletleri ve daha fazlası dahildir. RoHS’un kapsamı, milyar dolarlık sektörlerin tamamını—bilgisayar, mutfak aletleri, video oyunları—ve ilk bakışta akla gelmeyebilecek alanları da (medikal cihazlar, e-sigara, akıllı koşu bantları gibi) kapsar. RoHS'a uyum, bu ürünlerin kullanımda güvenli, atıldıklarında ise çevreye duyarlı olmalarını sağlar.
Yalnızca AB ile Sınırlı Değil: RoHS'un Yaygın Küresel Benimsenmesi
RoHS’un AB’de yürürlüğe girmesinden bu yana, Avrupa dışındaki birçok ülke de AB RoHS Direktifine benzer düzenlemeler kabul etmiştir. Amaçları? Kendi çevrelerini de korumak adına elektronik ve elektrikli ekipmanda tehlikeli maddelerin kullanılmasını kısıtlamak. Bu yasalar genel olarak AB yaklaşımını yansıtmakla birlikte, kapsam, kısıtlanan maddeler ve uygulama mekanizmalarında küçük ve ince farklılıklar bulunur.
Dünyadaki RoHS Düzenlemeleri Listesi
İşte AB RoHS Direktifine sahip olan ülkelerin kapsamlı listesi (alfabetik sırayla):
Avustralya
- Adı: Elektrikli ve Elektronik Ekipmanda Tehlikeli Maddeler (Australian Hazardous Substances in Electrical and Electronic Equipment)
- Açıklama: Avustralya'nın AB RoHS Direktifini yakından takip eden kılavuzları mevcut olmakla birlikte, henüz ulusal çapta resmi düzenlemeler tartışılmaktadır.
- Kapsam: Belirli elektronik ve elektrikli ekipman kategorilerini kapsar.
Brezilya
- Adı: ABNT NBR IEC 63000
- Açıklama: Hâlâ taslak aşamasında, ancak mevcut hükümet döneminde ilgi tekrar canlanmıştır.
- Kapsam: Orijinal AB RoHS Direktifindeki girişimlerle uyumludur.
Çin
- Adı: China RoHS (Elektronik Bilgi Ürünlerinde Kirliliğin Kontrolüne Yönelik İdari Tedbirler)
- Açıklama: Elektronik bilgi ürünlerinde (EIP) AB RoHS Direktifine benzer altı tehlikeli maddenin bulunduğu ürünler için işaretleme gerekliliklerini içerir: kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB, PBDE.
- Kapsam: Başlangıçta yalnızca elektronik bilgi ürünlerini (EIP) kapsarken, artık çoğu elektrikli ve elektronik ürüne uygulanmakta.
Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU)
- Adı: Teknik Regülasyon TR CU 037/2016
- Açıklama: Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Rusya’dan oluşan EAEU üye devletleri, en güncel AB RoHS Direktifi ile uyumlu bir yönerge benimsemiştir.
- Kapsam: Düzenleme, AB EEE kategorilerini yansıtır.
İzlanda
- Adı: RoHS
- Açıklama: AB üyesi olmamasına rağmen, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyesi olarak AB RoHS Direktifini kabul etmiştir.
- Kapsam: AB RoHS Direktifi gerekliliklerine doğrudan uymaktadır.
Hindistan
- Adı: E-Atık Yönetim Kuralları (E-Waste Management Rules)
- Açıklama: Kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB ve PBDE’yi kısıtlar.
- Kapsam: Elektrikli ve elektronik ekipmanda tehlikeli maddelere ilişkin RoHS benzeri kısıtlamalar içerir.
Japonya
- Adı: J-MOSS (Belirli Kimyasal Maddelerin İşaretlenmesi İçin Japon Endüstri Standardı)
- Açıklama: J-MOSS, belirli tehlikeli maddeleri içeren elektronik ürünlerin işaretlenmesine ve tanımlanmasına odaklanır.
- Kapsam: Temelde ev aletleri ve bilgi teknolojileri ekipmanına uygulanır.
Lihtenştayn
- Adı: AB RoHS
- Açıklama: AB üyesi olmamasına rağmen, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyesi olarak AB RoHS Direktifine uymaktadır.
- Kapsam: AB RoHS Direktifini doğrudan benimser.
Norveç
- Adı: Belirli Tehlikeli Maddelerin Tüketici Ürünlerinde Yasaklanması (PoHS)
- Açıklama: Kurşunu, AB RoHS Direktifinden daha düşük bir limitte; ayrıca PCP, PFOA ve MCCP gibi ek maddeleri kısıtlar.
- Kapsam: Düzenleme, daha genel tüketici ürünlerine uygulanır; EEE ekipmanına spesifik değildir.
Singapur
- Adı: SG-RoHS
- Açıklama: AB RoHS'taki orijinal altı maddeyi kısıtlar.
- Kapsam: Düzenleme, iletişim cihazları ve ev aletleri dahil çok daha dar elektronik kategorilerini kapsar.
Güney Kore
- Adı: Korea RoHS (Elektrikli ve Elektronik Ekipman ile Araçlarda Kaynak Geri Dönüşüm Yasası)
- Açıklama: Korea RoHS; kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB ve PBDE'yi kısıtlar.
- Kapsam: AB RoHS Direktifine benzer şekilde, elektronik ve elektrikli ekipmanda tehlikeli madde kullanımını sınırlar.
Tayvan
- Adı: Elektrikli ve Elektronik Ekipmanda Kısıtlanmış Kimyasal Maddeler
- Açıklama: Orijinal AB ROHS Direktifinin altı kısıtlı maddesini esas alır ve işaretleme gereklilikleri içerir.
- Kapsam: AB RoHS Direktifiyle benzer kategorilere; ayrıca voltaj gerekliliklerine sahiptir.
Türkiye
- Adı: Turkey RoHS
- Açıklama: AB RoHS Direktifiyle yakın şekilde uyumlu olup aynı maddeler üzerinde kısıtlamalar getirir.
- Kapsam: AB RoHS Direktifiyle benzer şekilde, elektrikli ve elektronik ekipmanda tehlikeli maddelerin kullanımını kontrol eder.
Ukrayna
- Adı: Karar No: 139
- Açıklama: Yasa, 10 maddeyi kısıtlayan en güncel AB RoHS Direktifine benzer niteliktedir.
- Kapsam: Yasa, AB’nin 11 EEE kategorisini ve muafiyetlerini benimser.
Birleşik Arap Emirlikleri
- Adı: UAE RoHS
- Açıklama: UAE RoHS, tüm kısıtlı 10 madde için beyanlar, teknik dosyalar ve sertifikasyon gerektirir.
- Kapsam: Elektrikli ve elektronik ürünler için AB RoHS Direktifiyle uyumludur.
Birleşik Krallık
- Adı: UK RoHS
- Açıklama: Birleşik Krallık, Brexit geçiş döneminde AB RoHS Direktifini kabul etmiştir.
- Kapsam: Yasanın AB RoHS Direktifine getirdiği tek değişiklik, ürün işaretleme gerekliliklerinde CE yerine UKCA'ya geçiştir.
Amerika Birleşik Devletleri (Kaliforniya)
- Adı: California RoHS
- Açıklama: Kaliforniya'nın RoHS düzenlemeleri, 2003 tarihli Elektronik Atık Geri Dönüşüm Yasası kapsamında, eyalette satılan belirli elektronik cihazlarda kurşun, cıva, kadmiyum ve altı değerlikli krom kullanımını kısıtlamaktadır.
- Kapsam: Yasa, başlangıçta video görüntüleme cihazlarına uygulanmakta olup; zamanla AB RoHS Direktifiyle daha yakından uyum sağlanması ve çoğu elektroniğin kapsama alınması yönünde girişimler olmuştur.
Vietnam
- Adı: Genelge 30/2011/TT-BCT
- Açıklama: AB RoHS Direktifinin orijinal 6 maddesine kısıtlama getirir.
- Kapsam: Sınırlı elektrikli ve elektronik ekipman (EEE) kategorileri.
Temel Benzerlikler
AB RoHS’tan ilham alan çeşitli yönerge ve düzenlemeler arasındaki temel benzerliklerden biri, neredeyse tamamının, AB düzenlemesindeki orijinal altı maddeyi (kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB ve PBDE) kısıtlıyor olmasıdır. Ayrıca genellikle ev aletleri, IT ekipmanları, tüketici elektroniği ve aydınlatma dahil olmak üzere çok geniş bir elektronik ve elektrikli ekipman yelpazesine uygulanır. Özel farklılıklar ne olursa olsun, tüm RoHS benzeri düzenlemelerin amacı elektronik atıklarda yer alan tehlikeli maddelere ilişkin çevresel ve sağlık risklerinin azaltılmasıdır.
Temel Farklılıklar
Temel farklılıklar, ilgili devletin veya düzenleyici kurumun işleyişindeki farklı kurallardan kaynaklanır. Bu kısıtlamalar nedeniyle esas ayrımlar, uyumluluğun nasıl uygulandığına ilişkin test gereklilikleri, sertifikasyon süreçleri ve cezalar gibi hususlarda ortaya çıkar. Ayrıca bazı ülkelerin, coğrafi konumlarına özgü çalışmalara dayanarak, ek maddeleri veya kısıtlanan maddeler için farklı eşik değerlerini belirlemesi de mümkündür. Her ülke, özellikle gelişmekte olan ekonomiler arasındaki uygulama zamanı ve aşamaları bakımından farklılık gösterebilir.
Genel olarak, detaylar farklılık gösterebilse de, dünya genelindeki eğilim, daha güvenli ve çevreci elektronik ürünlerin sağlanabilmesi amacıyla, direktif ve düzenlemelerin AB RoHS Direktifiyle uyumlu hale getirilmeye çalışılmasıdır. Ürün güvenliği önemli bir faktör olsa da, bu düzenlemelerin uygulanması ülkelerin Avrupa Birliği ile ticareti kolaylaştırmasına da yardımcı olur; zira AB küresel ölçekte önemli bir pazardır. Bu kuralların uyumlandırılması, farklı pazarlar için birden çok düzenlemeyi karşılamanın getirdiği ek karmaşıklık ve maliyetleri azaltmaya, aynı zamanda küresel üretim için eşit bir rekabet ortamı oluşturmaya katkı sağlar. Son olarak, AB, çevre politikaları konusunda genellikle dünyada öncü bir konumdadır. Bölgenin düzenlemelerini yansıtmak, diğer ülkelerin AB’nin tecrübe, araştırma ve çerçevelerinden yararlanarak süreci daha hızlı ve verimli şekilde hayata geçirmesine olanak tanır.