Dlaczego inżynierowie ds. projektowania i komponentów muszą priorytetowo traktować inicjatywy ESG

ESG — skrót od environmental, social, and governance (środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny) — istnieje z dwóch powodów: 

1. W celu zapewnienia odpowiedzialności korporacji za ich wpływ na ludzi i środowisko
2. Aby umożliwić firmom wdrażanie wewnętrznych mechanizmów ograniczających te skutki

ESG wyrosło z koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), lecz w ostatnich latach przekształciło się w kluczowe ramy wykorzystywane przez konsumentów, inwestorów i główne organy regulacyjne do oceny przedsiębiorstw oraz etyki ich praktyk biznesowych.

Obecnie ESG jest siłą napędową szeregu regulacji krajowych i międzynarodowych — zarówno tych wdrażanych, jak i planowanych — takich jak Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CS3D) oraz niemiecka ustawa o należytej staranności w łańcuchach dostaw (SCDDA, German Supply Chain Due Diligence Act). 

Firmy, dostrzegając tę zmianę perspektywy, zaczynają traktować trzy filary ESG ze znacznie większą powagą. Badanie McKinsey Global Survey z 2023 r. wykazało, że tematy związane z ESG były na agendzie 9 na 10 respondentów, z czego wielu wskazuje je jako szansę na wzrost, spełnienie wymogów regulacyjnych i sprostanie oczekiwaniom konsumentów. Producenci analizują obecnie swój łańcuch dostaw w zakresie naruszeń praw człowieka oraz negatywnego wpływu na środowisko. Również podejście do bezpośrednich oraz poddostawców staje się bardziej wymagające. Coraz więcej producentów zaczyna egzekwować od swoich dostawców te same zasady ESG, które sami stosują, jako warunek współpracy. 

Obecnie odpowiedzialność za realizację zasad ESG spoczywa głównie na specjalistach ds. strategicznego zaopatrzenia oraz zgodności (compliance). Jednak można argumentować, że ciężar ten nie powinien spoczywać wyłącznie na osobach zarządzających relacjami z dostawcami i zaopatrzeniem w komponenty. W rzeczywistości włączenie zasad ESG rozpoczyna się już na etapie projektowania produktu przez inżynierów.

Dlaczego zasady ESG powinny być integralną częścią procesu inżynieryjnego

Inżynierowie projektujący i komponujący elementy odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu zasad ESG. To oni odpowiadają za tworzenie i utrzymanie produktów oraz ich komponentów. Zarówno przy projektowaniu od podstaw, jak i modyfikowaniu istniejących rozwiązań, mają możliwość ponownego przemyślenia procesów produkcyjnych, wypracowania innowacyjnych rozwiązań oraz wdrożenia zrównoważonych, cyrkularnych materiałów w produktach firmy.

Choć nowe dyrektywy inspirowane ESG wywierają presję głównie na wyższą kadrę zarządzającą oraz działy zakupów i zaopatrzenia, to właśnie inżynierowie mają największy wpływ na realizację wymogów etycznych już na etapie projektowania i tworzenia nowych produktów. 

Sposoby wdrażania inicjatyw ESG do projektowania produktów

Włączanie strategii dekarbonizacji 

Inżynierowie mogą zmierzyć się z tym wyzwaniem poprzez wdrażanie strategii dekarbonizacji. Dekarbonizacja oznacza zmniejszenie lub wyeliminowanie emisji dwutlenku węgla powstałych w wyniku działalności człowieka, w tym procesów przemysłowych. 

Według amerykańskiego Departamentu Energii (U.S. Department of Energy) „filary dekarbonizacji obejmują efektywność energetyczną; elektryfikację procesów przemysłowych; niskoemisyjne paliwa, surowce i źródła energii oraz wychwytywanie, wykorzystanie i składowanie dwutlenku węgla”. Te cztery filary — ściśle powiązane z wymiarem środowiskowym ESG — powinny stanowić podstawę strategii każdej firmy w zakresie zmian klimatycznych, pozwalając ograniczyć emisje gazów cieplarnianych oraz osiągnąć cel neutralności węglowej. Choć cele dotyczące emisji i sposoby dekarbonizacji są najczęściej ustalane przez kadrę zarządzającą, to inżynierowie odgrywają kluczową rolę w koncepcji wdrożenia tych zasad na różnych etapach projektowania i produkcji. 

Przykładowo firma z branży bezprzewodowych technologii chce zwiększyć zgodność z ESG. W tym celu zarząd stawia na wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w działalności operacyjnej. Choć dyrektywa ta rozchodzi się po całej organizacji, to właśnie inżynierowie komponentów i NPI muszą rozważyć, jak zintegrować energię słoneczną, wiatrową lub wodną z procesami produkcyjnymi. Szczegółowe rozważania mogą obejmować wybór komponentów do projektów i schematów, wykorzystywany sprzęt produkcyjny czy możliwości modyfikacji procesu w celu wdrożenia odnawialnych źródeł energii. 

Wybieranie zrównoważonych materiałów 

Zrównoważone materiały to takie, które powstają przy minimalnym wpływie na środowisko lub z użyciem odnawialnych źródeł energii. Często są produkowane z materiałów pochodzących z recyklingu i same również nadają się do ponownego przetworzenia po zakończeniu okresu użytkowania. Bardziej szczegółową definicję przedstawia Centrum Materiałów Zrównoważonych Uniwersytetu Rutgers: „materiały używane w całej gospodarce konsumenckiej i przemysłowej, które mogą być produkowane w wymaganych ilościach bez wyczerpywania zasobów nieodnawialnych i bez naruszania ustalonej równowagi środowiska oraz kluczowych systemów zasobów naturalnych”. 

Stosowanie zrównoważonych materiałów może znacząco wesprzeć organizację w osiąganiu zgodności z ESG oraz spełnianiu wymagań raportowania ESG. Takie materiały mogą:

1. Ograniczyć ślad węglowy firmy — zwłaszcza w zakresie tzw. emisji Scope 3
2. Zmniejszyć ilość powstających odpadów
3. Przyczynić się do długofalowej strategii klimatycznej organizacji

W zakresie identyfikowania i integracji zrównoważonych materiałów w procesach produkcyjnych, to inżynierowie mają unikalny poziom kontroli i wpływu. 

Tworząc, przygotowując lub modyfikując inżynierskie zestawienie materiałowe (BOM), inżynierowie mają możliwość wdrożenia zrównoważonych materiałów w nowych lub istniejących produktach. Może to oznaczać zastępowanie określonych komponentów zamiennikami nadającymi się do recyklingu lub produkowanymi przy minimalnym wpływie na środowisko, czy projektowanie nowych produktów z użyciem aluminium, konopi czy tworzyw z recyklingu. 

Warto zauważyć, że inżynierowie projektowi oraz NPI zatrudnieni u producentów elektroniki mogą nie być w stanie radykalnie zmienić sposobu, w jaki obecna generacja telefonów, komputerów, modemów czy sprzętu przemysłowego jest wytwarzana. Jednak wraz ze wzrostem znaczenia ESG w oczach regulatorów, inwestorów, a nawet przyszłych pracowników, nacisk na działy inżynieryjne dotyczący wdrażania rozwiązań będzie się zwiększał. Ostatecznie inżynierowie otrzymają zadanie zastąpienia materiałów jednorazowego użytku i niebiodegradowalnych oraz surowców pozyskiwanych w sposób destrukcyjny alternatywami lepiej odzwierciedlającymi zmieniające się oczekiwania społeczne. 

Wykorzystanie analizy cyklu życia oraz zaawansowanych narzędzi zrównoważonego rozwoju

Jednym z licznych nowych pojęć, które zyskało popularność na fali rosnącej świadomości środowiskowej ostatniej dekady, jest zarządzanie zrównoważonymi materiałami (SMM, Sustainable Materials Management). Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) definiuje SMM jako „systematyczne podejście do bardziej efektywnego używania i ponownego wykorzystywania materiałów przez cały ich cykl życia”. SMM nakłania organizacje do spojrzenia na pełen cykl życia ich produktów oraz używanych surowców, od kosztów środowiskowych pozyskania aż po odpady wytwarzane w końcowej fazie użytkowania produktu. 

Jedną z najbardziej zaawansowanych metod wdrażania SMM do działalności firmy jest analiza cyklu życia produktu (LCA, Life Cycle Assessment/Analysis). LCA mierzy całkowity wpływ produktu, procesu lub usługi na środowisko, analizując każdy etap cyklu życia oraz towarzyszące zużycie energii, emisje węgla, odpady i inne skutki materialne. Ponieważ analiza LCA obejmuje długie, złożone obliczenia matematyczne, istnieje ryzyko bardzo zróżnicowanej interpretacji i zastosowania wyników. Na szczęście Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opracowała najlepsze praktyki prowadzenia LCA w ramach serii norm zarządzania środowiskowego 14000.

Kompleksowa analiza „od powstania po utylizację” wyznacza nowe możliwości dla inżynierów w zakresie wdrażania ESG. Po pierwsze, LCA stanowi szczegółowy plan obejmujący pełen zakres relacji produktu ze środowiskiem. Dzięki temu inżynierowie mogą identyfikować wszelkie możliwe możliwości wdrożenia strategii SMM i dekarbonizacji w produkcji. Analizy LCA pozwalają rozpoznać potencjalne miejsca na modyfikacje w łańcuchu materiałowym, ponownie przemyśleć określone procesy produkcyjne w kontekście emisji lub rozważyć, czy materiały bazowe o wysokich kosztach środowiskowych mogą zostać użyte w mniejszych ilościach. 

Co więcej, szczegółowe dane z LCA mogą wspierać decyzje dotyczące przeprojektowania produktów i kolejnych modeli. Zakres i precyzja takich analiz umożliwiają inżynierom i producentom dokonywanie strategicznych, efektywnych zmian, prowadzących do ograniczenia śladu środowiskowego oraz pełniejszego spełnienia wymogów zgodności w sprawozdawczości ESG. 

Redukcja liczby komponentów generujących odpady i zwiększających ryzyko

Elektronika konsumencka i przemysłowa może obejmować setki, a niekiedy nawet tysiące poszczególnych komponentów. Dla producentów końcowych oznacza to równie dużą liczbę bezpośrednich oraz poddostawców. Tak szeroka sieć dostawców prowadzi do powstania złożonego łańcucha dostaw, często obejmującego różne regiony i kontynenty. Choć globalizacja dostaw tradycyjnie przynosiła wysoką efektywność, niskie koszty produkcji i szybkie cykle produkcyjne, ramy ESG ujawniają także kluczowe wady tego systemu. 

Nadmiernie złożone produkty, skomplikowane zestawienia materiałowe i zawiłe łańcuchy dostaw generują rozległy wpływ środowiskowy — od zużycia energii, przez ślad węglowy, po utratę siedlisk. Ponadto ten długo utrwalony model stwarza zagrożenia dla społecznego filaru ESG: przedsiębiorstwa z wieloma dostawcami są znacznie bardziej narażone na nieetyczne lub nielegalne praktyki pracy, niebezpieczne warunki pracy czy negatywny wpływ na lokalne społeczności. Mimo że te konsekwencje nie są nieuniknione, producenci działający w szerokich łańcuchach wartości muszą prowadzić dogłębną analizę należytej staranności, aby się przed nimi zabezpieczyć. 

Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka środowiskowego i społecznego typowego dla rozbudowanych, zasobożernych łańcuchów dostaw przez inżynierów projektujących i dobierających komponenty jest redukcja liczby elementów w danym produkcie. Upraszczanie zestawień materiałowych (BOM) można postrzegać jako logiczną kontynuację filozofii projektowania ekologicznego, która szeroko rozwinęła się od lat 90., kiedy inżynierowie zaczęli wdrażać zasady zrównoważonego rozwoju i projektowania z myślą o środowisku (DfE). Eliminując zbędne, powtarzające się czy przestarzałe części z BOM oraz procesów produkcyjnych, inżynierowie realizują założenia wielu filarów ESG i tworzą podstawy nowego podejścia do projektowania produktów. Co więcej, uproszczenie łańcucha dostaw prowadzi do mniejszego zużycia energii i generowania odpadów, a przedsiębiorstwa uzyskują lepszą pozycję pozwalającą spełnić rosnące wymagania raportowania ESG w Stanach Zjednoczonych i Europie. 

Inżynierowie — nowa awangarda inicjatyw ESG

W ostatnich latach za realizację wytycznych ESG odpowiadały głównie dwa zespoły: zarząd oraz specjaliści ds. zaopatrzenia i zakupów. Przyjmowano, że zarząd wyznacza kierunki i nowe strategie w obszarze ESG, a zaopatrzenie wdraża działania z zakresu należytej staranności w łańcuchu dostaw, pozwalające poznać profil ryzyka firmy. Jednak w miarę przekształcania się ram ESG w sieć regulacji na kluczowych światowych rynkach, do tej listy dołącza trzecia grupa — inżynierowie — zyskując kluczowe znaczenie w procesie dostosowania. 

O ile eksperci ds. zakupów i zaopatrzenia mogą pozyskać niezbędną dokumentację oraz przeprowadzić wymagane oceny ryzyka, mają oni znacznie mniejszy wpływ na systemowe zmiany, które mogłyby znacząco poprawić wyniki ESG firmy. Aby tego dokonać, producenci potrzebują zaangażowania działów inżynieryjnych w dogłębną analizę środowiskowych i społecznych konsekwencji sposobu, w jaki koncepcyjnie tworzą, projektują i produkują swoje wyroby. Wdrożenie nowego podejścia na poziomie projektowania i doboru komponentów, gdzie trwała zmiana wymaga czasu, innowacyjności i prawdziwej kreatywności, wykracza poza szybkie tworzenie planów działań i spełnianie wymogów raportowania ESG. Potencjalne korzyści dla firm, branży oraz społeczeństwa są jednak ogromne.