:quality(85))
Dla producentów z branż od tekstyliów i surowców, przez farmaceutyki, po elektronikę, lata 20. XXI wieku zapoczątkowały erę zwiększonej odpowiedzialności korporacyjnej. Wraz z wprowadzeniem takich przepisów środowiskowych jak Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) i Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), regulacje w zakresie ESG (Environmental, Social, Governance – środowiskowe, społeczne, zarządcze) i zrównoważonego rozwoju zyskują na znaczeniu na całym świecie. Przepisy handlowe — w tym UFLPA (Uyghur Forced Labor Prevention Act) i stale rozszerzana lista podmiotów objętych restrykcjami — egzekwują międzynarodowe standardy pracy i zobowiązują firmy do przestrzegania uczciwych praktyk zatrudnienia. Miliony konsumentów zmieniają swoje oczekiwania wobec firm, z którymi współpracują. Obecnie klienci nie koncentrują się już wyłącznie na jakości i cenie — uważnie przyglądają się również źródłom pochodzenia produktów, śladowi węglowemu czy podejściu firmy do pracowników (oraz – równocześnie – szukają niezależnych certyfikatów potwierdzających zrównoważone działania firm).
Nowa konstelacja standardów i oczekiwań — wychodząca zarówno od instytucji rządowych, jak i organizacji pozarządowych oraz zmieniających się wartości globalnych konsumentów — nakłada na przedsiębiorstwa szereg bezprecedensowych wymagań. Firmy ponoszą coraz większą odpowiedzialność za kalkulację swoich emisji CO2, zapewnienie, że ich praktyki sourcingowe nie szkodzą środowisku, oraz identyfikację wszystkich ogniw łańcucha dostaw. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się to zestawem różnorodnych obowiązków, w rzeczywistości wszystkie sprowadzają się do jednego kluczowego pojęcia, które z peryferyjnej kwestii stało się nieodzownym priorytetem: transparentności łańcucha dostaw.
Czym jest transparentność łańcucha dostaw
Mimo że termin ten może wydawać się oczywisty, transparentność łańcucha dostaw to praktyka wymagająca realizacji kilku powiązanych ze sobą kroków. Alexis Bateman, dyrektorka Sustainable Supply Chains Lab przy MIT, dzieli to pojęcie na dwa istotne elementy: widoczność (visibility) oraz ujawnianie informacji (disclosure). Widoczność oznacza „dokładną identyfikację i gromadzenie danych ze wszystkich ogniw łańcucha dostaw”. Natomiast ujawnianie polega na „komunikowaniu tych informacji, zarówno wewnętrznie, jak i na zewnątrz, na wymaganym lub pożądanym poziomie szczegółowości”.
Osiągnięcie transparentności łańcucha dostaw wymaga zatem zarówno skutecznego przeprowadzenia należytej staranności (due diligence) w łańcuchu dostaw oraz gruntownego ujawnienia zebranych danych różnym interesariuszom. Wraz z dalszym rozwojem koncepcji zrównoważonego rozwoju i powszechniejszym wdrażaniem ram ESG, obowiązki związane z ujawnianiem będą wykraczać poza samą zgodność z przepisami i wymagane sprawozdawczości korporacyjne. Producenci odczują rosnącą presję, by wykazywać transparentność łańcucha dostaw także szeroko rozumianej opinii publicznej.
Jak transparentność łańcucha dostaw wspiera producentów
Realizacja dwóch kluczowych filarów transparentności — widoczności i ujawniania — może wydawać się czasochłonnym obowiązkiem. To setki rozmów telefonicznych, badań, kontaktów i potężna dokumentacja, która łączy dostawców i producentów przez cały ich łańcuch dostaw. Jednak producenci, którzy skupiają się wyłącznie na trudnościach związanych z należytym przeprowadzeniem tego procesu, ryzykują przeoczenie szerokiego wachlarza korzyści, jakie niesie ze sobą transparentność. Firmy praktykujące efektywną transparentność łańcucha dostaw mogą przyciągnąć nowych klientów, poprawić swój wizerunek oraz zbudować silniejszą pozycję na rynku wśród konkurencji.
Docieraj do większej liczby konsumentów
Powszechnie wiadomo już, że znaczny odsetek konsumentów przedkłada zrównoważony rozwój ponad inne czynniki przy zakupie produktu czy wyborze partnera biznesowego. Mniej znany jest jednak fakt, jak silnie transparentność łańcucha dostaw wpływa na decyzje klientów. Według badań firmy NielsenIQ, aż 94% konsumentów deklaruje większą lojalność wobec marek spełniających kryteria pełnej transparentności łańcucha dostaw. Blisko 40% badanych przyznaje, że są gotowi zmienić markę na bardziej transparentną, jeśli pojawi się taka możliwość.
Statystyki te wyraźnie pokazują, że transparentność łańcucha dostaw to już nie tylko sposób na zapewnienie zgodności z przepisami czy na skuteczne zarządzanie ryzykiem. To także coraz skuteczniejsza strategia budowania reputacji etycznej marki i przyciągania klientów, dla których działania firmy w obszarze społecznym i środowiskowym mają istotne znaczenie. Wraz z rosnącą siłą nabywczą pokolenia ESG-zorientowanych amerykańskich „Gen Z”, te cechy będą odgrywać coraz większą rolę w trendach konsumenckich oraz strukturze wydatków.
Zarządzaj efektywnością ESG
Wartości i oczekiwania odzwierciedlane w filarach środowiskowych, społecznych i zarządczych (ESG) pojawiają się w nowych regulacjach rządowych, raportach organizacji pozarządowych o dużych spółkach oraz ocenach ryzyka przeprowadzanych przez czołowe firmy doradcze. Presja na producentów i inne firmy, by poprawiać wyniki ESG, napływa z wielu stron, a ich zdolność do skutecznej odpowiedzi na te ewoluujące oczekiwania będzie kluczowa dla sukcesu w perspektywie najbliższych pięciu lat.
Transparentność to jeden z najskuteczniejszych sposobów na poprawę efektywności ESG. Firmy, które osiągają widoczność w łańcuchu dostaw i monitorują swoich dostawców oraz całą wartość łańcucha, są w stanie precyzyjniej obliczyć swój ślad węglowy, ocenić wpływ środowiskowy i wykluczyć tych dostawców, którzy łamią prawa pracowników lub przepisy prawa pracy. Co więcej, transparentność nie jest już tylko środkiem do celu, ale celem samym w sobie — samo gromadzenie i ujawnianie danych dot. łańcucha dostaw często poprawia ocenę ESG i wzmacnia ogólny profil zrównoważonego rozwoju organizacji.
Firmy, które zbierają szczegółowe dane o dostawcach bezpośrednich i z niższych poziomów oraz przekazują je odpowiednim interesariuszom, uzyskują wyraźną przewagę w wyścigu do zgodności z nadchodzącą falą dyrektyw ESG. Przedsiębiorstwa, które pozyskają i przekażą te informacje, zanim pojawi się taki prawny obowiązek, będą sprawniej poruszać się po wymogach CSRD, CSDDD i innych nowych regulacjach, unikając potencjalnych kryzysów zgodności, które mogą zagrozić mniej przewidującym konkurentom.
Buduj lepsze relacje w łańcuchu dostaw
Transparentność łańcucha dostaw, dzięki pozytywnemu wpływowi na różnorodne działania strategiczne i cele biznesowe, staje się fundamentalnym priorytetem operacyjnym. Oprócz korzyści związanych z relacjami z klientami, regulacjami środowiskowymi czy ocenami ESG, transparentność pomaga producentom budować silniejsze i bardziej niezawodne relacje z partnerami w łańcuchu dostaw. Może się to wydawać na pierwszy rzut oka nieintuicyjne, a nawet niewiarygodne. Dlaczego dostawcy mieliby interesować się tym, jak konsekwentnie ich klienci zbierają i ujawniają informacje o ich łańcuchu dostaw? Czyż nie można by założyć, że niektórzy dostawcy wręcz wolą mniejszą widoczność w łańcuchu dostaw, co — przynajmniej teoretycznie — umożliwiłoby im funkcjonowanie przy mniejszym nadzorze i odpowiedzialności?
Dlaczego transparentność jest istotna dla dostawców
W przeszłości można było założyć, że wielu dostawców preferuje funkcjonowanie w nieprzejrzystych łańcuchach dostaw — poza zasięgiem organizacji pozarządowych czy instytucji rządowych, praktycznie wolnych od rygorystycznych kontroli. Wielu producentów (zarówno bezpośrednich, jak i z niższych poziomów) nie chciało poświęcać środków ani zasobów na zarządzanie danymi dotyczącymi własnych emisji, dostawców czy praktyk pracowniczych — bądź preferowało zachować te informacje dla siebie, by dalej prowadzić nieetyczną działalność bez zewnętrznej ingerencji, choćby dotyczyła ona polityki zatrudnienia, sourcingu czy powiązań z pracą przymusową.
Jednak ten utrwalony przez lata status quo — dostawców, którzy niechętnie dzielą się danymi i unikają transparentności — ulega zmianie. W dużej mierze dlatego, że coraz więcej firm zostanie objętych tymi samymi dyrektywami ESG, które zobowiązują producentów do uzyskiwania lepszej widoczności i otwartości w łańcuchu wartości. Duzi dostawcy dla branż takich jak motoryzacja, elektronika użytkowa czy lotnictwo, działający na terenie Unii Europejskiej, już wkrótce będą musieli raportować zakresy emisji, wykorzystanie produktów i inne „działania końcowe” (tj. produkcja, transport czy działania prowadzone w kierunku konsumenta). W najbliższych latach takie firmy będą potrzebowały danych od swoich klientów-producentów, aby zachować zgodność z wymaganiami prawnymi.
Innymi słowy, w otoczeniu regulacyjnym, które kształtuje się w UE i — w nieco mniejszym stopniu — w Ameryce Północnej, brak transparentności w łańcuchu dostaw nie jest już możliwą opcją. Odpowiedzialni, myślący perspektywicznie dostawcy będą chcieli rozwijać relacje z bardziej otwartymi i transparentnymi partnerami, by jak najlepiej wypełniać nowe wymogi.
Jest to zmiana w sposobie postrzegania transparentności łańcucha dostaw przez wiele firm. Dotąd wysiłki zmierzające do zwiększenia widoczności i ujawniania informacji postrzegano najczęściej jako proces jednokierunkowy, przebiegający w dół łańcucha: od dostawców do producentów, od producentów do konsumentów i regulatorów. Jednak rozwijające się przepisy i kultura odpowiedzialności środowiskowej kształtują nowy model, w którym transparentność łańcucha dostaw staje się wzajemna (reciprocal). Pojawia się bowiem rosnące zapotrzebowanie, by praktykować widoczność i ujawnianie danych na każdym etapie łańcucha wartości — nie tylko u producentów i ich partnerów, lecz także w dalszych warstwach dostawców.
W dłuższej perspektywie oczekuje się, że takie wzajemne podejście stworzy efekt „pętli zwrotnej”, zachęcając wszystkich uczestników łańcucha dostaw do skrupulatności i otwartości w zakresie używanych materiałów, procesów produkcyjnych, polityki zakupowej i emisji. Gdy wszyscy partnerzy w łańcuchu dostaw pracują we wspólnym kierunku i dążą do większej transparentności, każda strona zyskuje silniejszą pozycję w zakresie zgodności z nowymi regulacjami środowiskowymi, spełnienia wyższych oczekiwań konsumentów i uzyskania wyższych ocen od agencji ratingowych ESG.
Osiągnij światową transparentność łańcucha dostaw
Mimo że zalety kompleksowej transparentności łańcucha dostaw są bezdyskusyjne, nie jest to cel łatwy do osiągnięcia dla każdej organizacji. Praktyka ta wymaga od producentów wdrożenia szeregu działań z zakresu należytej staranności: od mapowania łańcucha dostaw, poprzez określenie rodzajów i zakresu danych wymaganych od dostawców, po pozyskanie tych informacji zarówno poprzez bezpośredni kontakt, portale dostawców, jak i wsparcie stron trzecich. Złożoność logistyczna tego procesu może zniechęcić nawet te firmy, które działają w dobrej wierze i są gotowe przeznaczyć odpowiednie zasoby — zwłaszcza jeśli mówimy o mniejszych producentach o ograniczonych możliwościach operacyjnych.
Organizacje, które chcą osiągnąć widoczność i prowadzić właściwą sprawozdawczość w łańcuchu dostaw, ale nie są pewne, czy mają odpowiednie zasoby wewnętrzne, mogą znacząco skorzystać na wdrożeniu oprogramowania do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM). Z2Data, wiodąca na rynku platforma SCRM, oferuje zaawansowane mapowanie od komponentu do zakładu, co pozwala producentom zobaczyć dokładnie, skąd pochodzą ich komponenty elektroniczne i podzespoły. Rozwiązanie zapewnia również dostęp do globalnej bazy 150 000 dostawców i powiązanych z nimi profili, które umożliwiają wyjątkową widoczność w zakresie danych finansowych, informacji o zgodności z przepisami oraz precyzyjnych ocen ryzyka.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i unikalnym pakiecie narzędzi do transparentności łańcucha dostaw dostępnych dla klientów, umów bezpłatne demo z jednym z naszych ekspertów produktowych.
