De supply chain-risico’s van China’s maatregelen voor kritieke mineralen (deel 1)

‍Dit artikel is deel één van een tweedelige serie over de Chinese exportcontroles op mineralen en de mogelijke toekomstige impact op de toeleveringsketen.

Belangrijkste punten uit het artikel:

• De Chinese exportcontroles zijn een vergeldingsmaatregel als reactie op het strenge Amerikaanse exportcontroleregime, dat China’s toegang tot de meest geavanceerde chips, productieapparatuur voor halfgeleiders en software, en andere “dual-use” (dubbelgebruik) producten beperkt heeft.
• De exportbeperkingen op zowel mineralen als bijbehorende verwerkingsapparatuur laten zien dat China werkt aan een steeds geavanceerder exportcontroleprogramma, dat niet alleen de doorstroming van eigen geproduceerde mineralen naar de VS wil beperken, maar ook wil voorkomen dat de belangrijkste geopolitieke concurrent de apparatuur kan verkrijgen om een alternatieve toeleveringsketen te waarborgen.
• Landen kunnen aanzienlijke uitdagingen ondervinden bij het vervangen van China’s productiecapaciteit van mineralen, doordat apparatuur, industriële best practices en de commerciële opschaling van verwerking in andere landen niet op het niveau zijn dat momenteel in China bestaat.

Een blik op China’s recente hardere aanpak van kritieke mineralen

In de afgelopen zes maanden heeft China meerdere keren handelsbeperkingen aangekondigd op de export van diverse mineralen die veel gebruikt worden in de elektronica-industrie. Al deze mineralen staan bij de United States Geological Survey (USGS) geregistreerd als “kritiek”. Vooral twee aankondigingen eind 2024 en begin 2025 hebben geleid tot onrust in diverse sectoren. Bedrijven proberen nu hun toeleveringsketen te doorgronden en te evalueren, inclusief de rol die deze gelimiteerde mineralen daarin spelen.

Op 3 december 2024 kondigde het Chinese Ministerie van Handel (MOFCOM) exportrestricties aan voor de export van zogenaamde “dual-use” producten naar de Verenigde Staten. Deze beperkingen betroffen specifiek gallium, germanium, antimoon en andere “superharde” materialen. Hoewel er geen aanvullende uitleg is gegeven over wat onder “superharde” materialen wordt verstaan, zijn er eindgebruikinspecties ingevoerd op bovengenoemde drie mineralen om te screenen op mogelijke bestemming voor eindgebruik in de VS.

Twee maanden later, op 4 februari 2025, kondigde China een minder bekendgemaakte maatregel aan: er is een exportvergunning vereist voor vijf extra mineralen en afgeleide producten, namelijk wolfraam, tellurium, bismut, indium en molybdeen. Deze regeling beperkt de export naar de VS niet direct, maar iedere aanvullende beperking op deze mineralen is reden tot zorg.

Het primaire doel van deze nieuwe Chinese maatregelen lijkt het beperken van producten met mogelijk militair eindgebruik. Daarnaast zijn de exportcontroles, vanzelfsprekend, een vergeldingsreactie op het strenge Amerikaanse exportcontroleregime, dat China’s toegang tot geavanceerde chips, productieapparatuur voor halfgeleiders, software en andere “dual-use” producten die inzetbaar zijn in militaire toepassingen, beperkt heeft.

Het toenemende patroon van Chinese exportcontroles op kritieke mineralen

Hoewel het erop lijkt dat China’s recente handelsrestricties uit het niets zijn gekomen, of een directe reactie vormen op de nieuwste Amerikaanse maatregelen, maken zij in werkelijkheid deel uit van een groter patroon binnen de Chinese Communistische Partij (CCP). Sinds de start van het Chinese exportcontroleregime in 2020 was er een geleidelijke introductie van nieuwe beperkingen, tot in 2023 de handelsbarrières aanzienlijk werden opgevoerd. Er is een duidelijk trend zichtbaar in hoe de CCP restricties oplegt voor met name mineralen. De CCP begint doorgaans met een vergunningsplicht voor de export van geselecteerde mineralen naar bepaalde landen of staten. Vervolgens worden specifieke mineralen geheel verboden voor export naar de VS. Voor gallium, germanium en antimoon golden bijvoorbeeld vanaf 2023 exportvergunningen; één jaar later blokkeerde de Chinese overheid de export van deze mineralen naar de VS en aan Amerikaanse entiteiten.

Hoewel het erop lijkt dat de recente Chinese restricties uit het niets komen, of louter een reactie zijn op Amerikaanse maatregelen, zijn ze in werkelijkheid onderdeel van het terugkerende beleid van de Chinese Communistische Partij (CCP).

Naast het beperken of volledig verbieden van de export van kritieke en zeldzame aardmetalen voert China ook maatregelen in om de export van productieapparatuur voor deze mineralen te beperken. Zo maakte China onlangs bekend dat de productie van technologie voor gallium en andere kathodematerialen verboden werd. Daarnaast zijn er voor verschillende mineralen die door China beperkt worden ook restricties opgelegd aan de bijbehorende verwerkingsapparatuur.

Gezamenlijk laten deze exportrestricties op zowel mineralen als aanverwante verwerkingsapparatuur zien dat China werkt aan een steeds competenter exportcontroleprogramma. Dit programma heeft als doel niet alleen de doorstroming van Chinese mineralen naar de VS te verminderen, maar ook te verhinderen dat de voornaamste geopolitieke tegenstander apparatuur in handen krijgt om een alternatieve supply chain van deze mineralen op te bouwen. Naarmate de VS meer exportcontroles op China toepast, zal de strategische inspanning om Amerika van kritieke mineralen en noodzakelijke productieapparatuur af te snijden waarschijnlijk verder toenemen.

Informele versus formele exportcontroles

Een uitdaging bij het identificeren van Chinese exportcontroles is het informele karakter ervan. (Ter vergelijking: in de VS zijn exportcontroles overwegend transparant voor zowel binnenlandse als buitenlandse partijen.) Zo golden er voor gallium vanaf 2023 exportvergunningseisen, terwijl het pas officieel per december 2024 volledig verboden werd om naar de VS en Amerikaanse entiteiten te exporteren. Ondanks dat onderscheid meldde marktdata-aggregator Fastmarkets dat er sinds augustus 2023 al geen materiaal meer rechtstreeks naar de VS werd geëxporteerd vanaf het moment dat de vergunningsplicht werd ingevoerd. Hiermee werd het verbod feitelijk al in augustus 2023 toegepast, ruim vóór de officiële regelgeving. Dit onderscheid tussen een wettelijk ingevoerd verbod en een de facto verbod dat minstens zo krachtig werkt, is van cruciaal belang voor de inschatting van de supply chain-impact van China’s maatregelen. Het vermogen van de overheid om zulke “schaduwverboden” in te voeren betekent dat mineralensupplychains van de ene op de andere dag geraakt kunnen worden, zelfs zonder expliciete nieuwe wet- of regelgeving. Deze realiteit onderstreept het grote belang van praktijkervaring van stakeholders die actief zijn in deze markten – mogelijk nog belangrijker dan formele handel wetgeving.

De impact beoordelen van China’s restricties op kritieke mineralen

Ondanks de exportbeperkingen op talloze door de USGS als “kritiek” aangemerkte mineralen, zijn er weinig publiekelijk bekende voorbeelden van bedrijven die daadwerkelijk negatieve gevolgen ondervonden door de Chinese maatregelen. In een van de spaarzame publieke gevallen riep Henkel AG force majeure uit die de aanvoer van hun onderdelen beïnvloedde. Zelfs in dit geval betrof het slechts twee producten. Het lijkt erop dat bedrijven over het algemeen alternatieve mineralenbronnen hebben weten te vinden, andere mitigerende maatregelen namen, of ervoor kozen sourcingproblemen niet publiekelijk te delen.

Ondanks deze beperkte impact zijn er nog steeds diverse variabelen om alert op te blijven.

• Ten eerste kan het zijn dat de sectoren die het meest geraakt worden door China’s exportcontroles grote voorraden hebben opgebouwd, waardoor tastbare effecten op de toeleveringsketen mogelijk pas later zichtbaar worden.
• Ten tweede kunnen eerder genoemde restricties op verwerkingsapparatuur uit China nieuwe projecten om alternatieve supply chains voor deze kritieke mineralen op te zetten flink belemmeren.
• Ten derde, gezien de manier waarop bepaalde restricties zijn ingevoerd – zoals het de facto verbod op gallium – lopen bedrijven die onvoldoende inzicht hebben in de gebruikte mineralen in hun componenten aanzienlijke risico’s als China plotseling het gebruik van een belangrijk mineraal verder beperkt.

De uitdaging van alternatieve kritieke mineralen sourcing

Volgens gegevens van de USGS 2025 Mineral Commodity Summaries is China wereldwijd de grootste producent van de acht mineralen waarvoor het recent handelsrestricties oplegde:

• Gallium
• Germanium
• Antimoon
• Wolfraam
• Tellurium
• Bismut
• Indium
• Molybdeen

Volgens cijfers uit de USGS 2025 Mineral Commodity Summaries is China wereldwijd de grootste producent van de acht mineralen waarvoor het recent handelsrestricties oplegde.

Voor gallium, bijvoorbeeld, vindt 90% van de mondiale primaire productie plaats in China. Algemeen geldt dat andere landen aanzienlijke uitdagingen zullen ondervinden om de productiecapaciteit van China voor ál deze mineralen te vervangen. Deels komt dit doordat, hoewel een stakeholder in theorie het benodigde erts buiten China zou kunnen inkopen, de verwerkingsapparatuur, industriestandaarden en commerciële opschaling buiten China lang niet op het huidige Chinese niveau zitten.

In de VS, bijvoorbeeld, spelen milieuproblemen rondom de verwerking van mineralen, die momenteel in China worden geraffineerd. Bovendien zijn depositos van veel van de mineralen die door China beperkt worden weliswaar in de VS aanwezig, maar vaak te vinden in nationale parken of in gebieden waar zware vergunningen nodig zijn voor ontginning en extractie. Gezien deze belemmeringen is het onwaarschijnlijk dat een nieuwe stakeholder snel een alternatieve supply chain kan opzetten voor een door China beperkt mineraal. Daarom zullen bedrijven die afhankelijk zijn van deze kritieke grondstoffen hun toeleveringsketen nauwkeurig moeten begrijpen en zich voorbereiden op toekomstige restricties met alternatieve ontwerpen, componenten en leveranciers.

Het tweede deel van deze uitgebreide analyse van China’s exportcontroles en de impact op de toekomstige supply chain van mineralen wordt gepubliceerd op maandag 31 maart.