:quality(85))
Zes maanden na de Russische invasie in Oekraïne blijft de aanval wereldwijd invloed uitoefenen op miljoenen mensen. Het conflict heeft de wereldwijde markten verstoord, waardoor er tekorten zijn ontstaan en de prijzen van belangrijke grondstoffen zoals voedsel en brandstoffen sterk zijn gestegen.
Europa is bijzonder zwaar getroffen door verstoringen in de energietoeleveringsketen. De gasprijzen zijn in Europa met ongeveer 200% gestegen in lokale valuta vanwege beperkingen op de export van Russische fossiele brandstoffen.
Extreem hoge temperaturen en droogte versterken de al gespannen economie en risico’s in Europa, wat leidt tot verstoringen in de oogstopbrengsten, energieproductie en handel.
Door de droogte zijn rivieren en waterwegen in Europa verder uitgeput geraakt, waardoor opwekking van waterkracht en koelsystemen van energiecentrales beperkt zijn. Dit heeft ertoe geleid dat verschillende landen te maken hebben met roulatiestroomstoringen om te voldoen aan de vraag naar elektriciteit.
Een toenemend aantal landen en bedrijven in Europa krijgt te maken met onderbrekingen in de energietoeleveringsketen, wat kwetsbaarheden blootlegt van zowel het continent als het bedrijfsleven. Dit geeft aanleiding tot bezorgdheid nu Europa zich opmaakt voor een mogelijke energieschaarste deze winter.
Korte achtergrond …
Vanaf het begin van het conflict veroordeelden leiders uit de VS en de EU Rusland voor haar handelen en riepen ze Rusland op tot het staken van de militaire activiteiten, het respecteren van de onafhankelijkheid van Oekraïne en de terugtrekking van Russische troepen.
Als reactie op de aanhoudende militaire agressie hebben de VS en de EU sancties opgelegd aan Rusland, met als doel de Russische economie te destabiliseren door hen te isoleren van het mondiale financiële systeem en de markten.
De EU werkt sindsdien aan plannen om haar energie- en grondstoffenaankopen los te koppelen van Rusland. Bondskanselier Olaf Scholz kondigde in februari aan dat Duitsland de certificering van Nord Stream 2, de controversiële nieuwe gaspijpleiding van $11 miljard die de gastoevoer van Rusland naar Duitsland via de Noordzee moest verhogen, heeft opgeschort en daarmee Oekraïne zou omzeilen.
Duizenden bedrijven hebben Rusland ook bekritiseerd vanwege haar agressie en zijn sindsdien gestopt met hun activiteiten of het verbreken van banden in Rusland. In februari kondigde het Britse energiebedrijf BP aan zich terug te trekken uit haar belangen in Rosneft, het Russische olieconcern. Vergelijkbare aankondigingen volgden door Shell, ExxonMobil, Apple, Google, Microsoft, Ford en tientallen andere Westerse bedrijven die hun vertrek of opschorting van Russische activiteiten meldden.
Sancties van de EU tegen Rusland …
Het eerste grote EU-sanctiepakket trad in februari in werking en betekende het verwijderen van Russische banken uit het SWIFT-systeem en het beperken van de toegang van Rusland tot de EU-financiële markten.
De opeenvolgende sancties zijn sindsdien uitgebreid en aangescherpt. Er zijn beperkingen opgelegd op investeringen, handel en reizen voor sleutelpersonen, grootaandeelhouders en naaste bondgenoten van het Kremlin en president Poetin, waarbij hun bezittingen zijn bevroren en hun financiële slagkracht beperkt.
Andere belangrijke sancties zijn onder meer:
- Importverboden op belangrijke goederen zoals ijzer, staal, steenkool en andere producten zoals hout, cement, meststoffen, zeevruchten en sterke drank.
- Exportverboden op goederen, met name hightechproducten die bijdragen aan de Russische defensie- en veiligheidsindustrie. Dit betreft onder meer de uitvoer van vliegtuigbrandstof, quantumcomputers, halfgeleiders en andere technologische producten en diensten.
- Russische luchtvaartmaatschappijen krijgen een vliegverbod boven EU-luchtruim, Russische schepen mogen EU-havens niet gebruiken en Russische voertuigen worden verboden op Europese wegen.
Russische reactie op de sancties …
Rusland is een van ’s werelds grootste exporteurs van olie en andere grondstoffen. Europa is in het bijzonder afhankelijk van Russische olie en gas. Als antwoord op de sancties heeft Rusland tegenmaatregelen genomen door belangrijke exporten, grondstoffen en ruwe materialen te verbieden aan "onvriendelijke" landen.
Bovendien eiste president Vladimir Poetin dat "onvriendelijke" landen in Europa gas in roebels betalen, anders worden de leveringen stopgezet. Polen, Bulgarije en Finland zijn enkele van de landen die dit hebben geweigerd, waarna Rusland hun levering heeft beëindigd.
Rusland heeft ook transacties met 31 buitenlandse energiebedrijven geblokkeerd, waaronder voormalig dochterondernemingen van Gazprom in de EU, alsook bedrijven in de VS en Singapore.
In juni voerde Rusland de druk op Europese landen verder op door de gastoevoer via Nord Stream, de grootste gaspijpleiding tussen Rusland en Europa, aanzienlijk te verminderen. In juli werd de toevoer stopgezet vanwege "gepland onderhoud", wat extra zorgen veroorzaakte bij Europese landen.
EU-energieafhankelijkheid van Rusland …
De Russische invasie van Oekraïne heeft de wereldwijde olie- en gasmarkt gewijzigd en veroorzaakt een wereldwijde energiecrisis, vooral bij landen die via pijpleidingen afhankelijk zijn van Russisch gas en olie.
In 2021 importeerde de Europese Unie 155 miljard kubieke meter aardgas uit Rusland, wat neerkomt op circa 45% van de gasimport van de EU en bijna 40% van het totale gasverbruik.
Sinds de tweede helft van 2021 zijn de energieprijzen in de EU en wereldwijd sterk gestegen. De brandstofprijzen zijn verder omhooggeschoten door de Russische agressie tegen Oekraïne, wat tevens geleid heeft tot zorgen over de leveringszekerheid van energie in de EU.
Bijkomende zorg is de impact van klimaatverandering. Deze zomer zijn de temperaturen in het noordelijk halfrond, inclusief de VS en Europa, sterk gestegen. Nu de winter nadert, bestaat de vrees dat de extreme klimaattrend doorzet en we te maken krijgen met strenge kou gedurende de wintermaanden.
Het weer is de belangrijkste aanjager van het energieverbruik en veel landen hebben moeite om aan de toenemende vraag naar energie te voldoen.
De EU en het IEA werken aan plannen om Europese energieonafhankelijkheid te realiseren. Ter voorbereiding op mogelijke gastekorten en stroomstoringen werken EU-landen aan het aanvullen van hun gasvoorraden en is afgesproken om het gasverbruik indien nodig tussen augustus 2022 en maart 2023 vrijwillig met 15% te verminderen.
EU-plan voor energieonafhankelijkheid …
Slechts een week na de start van de Russische invasie bracht het IEA een “10-puntenplan om de afhankelijkheid van Russisch aardgas te verminderen” uit. Dit plan benadrukt het versnellen van de inzet van zonne- en windenergie, het opvoeren van energie-efficiëntie in woningen en bedrijven, maximaal gebruik van bestaande energiebronnen met lage emissies zoals hernieuwbaar en nucleair, en op zoek gaan naar alternatieve leveranciers van brandstoffen en gas.
In juli kondigde de IEA aan dat Europa haar import van Russisch aardgas binnen een jaar met meer dan een derde zou kunnen verminderen via een pakket maatregelen dat overeenkomt met de Europese Green Deal en de energiezekerheid en betaalbaarheid bevordert.
Deze maatregelen omvatten onder meer:
- Introductie van veilingplatforms om EU-industrieën die gas gebruiken te stimuleren tot vraagvermindering.
- Alternatieve sourcing voor gas- en olieleveranties zoeken.
- Grotere opslag van gasvoorraden en regionale afstemming van gasopslagniveaus en toegang.
- Minimaliseren van gasgebruik in de energiesector.
- Verbeteren van coördinatie tussen gas- en elektriciteitsoperators in Europa, onder meer bij piekafvlakking.
- Elektriciteitsvraag van huishoudens verlagen door normering en regels voor koeling.
- Noodplannen harmoniseren binnen de EU, op nationaal en Europees niveau.
- Maximaliseren van stroomproductie uit beschikbare lage-emissiebronnen zoals bio-energie en kernenergie.
- Versnellen van de vervanging van gasgestookte ketels door warmtepompen.
- Consumenten- en zakelijke energievraag tijdelijk beperken.
- Tijdelijk herstarten van kolengestookte elektriciteitsproductie.
Het IEA waarschuwt bovendien dat als Rusland besluit volledig te stoppen met gasleveringen voordat Europa zijn opslagniveaus tot 90% heeft verhoogd, de situatie ernstig en uitdagend wordt. Europa moet alles doen wat mogelijk is om het risico op grote gastekorten en rantsoenering te minimaliseren, zeker met het oog op de komende winter.
Potentiële impact op de halfgeleider- en elektronische productie-industrie …
Halfgeleider- en elektronische productie zijn zeer grondstof- en energie-intensieve processen, waardoor de sector kwetsbaar is voor nationale energieleveringen en elektriciteitsnetten.
Er bevinden zich duizenden productievestigingen voor elektronica en halfgeleiders in 34 Europese landen. Hiervan is 80% gevestigd in 10 landen.
:quality(85))
Deze locaties omvatten productiehoofdkwartieren, eind- en moduleassemblages, IC-packaging assembly, fabricage en fabrieken. Duitsland, het VK en Frankrijk huisvesten het grootste aantal van deze sites.
De productgroepen met het grootste risico zijn Microcontrollers (MCUs), Geheugen, Vermogen, Diodes, Weerstanden en Condensatoren.
In Duitsland hebben bedrijven als Vishay, Microchip Technology, Nexperia, Infineon, Wurth en SiTime productiefaciliteiten voor weerstanden, condensatoren, programmeerbare oscillatoren en voedingscomponenten. STMicroelectronics bezit productiefaciliteiten voor MCUs in Frankrijk en Italië. Tsjechië en het VK beschikken over fabrieken voor weerstanden, connectoren en overige productie.
Andere fabrikanten met productielocaties in Europa zijn onder andere NXP Semiconductors N.V., Molex Incorporated, TT Electronics, Microchip Technology, Texas Instruments, Onsemi en Carl Zeiss.
Veel bedrijven en landen hebben reeds maatregelen genomen om hun energieafhankelijkheid van Rusland te verkleinen, maar er blijft werk aan de winkel.
Het is belangrijk dat bedrijven hun toeleveringsketen in kaart brengen om proactieve maatregelen te kunnen nemen tegen potentiële energiedisrupties binnen Europa.
Reacties van bedrijven op de energiecrisis …
Bedrijven zijn zich bewust van mogelijke onderbrekingen in de olie- en gastoevoer en nemen maatregelen om risico’s te beperken. Zo hebben verschillende topbestuurders onlangs op een conferentie aangegeven zich voor te bereiden op mogelijke stroomonderbrekingen en besproken hoe zij hun gasgestookte installaties ombouwen naar olie om verstoring door eventuele gasreducties vanuit Rusland en stroomuitval te voorkomen.
Andere bedrijven, zoals Carl Zeiss (leverancier van optische instrumenten voor ASML-litografiescanners, gebruikt bij de productie van de meeste halfgeleidercomponenten), meldden dat zij kunnen overschakelen van gas naar aardolieproducten, waardoor hun productie niet in gevaar komt.
Het Duitse chemieconcern BASF zou mogelijk de productie op 's werelds grootste chemische fabriek in Ludwigshafen moeten stilleggen. De onderneming schat dat zij kan blijven draaien zolang het complex meer dan 50% van het maximale gasvolume ontvangt; anders zal de productie worden stopgezet.
Duitse bedrijven, waaronder Mercedes-Benz en BMW, hebben aangegeven het gasverbruik te zullen terugbrengen op verzoek van de overheid, maar bedrijven binnen de auto-, chemie- en technieksector uiten hun zorgen dat verdere besparingen lastig zijn zonder het verlagen van de productie.
Siltronic AG meldde bijvoorbeeld stappen te ondernemen om haar gasafhankelijkheid in Duitsland te verminderen, gezien de dreiging van productiestops bij aanhoudende beperking van de Russische leveringen.
Würth Elektronik Circuit Board Technology liet in een verklaring aan klanten weten te zijn gestart met de omschakeling van gas naar alternatieve energiebronnen. Mochten de aardgasleveringen op korte termijn echter volledig worden stopgezet, dan zou dit enorme impact hebben op hun productiecapaciteit.
Zoeken naar alternatieve energiebronnen is één stap om operationele continuïteit te waarborgen. Leveranciersafhankelijkheid en potentiële verstoringen binnen de waardeketen zijn een ander belangrijk aandachtspunt dat bedrijven moeten meenemen in hun strategie voor energierisicobeheer binnen de toeleveringsketen.
De CEO van Bosch, Stefan Hartung, gaf recentelijk aan te zoeken naar alternatieven voor aardgas vanwege de vrees voor mogelijke onderbrekingen van de Russische toevoer.
"Als de gaslevering wordt onderbroken, moet deze fabriek in Dresden sluiten. Wij verbruiken niet veel gas, maar volledig zonder kunnen wij niet,"
Hij voegde toe dat hoewel slechts 25% van hun gasverbruik voor productie wordt ingezet, hun leveranciers en klanten veel afhankelijker zijn. Dit maakt hen kwetsbaar voor de gevolgen van het stoppen van de gasleveringen.
Tot slot …
De Russische invasie in Oekraïne heeft een energiecrisis in Europa veroorzaakt die duizenden elektronicafabrikanten kan treffen.
Een diep en volledig inzicht in uw productie- en leverancierslocaties én in de afhankelijkheden tot op het niveau van grondstoffensourcing stelt u in staat om proactieve maatregelen te treffen in uw inkoop- en productieprocessen.
Strategieën ontwikkelen om te kunnen navigeren door toegenomen supply chain-risico’s zoals geopolitieke en milieuschommelingen, is essentieel om een veerkrachtige toeleveringsketen op te bouwen.
Bovendien helpt inzicht in uw leveranciersdiversiteit u bij het nemen van maatregelen zoals multi-sourcing, om kwetsbaarheden in uw elektronische toeleveringsketen te verkleinen en weerbaarheid in uw operationele processen te creëren.
Het filteren van grote hoeveelheden data en risicofactoren en het bepalen van relevantie voor uw operatie kost tijd en geld. Extra complexiteit ontstaat waar interne en externe data moet worden samengebracht in één bruikbaar platform waar meerdere teams kunnen samenwerken en toegang hebben tot de benodigde informatie.
Het digitaliseren van uw toeleveringsketen en het benutten van tools die inzicht bieden in supply chain-risico’s, vergroot de wendbaarheid en het succes van uw bedrijf.
