Forever chemicals: het verleden, heden en de toekomst van PFAS

• PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) staan bekend als "forever chemicals" vanwege hun extreme stabiliteit en weerstand tegen afbraak.
• Forever chemicals worden in diverse industriële toepassingen ingezet vanwege hun unieke eigenschappen, waaronder waterdichte jassen, antiaanbakpannen en elektronica-coatings.
• Hun persistentie in het milieu, lange halfwaardetijden en accumulatie in het menselijk lichaam roepen zorgen op over de impact op de gezondheid en het milieu.
• Forever chemicals blijken het endocriene systeem te verstoren, de immuunfunctie te onderdrukken en op andere manieren schadelijk te zijn voor de gezondheid van mensen.
• De regering-Biden neemt maatregelen om PFAS-verontreiniging aan te pakken via onderzoek, regelgeving en financiering van saneringsprojecten.

Volgens recente schattingen zijn er wel 350.000 verschillende chemische stoffen en mengsels in commerciële productie waarmee wij op uiteenlopende manieren in aanraking komen. Deze chemicaliën komen voor in alles, van meubelen en kleding tot kookgerei, cosmetica en elektronica. Hoewel veel van deze stoffen geen grote risico's vormen voor mensen, dieren of onze ecosystemen, staan sommige verbindingen berucht om de milieuschade en verslechtering die ze veroorzaken. 

Waar passen forever chemicals binnen dit spectrum? 

Wat zijn forever chemicals? 

Laten we beginnen met hun technische benaming: PFAS. PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen. 

PFAS vormen een grote chemische familie van meer dan 9.000 sterk gefluoreerde stoffen. De gemeenschappelijke eigenschap is dat de chemische verbindingen bestaan uit koolstofatomen gebonden aan fluor-atomen. Deze koolstof-fluorbinding maakt PFAS zowel thermisch als chemisch extreem stabiel – dus bestand tegen hoge temperaturen en traag in afbraak. Daarnaast zijn ze zeer effectief in het weren van water, vet en vlekken.

Waar PFAS voorkomen in huishoudelijke toepassingen 

Deze combinatie van unieke en voordelige eigenschappen maakt PFAS aantrekkelijk voor een breed scala aan producten en toepassingen. Denk aan waterdichte jassen, antiaanbakpannen, zonnebrandcrème en coatings voor verschillende elektronische apparaten. Kortom, PFAS zijn onzichtbare, maar alomtegenwoordige elementen in ons dagelijks leven. Ze zijn verwerkt in de kleding die u draagt, de spullen waarmee u kookt, en de lotions die u gebruikt. Hoewel de meeste mensen hier nauwelijks bij stilstaan, zijn deze stoffen nauwe verweven met het gebruiksgemak en de efficiëntie van het moderne leven. 

Waarom PFAS “forever chemicals” worden genoemd 

Veel van de bijzondere eigenschappen van forever chemicals zijn voordelen voor de producten waarin ze worden verwerkt, maar één eigenschap zorgt ook voor een complexer beeld. Door de uitzonderlijke stabiliteit van de koolstof-fluorbinding – een van de sterkste chemische bindingen die bekend is – kregen deze stoffen de naam "forever chemicals" in de media en het publieke debat. 

Die benaming is terecht. 

Veel forever chemicals hebben een halfwaardetijd van meer dan 1.000 jaar in de bodem en meer dan 40 jaar in water. (De halfwaardetijd is de periode waarin de concentratie met 50% afneemt in een bepaald medium.) Verontrustend is ook dat het in het menselijk lichaam ongeveer vier jaar duurt voordat het PFAS-gehalte halveert. Ter vergelijking: de drempel voor "zeer persistente" chemicaliën, volgens EU-chemische regelgeving, is een halfwaardetijd van 180 dagen in bodem en 60 dagen in water. Kortom, de PFAS-familie vertoont extreme persistentie in vrijwel elk medium, inclusief levende organismen. 

Wetenschappers en onderzoekers proberen al decennia lang scherper in beeld te krijgen wat deze uitzonderlijke persistentie betekent. Wat houdt deze weerstand tegen afbraak in voor onze leefomgeving, het welzijn van de wereldwijde fauna en onze eigen gezondheid op de lange termijn? 

Hoe forever chemicals bijna overal terechtkwamen

Hoewel er momenteel duizenden PFAS bestaan, zijn historisch gezien perfluoroctaanzuur (PFOA) en perfluoroctaansulfonzuur (PFOS) het meest gebruikt. 

Andere veelvoorkomende PFAS zijn PFNA, PFDA, PFOS en PFBS. PFOS en PFOA gelden als "long-chain" PFAS, omdat ze acht koolstofatomen bevatten (lange keten), waarvan er vrijwel allemaal gekoppeld zijn aan fluor. Voor het gebruik van deze krachtige binding door laboranten bij fabrikanten en chemiebedrijven in de twintigste eeuw, kwam deze verbinding nauwelijks voor. Inmiddels zijn ze wereldwijd verspreid. 

Ondanks hun huidige alomtegenwoordigheid bestaan PFAS nog maar circa 75 jaar. Het eerste PFAS, polytetrafluorethyleen, werd in 1938 gesynthetiseerd door chemiebedrijf DuPont in het Jackson Laboratory te Deepwater, New Jersey. Het zou nog acht jaar van onderzoek en testen vergen voordat deze synthetische stof werd geïntroduceerd als het duurzame, antiaanbak- en hittebestendige Teflon (PTFE). Kort daarna, begin jaren 1950, ontdekten twee wetenschappers van 3M bij toeval een PFAS dat later de basis zou vormen voor Scotchgard, een vlek- en waterafstotend middel voor meubelstoffen, tapijten en andere textielstoffen. 

Waarom forever chemicals zo populair werden 

Na de uitvindingen van Teflon en Scotchgard, die iconische merken zijn geworden, begonnen PFAS wereldwijd op te duiken in de industriële productie. Door de verbeteringen in functionaliteit en commerciële aantrekkelijkheid van producten werden fluorverbindingen op grote schaal toegepast. Hun weerstand tegen hitte, water, vlekken en slijtage maakte ze bij uitstek geschikt als coating voor talloze essentiële producten. Schoenen, kleding, outdoorartikelen, voedselverpakkingen en cosmetica worden sindsdien behandeld met forever chemicals. 

De opmars van PFAS bleef niet beperkt tot producten voor consumenten. Vanaf de jaren 1960 ging het Amerikaanse leger een samenwerking aan met 3M en begon PFAS te gebruiken in speciale blusschuimen, bekend als AFFF. Deze schuimen, die fluorverbindingen inzetten om gevaarlijke vloeistofbranden te doven en herontsteking te voorkomen, werden kenmerkend voor de nooddiensten op luchthavens, brandweerkazernes, militaire complexen en grote brandstofinstallaties wereldwijd. 

Hoe DuPont en 3M bijdroegen aan de massaproductie van forever chemicals

In de beginjaren van forever chemicals werden hun productie gedomineerd door 3M en DuPont. 3M, in 1902 opgericht als Minnesota Mining and Manufacturing Company, opende in 1947 een groot onderzoeks- en productiecomplex in Cottage Grove, Minnesota. Hier produceerde 3M de PFAS voor Teflon en later voor Scotchgard. DuPont richtte in 1948 een chemische fabriek op genaamd Washington Works in Parkersburg, West Virginia. Gedurende decennia werd hier een belangrijk deel van DuPonts Teflon-producten vervaardigd. 

Door de snelle groei werden PFAS en hun producenten stevig verankerd binnen de multinationale industrie en de mondiale supply chain. Terwijl deze vooruitstrevende verbindingen tal van producten robuuster en veelzijdiger maakten – en zo weerstand boden tegen factoren die normaal gesproken slijtage veroorzaken – verspreidden de stoffen zich ook ongemerkt door de planeet: in de lucht, het water, de bodem en zelfs in het menselijk lichaam. Door hun extreem lange halfwaardetijden zou deze stille, geleidelijke verspreiding leiden tot grote gevolgen voor onze gezondheid en het milieu in de daaropvolgende decennia. 

Vroege publieke perceptie rond forever chemicals

Het grootste deel van de twintigste eeuw, tijdens de opkomst van PFAS en het zogenaamde "Chemische Tijdperk", vermoedde het grote publiek niet dat PFAS giftig of schadelijk waren. Ze werden juist gezien als revolutionaire innovaties die het leven van miljoenen mensen wereldwijd rechtstreeks verbeterden. De publieke opinie was in hoofdzaak positief en ongecompliceerd. Onder het succes ging echter een veel duisterder en complexer verhaal schuil. 

De effecten van forever chemicals: wijdverbreide chemische blootstelling 

Reeds in de jaren 1970 raakten medewerkers van 3M op de hoogte van het feit dat PFAS zich ophopen in menselijk bloed. Het bedrijf zag in eigen proeven met laboratoriumdieren dat deze stoffen toxisch zijn. Hoewel het US Environmental Protection Agency (EPA) in 1970 werd opgericht, deelden 3M en DuPont jarenlang geen enkele van hun interne onderzoeksresultaten met de nieuw gevormde instantie. Pas jaren later werd de toxiciteit van PFAS breder bekend en kwamen er voor het eerst regelgeving en restricties voor fabrikanten van deze chemicaliën. 

Twee gebeurtenissen in 1999 brachten het schandaal aan het licht. Eerst stelde de EPA vast dat PFAS aanwezig waren in het bloedserum van 98 procent van de Amerikaanse bevolking. Deze onthulling duidde, zoals de Agency for Toxic Substances and Disease Registry het omschrijft, op "wijdverbreide chemische blootstelling". Daarnaast klaagde een boer uit Parkersburg, West Virginia DuPont aan, omdat het bedrijf volgens hem via giftig afval verantwoordelijk was voor de geheimzinnige sterfte onder zijn vee (de zaak werd breed uitgemeten en vormde de basis voor de film Dark Waters uit 2019). Tijdens het daaropvolgende proces bleek dat DuPont duizenden tonnen PFAS had gestort op een vuilstortplaats nabij het bedrijf. Het giftige afval kwam terecht in het lokale water – niet alleen voor een enkele veestapel, maar voor zo’n 80.000 mensen in Ohio en West Virginia. 

De introductie van het PFOA Stewardship Program als reactie

Deze twee onthullingen leidden tot een langzame kentering. Na een halve eeuw productie van PFAS zonder consequenties en een miljardenwinst aan deze chemicaliën, moesten DuPont en 3M zich tot verantwoording roepen tegenover de EPA én een Amerikaanse bevolking die zich bewust werd van decennia aan bedrijfsbedrog en nalatig gedrag. In 2000 kondigde 3M aan de productie van PFOA en PFOS – de meestgebruikte forever chemicals – te staken. Uit later onderzoek zou blijken dat het bedrijf steeds bewuster werd van de effecten van forever chemicals. 3M leek te weten dat een milieu- en ethisch schandaal onvermijdelijk was. In het volgende decennium werd duidelijk dat diverse 3M-stortplaatsen rond Cottage Grove het grondwater in de omgeving besmetten en dat hoge concentraties PFAS opdoken in lokale vispopulaties. 

Enkele jaren later, in 2006, bereikte de EPA een akkoord met acht wereldwijde chemiebedrijven (waaronder DuPont en 3M) in de vorm van het PFOA Stewardship Program. Volgens deze afspraak zouden deze bedrijven PFOA en andere long-chain PFAS productie volledig uitfaseren tegen 2015. Een publicatie uit 2021 in Frontiers in Toxicology wijst op de positieve effecten van het programma. Door "de uitfasering van deze verbindingen" daalden de concentraties PFOS en PFOA in menselijk bloedserum tussen 2000 en 2015. 

De industriële reactie: een overstap naar short-chain chemicaliën 

Het PFOA Stewardship Program betekende echter niet het einde van PFAS. Het leidde tot een sectorbrede overgang van long-chain verbindingen naar short-chain vervangers. Afhankelijk van de precieze chemische structuur verschillen deze groepen, maar long-chain PFAS bevatten meestal zeven of meer koolstofatomen (oftewel de “carbon backbone”); short-chains zes of minder. 

DuPont, 3M en de rest van de chemische industrie beweren krachtig dat de short-chain PFAS vervangers aanzienlijk veiliger en minder toxisch zijn. Recente studies hebben ernstige vraagtekens gezet bij dat beeld. De realiteit is dat het nog jaren kan duren voor de volledige gezondheidseffecten en milieueffecten van short-chain PFAS bekend zijn. Tegen de tijd dat bewijs en studies beschikbaar zijn, kan de schade mogelijk al groot zijn. 

Onderzoek naar PFAS-verontreiniging op gezondheids- en ecologisch niveau

De uitfasering van long-chain PFAS als perfluoroctaanzuur (PFOA) en perfluoroctaansulfonzuur (PFOS) is goed te herleiden. Het inzicht in de reële gezondheids- en milieueffecten van deze stoffen is echter veel complexer. Een logisch startpunt is de blootstellingsroutes: hoe PFAS in het lichaam van mensen en dieren terechtkomen. 

De milieuroutes van PFAS: het drinkwatervoorbeeld 

Een van de bekendste blootstellingsroutes is drinkwater. Vervuild drinkwater bracht de risico’s van PFAS in 1999 onder de aandacht, toen het vijf kilometer verderop lozen van PFAS-afval door DuPont (bij de fabriek Washington Works) het water van de Ohio-rivier en de drinkwatervoorziening van tienduizenden mensen besmette. Latere EPA-studies vonden PFAS-concentraties boven de advieswaarden in het openbare drinkwater van miljoenen Amerikanen. De Environmental Working Group, een D.C.-gebaseerde organisatie gericht op giftige chemicaliën en bedrijfsverantwoordelijkheid, publiceert een tracking map met PFAS-besmetting in waterstelsels in alle 50 staten, voor 19 miljoen mensen. 

Hoewel besmet drinkwater tot de meest mediagenieke voorbeelden behoort, zijn het dagelijkse consumentenproducten – en vooral voedselverpakkingen – die de belangrijkste blootstellingsroute vormen sinds de introductie van PFAS in de jaren 1950. PFAS worden veelvuldig aangetroffen in fastfoodverpakkingen vanwege hun vetwerende eigenschappen, en migreren vervolgens in broodjes, friet, salades, enzovoort. Ondanks publiek aangekondigde uitfaseringsplannen door diverse ketens blijven recente studies de aanwezigheid wijdverbreid aantonen. 

Ten slotte hebben PFAS de eigenschap om snel door de bodem te bewegen, in grondwater te lekken en zo waterwegen te bereiken, zodat ze ook zeer gangbaar zijn bij zoetwatervis. Uit een recente EWG-studie blijkt dat het consumeren van één portie zoetwatervis qua PFAS-blootstelling gelijkstaat aan een maand lang water drinken met diezelfde chemische stoffen. 

De gezondheidseffecten van forever chemicals 

Deze stoffen dringen al decennia lang door in het drinkwater, voedsel en zelfs de lucht. Rond het jaar 2000 had de overgrote meerderheid van de Amerikanen PFAS in het bloed. Dat roept twee dringende vragen op: zijn deze stoffen gevaarlijk voor de gezondheid, en zo ja, op welke manieren? 

Elk onderzoek naar de negatieve gezondheidseffecten van PFAS-blootstelling start bij het C8 Health Project. Dit epidemiologisch onderzoek werd opgezet na de collectieve rechtszaak tegen DuPont voor het vervuilen van de lokale drinkwatervoorziening nabij de fabriek Washington Works in West Virginia, en betrof bijna 70.000 omwonenden. De resultaten waren zeer verontrustend. Ten eerste bleek dat deze deelnemers PFAS-concentraties in hun bloed hadden die vijf keer hoger lagen dan eerder onderzochte populaties. Ten tweede werden waarschijnlijke verbanden gevonden tussen PFAS-blootstelling en zes verschillende aandoeningen, waaronder schildklierziekten, teelbal- en nierkanker en door zwangerschap veroorzaakte hypertensie. 

Als vervolg hierop zijn nog tientallen andere studies uitgevoerd naar de gezondheidseffecten van PFAS. Hieruit blijkt dat deze stoffen het endocriene systeem verstoren, hormonale problemen veroorzaken, het immuunsysteem onderdrukken, de voortplanting negatief beïnvloeden en bijdragen aan een hoog cholesterol. Samengevat heeft het onderzoek van de afgelopen twintig jaar overtuigend aangetoond dat PFAS op tal van manieren schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. 

Hoe PFAS het milieu en dieren beïnvloeden 

Het onderzoek naar de effecten van forever chemicals op dieren is minder uitgebreid of sluitend. Toch tonen studies aan dat de stoffen aanwezig zijn in meer dan 330 diersoorten wereldwijd, van grote en kleine zoogdieren tot vogels, vissen en reptielen. Zo is aangetoond dat PFAS het immuunsysteem van tuimelaars en zeeotters beïnvloeden, en de hersenen, voortplanting en hormonen van ijsberen aantasten. 

PFAS verspreiden zich via grondwater, rivieren en uiteindelijk oceanen, wat vooral zorgelijk is voor mariene ecosystemen. Hoewel de hoogste concentraties voorkomen nabij chemische fabrieken en waterzuiveringen, verspreiden deze uiterst persistente stoffen zich naar de verste uithoeken van de planeet. Tot nu toe zijn er effecten vastgesteld op de voortplanting en het immuunsysteem van watervogels, mosselen en vissen. PFAS blijken zeer giftig voor aquatische ongewervelden en algen. Studies tonen aan dat hoge PFAS-gehaltes "de hoeveelheid alg verminderen en chronische toxiciteit veroorzaken", aldus Seaside Sustainability. De ecologische consequenties zijn groot: algen vormen de basis voor mariene ecosystemen, dus belangrijke afnames kunnen desastreuze gevolgen hebben voor andere soorten. Waarschijnlijk zijn de negatieve effecten op oceanen nog lang niet volledig in kaart gebracht.

Het trage tempo van wetgeving rond PFAS 

Hoewel PFAS al sinds de jaren ‘40 bestaan, beschouwde de EPA deze stoffen pas eind jaren ‘90 als serieuze bedreiging voor de volksgezondheid. Naar aanleiding van de ontdekkingen in 1999 nam de EPA actie. 

In december 2002 publiceerde de EPA een Significant New Use Rule (SNUR), waardoor chemiebedrijven de EPA vooraf moesten informeren wanneer zij een van 75 specifieke PFAS wilden produceren. Dit betekende niet een absoluut verbod, maar beperkte het gebruik tot hoogtechnische nichetoepassingen waarvoor geen alternatief was. (Volgens de EPA stond dit "de voortzetting toe van enkele beperkt toegelaten toepassingen waarvoor geen alternatieven beschikbaar waren".) In de vijftien jaar erna volgden meer SNUR's.

De volgende grote stap volgde in 2006, toen de EPA het Stewardship Program opstartte met acht van de grootste PFAS-producenten. Daarmee werd de transitie van long-chain naar short-chain PFAS breed ingezet tijdens de jaren 2000 en 2010. In 2016 stelde de EPA in de Provisional Health Advisory voor PFOS en PFOA in drinkwater vast dat de gecombineerde hoeveelheid niet over 70 delen per biljoen (ppt) mocht uitkomen. Volgens deze richtlijn is dat "veilig voor alle Amerikanen, levenslang". De advisering leidde tot meer bewustwording van PFAS-gevaar in drinkwater en aanzet tot testen van water op PFAS door steeds meer staten. 

PFAS wereldwijd: internationale regelgeving voor forever chemicals

Terwijl de VS stap voor stap werd aangescherpt, legde ook de internationale gemeenschap de focus op PFAS. In 2009 voegde het Stockholm Verdrag, de internationale overeenkomst voor bescherming tegen persistente organische verontreinigende stoffen (POPs), perfluoroctaansulfonzuur (PFOS) en perfluoroctaansulfonylfluoride (PFOSF) toe aan de POP-lijst. Daarmee gingen meer dan 150 landen akkoord met streng beperken of zelfs uitbannen van productie en gebruik. In 2022 kwamen daar perfluoroctaanzuur (PFOA) en perfluorohexaanzuur (PFHxS) bij. De European Chemicals Agency (ECHA) beperkt productie en gebruik van diverse PFAS verder. 

Nu: de regering-Biden en forever chemicals

De regering-Biden beweegt sinds 2021 krachtiger dan eerdere kabinetten tegen PFAS. In oktober van dat jaar publiceerde de EPA de PFAS Strategic Roadmap: een integrale aanpak gericht op onderzoek naar blootstelling en toxiciteit, het beperken van verdere uitstoot en het opruimen van bestaande verontreiniging. Ook is het Office of Chemical Safety and Pollution Prevention verantwoordelijk voor het borgen dat PFAS die nog gebruikt worden geen nieuwe risico’s met zich meebrengen en het voorkomen van hernieuwde productie van zogenaamde legacy PFAS. 

De waarheid over short-chain PFAS 

Nu er brede consensus is dat long-chain PFAS niet veilig zijn, verschuift de aandacht naar hun short-chain opvolgers. De chemische industrie beweert dat short-chain PFAS aanzienlijk veiliger zouden zijn dan de oorspronkelijke generatie forever chemicals. CHEM Trust, een Britse NGO voor bewustwording rond schadelijke chemicaliën, plaatst daarbij kanttekeningen: in een paper uit 2019 stelt zij dat "de industrie claimt dat alternatieve PFAS 'veiliger' zijn, maar in werkelijkheid ontbreken vaak ecologische en toxicologische data." 

In de paar jaar na dat rapport verscheen belangrijk nieuw onderzoek dat substantiële zorgen bevestigt over deze nieuwe generatie PFAS. De FDA publiceerde in 2020 twee studies over 6:2 FTOH, een veelgebruikte short-chain verbinding. De ene studie toonde bioaccumulatie aan bij labratten, met ophoping in lever, vet en bloed langer dan een jaar. De tweede studie stelde vast dat veiligheidsclaims van de industrie over 6:2 FTOH vaak niet kloppen. In samenhang roepen deze bevindingen op tot debat en zelfs controverse over de mate waarin de EPA en andere instanties strikter moeten optreden tegen de productie en het gebruik van deze recentere forever chemicals. 

Wat is er nodig om forever chemicals uit de supply chain te verwijderen 

Gelet op de groeiende bewijslast over de ernstige gevaren van PFAS kiezen veel bedrijven inmiddels voor een strikter en verantwoordelijker beleid rondom forever chemicals. Sinds 2020 organiseert ChemSec, een non-profit voor de overstap naar veiligere chemicaliën, de "corporate PFAS movement". Meer dan 50 bedrijven, waaronder H&M, Lacoste, New Balance en Ralph Lauren sloten zich aan. Deze beweging stimuleert verantwoorde regulering en spoort bedrijven aan om PFAS wereldwijd uit de supply chain te halen. 

Opmerkelijker nog: in 2022 bracht ChemSec meer dan vijftig institutionele beleggers met een gezamenlijk vermogen van meer dan $11 biljoen bij elkaar om producenten van PFAS op te roepen te stoppen met productie. Dit leidde tot een brief van de investeerders wereldwijd aan chemische producenten. De impact was direct: binnen een maand kondigde 3M aan te zullen stoppen met PFAS-productie. Door veranderende eisen van toezichthouders, consumenten en investeerders verklaarde het bedrijf "te werken aan het stopzetten van het gebruik van PFAS in het hele productportfolio tegen eind 2025". Deze stap zal grote gevolgen hebben voor andere belangrijke PFAS-producenten. Mogelijk zet zo'n grote speler anderen onder druk om ook te stoppen. 

PFAS uit het milieu verwijderen: hoe groot is het probleem? 

Door de toegenomen aandacht voor de risico’s van forever chemicals is de rol van PFAS de afgelopen tien jaar gedaald. Maar zoals milieuadvocaat Rob Bilott het verwoordt, zitten deze stoffen "in het bloed van vrijwel iedereen op aarde" (om nog maar te zwijgen van hun wijdverspreide aanwezigheid in het milieu). Een van de grootste uitdagingen voor overheden, bedrijven en non-profitorganisaties is het schoonmaken van de door forever chemicals aangerichte ecologische schade. 

Er zijn slechts enkele methoden voor PFAS-sanering, die tot nu toe meestal matig succesvol zijn gebleken. De meest onderzochte techniek is granulair actief kool (GAC). GAC wordt gemaakt van organische materialen met een hoog koolstofgehalte, zoals steenkool, hout of kokosnootschalen. Tijdens het GAC-proces absorbeert het actieve kool PFAS uit water of bodem (adsorptie betekent dat moleculen zich hechten aan het oppervlak van een vaste stof). Volgens de EPA is GAC heel effectief in het verwijderen van long-chain PFAS zoals PFOA en PFOS uit vervuild materiaal, maar minder geschikt voor short-chain PFAS.

Als onderdeel van het federale beleid reserveerde de regering-Biden in februari $2 miljard om staten te helpen met het aanpakken van watervervuiling door PFAS. Hoewel deze maatregel fors is, is de schaal van de vervuiling in de VS mogelijk veel groter. Een recent rapport van de Minnesota Pollution Control Agency (MPCA) schat dat de kosten voor het verwijderen van PFAS uit de lokale afvalwaterstromen alleen al tussen $14 en $28 miljard bedragen. Als thuisbasis van 3M en de productielocatie Cottage Grove is Minnesota niet per se representatief voor alle staten; de cijfers onderstrepen echter de omvang van het probleem. 

Forever chemicals op militaire basis

De sanering van PFAS wordt verder bemoeilijkt door de situatie op honderden Amerikaanse militaire terreinen. Na decennialang gebruik van het blusschuim AFFF tijdens oefeningen en incidenten, kampen deze locaties en hun omwonenden nu met extreem hoge PFAS-niveaus in het drinkwater. Een analyse door Environmental Working Group toont dat de saneringskosten voor slechts 50 van deze locaties kunnen oplopen tot meer dan $30 miljard. Hoewel het ministerie van Defensie al miljarden reserveerde, is het totaal benodigde budget veel groter. 

Samengevat blijkt dat de Amerikaanse overheid haar inspanningen opvoert om forever chemicals te verwijderen uit leefomgeving en infrastructuur, maar dat de omvang van de vervuiling en de extreme kosten van sanering (via GAC of andere dure methoden) het tot een enorme opgave maken. 

Vervangen van PFAS in de supply chain 

Vanwege hun veelzijdige nut en grootschalige toepassing in uiteenlopende sectoren zijn forever chemicals bijzonder lastig te vervangen. Zoals een paper uit 2015 over alternatieven voor PFAS het omschrijft: "het is lastig substituten te vinden die qua werking en prestaties gelijkwaardig zijn". De overgang wordt verder bemoeilijkt doordat de industrie zich deels richt op short-chain PFAS, die mogelijk slechts marginaal minder schadelijk zijn dan hun long-chain voorgangers. Zulke oplossingen bieden slechts tijdelijk soelaas voor toezichthouders en publiek en verlengen feitelijk de overgangsperiode. Zonder een fundamentele koerswijziging in de chemische industrie wordt het proces van afkicken van deze schadelijke stoffen onnodig vertraagd. 

Een bemoedigende ontwikkeling vormen chemical alternative assessments (CAA’s). Deze onderzoeken, vaak opgezet door overheidsinstanties, identificeren haalbare alternatieven voor PFAS in diverse consumentenproducten. In 2021 voerde de staat Washington bijvoorbeeld een CAA uit die leidde tot een staatsbrede ban op vier typen voedselverpakking. Zulke onderzoeken zijn waardevol voor zowel bedrijven als consumenten, doordat zij grondig zoeken naar chemische en niet-chemische alternatieven voor PFAS-substitutie. 

CAA’s bieden bedrijven op de korte termijn een mechanisme om zonder al te veel gevolgen over te stappen op alternatieven voor forever chemicals. Op de middellange en lange termijn zijn echter strengere maatregelen onontkoombaar. Willen we daadwerkelijk herstellen van decennia PFAS-besmetting in mens en milieu, dan dienen nationale én internationale instanties een substantieel en blijvend verbod in te stellen op iedere generatie en variant van deze gevaarlijke en soms dodelijke forever chemicals.