:quality(85))
Tranh chấp quyền sở hữu Nexperia đã chiếm lĩnh các tiêu đề báo chí trong ba tuần qua, khi nhà sản xuất chip Hà Lan tiếp tục bị cuốn vào cuộc giằng co giữa Trung Quốc và Hà Lan. Sau khi chính phủ Hà Lan cố gắng kiểm soát Nexperia bằng Đạo luật Bảo đảm Nguồn hàng của quốc gia, Bộ Thương mại Trung Quốc đã đáp trả bằng cách áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với các nhà máy Nexperia tại Trung Quốc, nơi phần lớn hoạt động sản xuất của công ty này diễn ra. Biện pháp trả đũa này hiện đang dẫn đến một cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng cận kề, khi các nhà sản xuất thiết bị gốc lớn (OEM) phụ thuộc vào chip của Nexperia đang đối mặt với tình trạng thiếu hàng đột ngột và nguy cơ phải ngừng sản xuất.
Tính đến cuối tháng 10, các nhà sản xuất lớn như Volkswagen, Volvo, Toyota và Honda vẫn đang tìm cách ứng phó với hệ quả chuỗi cung ứng của cuộc đối đầu quyền lực quốc tế này, trong khi những doanh nghiệp nhỏ hơn, không có danh tiếng toàn cầu tương tự, cũng gặp khó khăn khi tìm nguồn cung ứng.
Chúng tôi đã có buổi trao đổi với CEO Z2Data, ông Mohammad Ahmad, để thảo luận về những diễn biến này cũng như hoàn cảnh đặc biệt xung quanh sự kiện, trong đó ông Ahmad đã chia sẻ quan điểm của mình về nguy cơ thiếu hụt bán dẫn mới đang tới gần.
Hỏi: Ngoài ngành ô tô, ngành nào khác bị ảnh hưởng bởi sự kiện Nexperia này?
Ahmad: Bất kỳ ngành nào sử dụng bán dẫn đều có khả năng chịu ảnh hưởng ở mức độ nào đó. Nexperia là một nhân tố lớn trong lĩnh vực MOSFET và quản lý nguồn ICS, điều này khiến họ trở nên quan trọng đối với nhiều chuỗi cung ứng.
Nexperia cung cấp hàng nghìn sản phẩm, vì vậy cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng đến nhiều ngành ngoài ô tô, dù hiện tại mọi người nhắc đến ngành ô tô nhiều nhất.
Hỏi: Ông có nghĩ rằng cuộc khủng hoảng này sẽ để lại tác động lâu dài nào lên chuỗi cung ứng hoặc cách doanh nghiệp tìm nguồn linh kiện, vật tư?
Ahmad: Chắc chắn. Tôi cho rằng sự kiện này giúp doanh nghiệp nhận ra cần phải lập bản đồ chuỗi cung ứng của mình. Ý tôi là doanh nghiệp phải biết rõ ai là nhà cung cấp của mình, họ cung cấp linh kiện nào và các linh kiện đó được sản xuất tại đâu. Cần có đủ cả ba yếu tố này để doanh nghiệp bắt đầu có một hình dung rõ ràng về các rủi ro tiềm ẩn mà mình có thể gặp phải.
Tôi cũng tin rằng sự việc này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp đánh giá rủi ro nhà cung cấp kỹ lưỡng hơn trước khi tìm nguồn linh kiện từ họ. Việc đánh giá nhà cung cấp sẽ trở thành một bước còn quan trọng hơn nữa trong quy trình quản lý rủi ro.
Hỏi: Có những ví dụ tương tự nào về điểm nghẽn chuỗi cung ứng như sự việc này trong quá khứ không?
Ahmad: Tôi muốn nhấn mạnh rằng tôi không xem sự kiện này là một điểm nghẽn ngành. Khi có điểm nghẽn thực sự, thường đồng nghĩa với việc không có giải pháp thay thế nào khả dụng. Chẳng hạn, tôi nghĩ đến sự cố mỏ Spruce ở Bắc Carolina năm ngoái, hoặc hạn chế đất hiếm của Trung Quốc. Đó là những trường hợp khi bị mất quyền tiếp cận nguồn khoáng sản hoặc nhà sản xuất chủ chốt trong vòng đời sản phẩm, thì hoàn toàn không có lựa chọn thay thế nào. Đó là điểm dừng.
Nexperia không phải là điểm nghẽn cấp ngành vì vẫn có các linh kiện thay thế từ các nhà cung cấp đạt chuẩn khác. Tuy nhiên, ở cấp độ doanh nghiệp, điều này hoàn toàn có thể trở thành điểm nghẽn nếu doanh nghiệp chưa chủ động thực hiện các bước giảm phụ thuộc vào Nexperia.
Mức độ nghiêm trọng của điểm nghẽn này thực sự phụ thuộc vào hiểu biết của doanh nghiệp về chuỗi cung ứng của chính mình. Nếu đã chủ động tìm nhà cung cấp và linh kiện thay thế đạt chuẩn, các bước cần làm sẽ ít hơn rất nhiều so với một doanh nghiệp không chuẩn bị gì cả, nhất là khi doanh nghiệp còn không biết các linh kiện Nexperia đang được sử dụng như thế nào trong các dòng sản phẩm hiện tại của mình.
Hỏi: Ông đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự kiện này với các doanh nghiệp phụ thuộc vào Nexperia ra sao?
Ahmad: Điều này thực sự phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã xây dựng quy trình và hệ thống nội bộ để xử lý các tình huống như thế này hay chưa. Một điều tôi muốn làm rõ là ngay cả những doanh nghiệp chủ động nhất cũng sẽ phải hành động để giải quyết sự phụ thuộc vào Nexperia. Không doanh nghiệp nào có thể tránh phải phản ứng với sự kiện này.
Tuy nhiên, tốc độ và sự tự tin trong các quyết định sẽ rất khác nhau tùy theo mức độ chủ động trước đó.
Nếu doanh nghiệp chủ động thực hiện các bước như tập trung hóa dữ liệu, lập bản đồ chuỗi cung ứng, tìm kiếm phương án thay thế từ sớm, họ sẽ dễ dàng đánh giá tác động và trả lời các câu hỏi như “Tôi có gì trong kho? Tôi cần mua gì? Tôi đã có linh kiện thay thế nào đạt chuẩn? Tôi sẽ quản lý tình huống này như thế nào?”
Tại Z2Data, chúng tôi từng nhận phản hồi của khách hàng rằng: “Tôi có thể ngủ ngon vào tối nay vì nhờ công cụ của các bạn, tôi biết rõ tác động tiềm ẩn của khủng hoảng Nexperia.” Khách hàng đã có đủ thông tin cần thiết để chủ động ứng phó, giảm thiểu rủi ro cho chuỗi cung ứng của mình.
Đối với doanh nghiệp chưa làm được điều này, họ có thể đang rơi vào tình thế khó khăn. Họ phải đặt ra những câu hỏi như: “Tôi đang thiếu gì? Cần bù đắp như thế nào? Có lựa chọn thay thế nào khác không?” Chủ yếu họ sẽ phải tập trung vào việc tìm kiếm nguồn cung, điều này không hề dễ dàng.
Hỏi: Vì sao việc này lại không dễ dàng?
Ahmad: Dữ liệu của chúng tôi cho thấy các nhà môi giới đã nhanh chóng mua gom hàng tồn kho của Nexperia. Đó là bản chất của thị trường. Họ biết rằng khi doanh nghiệp của bạn nhận ra tác động và quyết định cách xử lý, rất có thể bạn sẽ lâm vào thế bị động, thậm chí tuyệt vọng.
Hỏi: Trước tình hình trên, doanh nghiệp hiện có thể làm gì để giảm thiểu rủi ro?
Ahmad: Đầu tiên , doanh nghiệp cần xác định rõ các điểm bị tác động. Phải nhận diện các lỗ hổng, ưu tiên các linh kiện quan trọng nhất trên những dòng sản phẩm chủ lực, rồi áp dụng giải pháp cho từng lỗ hổng đó.
Một trong những việc doanh nghiệp có thể làm ngay nếu chưa làm là đánh giá tồn kho. Cần biết lượng hàng hiện có để cân nhắc thời gian tìm kiếm phương án thay thế.
Bước tiếp theo nên là tận dụng các linh kiện thay thế từ nhà cung cấp đạt chuẩn đã được phê duyệt trước đó. Nếu chưa có, cần khẩn trương tìm kiếm lựa chọn thay thế càng sớm càng tốt. Việc đánh giá nhà cung cấp thường mất vài tháng, nhưng trong tình huống như thế này doanh nghiệp có thể không có nhiều thời gian, nhất là khi bị động.
Thiết kế lại luôn là lựa chọn cuối cùng. Nhưng doanh nghiệp nào chủ động hành động sớm hơn hai đến ba ngày sẽ có lợi thế rất lớn. Khả năng phản ứng nhanh phụ thuộc trực tiếp vào mức độ chủ động chuẩn bị của doanh nghiệp.
Hỏi: Doanh nghiệp cần làm gì để chủ động ứng phó trước các mối đe dọa chuỗi cung ứng kiểu này?
Ahmad: Điều quan trọng nhất là phải hướng tới khả năng hiển thị đầy đủ chuỗi cung ứng. Không chỉ lập bản đồ vị trí nhà máy, mà còn biết rõ ai là nhà cung cấp, cơ cấu sở hữu của họ, các linh kiện mình đang được sản xuất ở đâu.
Ở cấp linh kiện, khả năng hiển thị chuỗi cung ứng cần cho phép doanh nghiệp biết linh kiện được sản xuất tại đâu, có linh kiện thay thế nào và ai cung cấp, có hay không các điểm nghẽn trong các mắt xích đó.
Không chỉ cần biết từng thông tin riêng biệt — mà phải hiểu cách mọi thứ liên kết với nhau. Mối quan hệ giữa nhà cung cấp, linh kiện, vị trí sản xuất, v.v. Ví dụ, bạn không muốn lựa chọn một nhà cung cấp thay thế cho linh kiện quan trọng rồi mới phát hiện ra họ thực chất là công ty con của nhà cung cấp chính.
Kiến thức có bối cảnh là nền tảng then chốt để ứng phó với các vấn đề như khủng hoảng Nexperia.
Hỏi: Khách hàng của Nexperia có thể lường trước tình huống này không?
Ahmad: Tôi nghĩ là có. Nhìn vào diễn biến sự kiện: chúng ta biết Wingtech mua lại Nexperia vào năm 2018. Thời điểm đó chưa ai thấy vấn đề gì, đây còn là giai đoạn đầu của cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung.
Nhưng năm ngoái, Wingtech bị đưa vào danh sách thực thể của BIS. Đầu năm nay, Mỹ đã bàn về quy tắc “50%”. Thậm chí từ tháng 4 và tháng 6 đã có nhiều tin đồn. Ngay cả khách hàng của chúng tôi cũng hỏi về vấn đề này. Nếu doanh nghiệp biết được mức độ phụ thuộc vào Nexperia và theo sát tin tức, hoàn toàn có thể đánh giá rủi ro và chuẩn bị sẵn khi Quy tắc Đối tác liên kết BIS có hiệu lực.
Hỏi: Ông muốn gửi gắm điều gì khi kết thúc?
Ahmad: Luôn tồn tại những bất định. Nếu doanh nghiệp muốn tồn tại hôm nay, năm sau và cả mười năm nữa, thì cần chuẩn bị sẵn sàng cho nhiều bất định hơn, không phải ít đi.
Tình huống Nexperia là điều không mong muốn, nhưng tôi không nghĩ đây là lần cuối cùng điều tương tự xảy ra. Số lượng rủi ro mà chuỗi cung ứng đối mặt ngày càng tăng, doanh nghiệp cần xem xét lại chiến lược quản lý rủi ro, lấy khả năng hiển thị làm trọng tâm.
Tôi cho rằng có nhiều cách để làm điều đó, nhưng nền tảng quan trọng nhất là dữ liệu mạnh mẽ. Tại Z2Data, chúng tôi giúp doanh nghiệp đạt được điều này bằng cách tích hợp dữ liệu của họ với cơ sở dữ liệu toàn diện của chúng tôi trên một nền tảng tập trung. Cơ sở dữ liệu của chúng tôi cung cấp thông tin thời gian thực về nhà cung cấp, linh kiện và địa điểm sản xuất, giúp doanh nghiệp có đủ khả năng hiển thị để nhận diện và giảm thiểu rủi ro như khủng hoảng Nexperia, lý tưởng là trước khi rủi ro gây ra gián đoạn.
Với công cụ của chúng tôi, những thông tin như doanh nghiệp nào có tên hoặc vừa được đưa vào danh sách thực thể BIS, linh kiện nào trong tệp BOM (định mức nguyên vật liệu) của bạn bị ảnh hưởng bởi nhà cung cấp bị chế tài, hoặc các lựa chọn thay thế từ nhà cung cấp khác hiện có, đều có thể truy xuất chỉ trong vài phút, thay vì mất hàng tuần hoặc hàng tháng.
