Tedarikçilerinizden Kaynaklanan Greedflation Yaşadığınızın Üç İşareti

Makalenin Öne Çıkan Noktaları:

• “Greedflation” (“açgözlülük” ve “enflasyon”un birleşimi), artık gerçek maliyet baskılarına bağlı olmayan, kar marjını artırmak için gerekçe olarak kullanılan fiyat artışlarını tanımlar. 
• Tedarik zincirlerinde ve yarı iletken sektöründe, fiyat artışlarının en yaygın gerekçelerinden biri şu anda tarifelerdir (gümrük vergileri). Satın alma ekipleri için bu fiyat artışlarını önlemede dikkatli olmak kritik önemdedir. Bir tedarikçi, maliyet artışını tarifelere bağladığında, ayrıntılı dokümantasyon talep edin. 
• Greedflation’ın bir başka göstergesi de fiyat bulaşıcılığıdır—yani tek bir ürün hattındaki maliyet artışlarının, ilgisiz veya etkilenmemiş ürünler üzerindeki fiyatları da yükseltmesi.
• Greedflation’ın bir başka işareti de, maliyetlerin normalleştiği dönemlerde kar marjının genişlemesidir: tedarikçilerin mali tabloları, ham madde veya lojistik maliyetlerinden daha hızlı artan karları gösteriyorsa, bu, enflasyon söyleminin ek marj elde etmek için kullanıldığına işarettir.

COVID-19 pandemisi sırasında, küresel tedarik zincirlerinde büyük bir kaos yaşandı. Ham madde sıkıntıları, fabrika kapanmaları ve artan talep, birçok sektörde fiyatlarda ani artışlara yol açtı. Başta bu artışlar benzeri görülmemiş zorluklara mantıklı ve zorunlu bir yanıt gibi görünüyordu. Ancak küresel aksaklıklar istikrara kavuştuğunda, pek çok alıcı endişe verici bir gerçeği fark etti: fiyatlar geri inmiyordu.

İşte burada “greedflation” kavramı devreye giriyor. “Açgözlülük” ve “enflasyon”un birleşiminden oluşan bu terim, artık gerçek maliyet baskılarına bağlı olmayan, kar marjını artırmak için bir perde olarak kullanılan fiyat artışlarına işaret eder. Aslen market zincirleri ve akaryakıt şirketleriyle anılan greedflation, fark edilmeden, elektronik üretim sektörüne de sızdı—zaten tarifeler, jeopolitik gerilimler ve dalgalı komponent tedarikinden olumsuz etkilenmekte olan bir alana.

Institute for Public Policy Research (IPPR) ile düşünce kuruluşu Common Wealth’in 2023 tarihli raporu, 2019-2022 yılları arasında şirket karlarının maliyet artışının çok üzerinde yükseldiğini ve büyük küresel şirketlerde %30’un üzerinde kar büyümesi raporlandığını ortaya koydu. Benzer şekilde, Massachusetts Üniversitesi'nin yaptığı araştırma, şirketlerin yüksek enflasyon döneminde pazar güçlerini kullanarak fiyatları agresif şekilde artırdıklarına—bu artışların ham madde veya lojistik maliyetleriyle gerekçelendirilmediği halde—dair kanıtlar sundu.

Satın alma ekipleri ve üretim yöneticileri için bu bulgular kritik bir gerçeğin altını çizer: tüm maliyet artışları ekonomik baskılara dayanmaz; bazıları tamamen fırsatçılıkla ilgilidir. Kendi kar marjınızı korumak ve sağlıklı bir tedarikçi ekosistemi oluşturmak için, tedarikçilerinizde greedflation’a dair üç sinyale özellikle dikkat etmelisiniz.

1. Tarifeye Bağlanan Fiyat Artışları—Oysa Gerçekte Tarife Yok

Tarifeler (gümrük vergileri), günümüzde elektronik ve yarı iletken tedarik zincirlerinde fiyat artışlarına getirilmiş en yaygın gerekçelerden biri. ABD’nin 2018’de Çin ürünlerine yönelik ilk gümrük vergisini açıklamasıyla birlikte birçok üretici, anahtar komponentlerde maliyetlerin keskin bir şekilde arttığını gördü. Aynı eğilim, takip eden yıllardaki tarife genişlemeleriyle tekrarlandı.

Ancak gerçek ve ölçülebilir olmasına rağmen, tarifelerin karmaşıklığı fiyat artışlarını gerekçelendirmede suistimal edilmelerini kolaylaştırıyor. Tedarikçiler, fiyat artışlarını tarifelere bağlayabiliyor—ilgili ürün yeni bir vergiye tabi olmasa veya tarife etkisi iddia edilenden çok daha düşük olsa bile.

Ancak tarifeler gerçek ve ölçülebilir olsa da, karmaşıklıkları fiyatlandırmada suistimal edilmelerini kolaylaştırıyor.

Satın alma ekipleri için bu fiyat artışlarını önlemede dikkatli olmak çok önemlidir. Bir tedarikçi maliyet artışını tarifeye dayandırdığında, ayrıntılı dokümantasyon talep edin. Harmonized Tariff Schedule (HTS) kodları, indirgenmiş maliyetler ve geçmiş tarife etkileriyle ilgili dökümler, fiyat artışının haklı olup olmadığını veya abartılı olup olmadığını hızla ortaya çıkarır.

2. Maliyet Baskısından Etkilenmeyen Ürünlerde de Fiyat Artışlarının Yayılması

Greedflation’ın bir diğer göstergesi de fiyat bulaşıcılığıdır: tek bir ürün hattındaki maliyet artışlarının diğer ilgisiz veya etkilenmemiş ürünlerin fiyatlarını da artırması.

Bu örüntü elektronik sektörüne özgü değildir. Çarpıcı bir örnek olarak, Trump’ın ilk başkanlık döneminde uygulanan tarifeleri inceleyen 2018 tarihli bir akademik makale, ithal çamaşır makinelerindeki tarifelerin kurutuculardaki fiyat artışlarına da yol açtığını ortaya koydu—oysa kurutucularda herhangi bir yeni tarife yoktu. Perakendeciler, cihaz maliyetlerine yönelik yükselmiş tüketici beklentisinden faydalanarak tamamlayıcı ürünlerde de kar marjını maksimize edecek şekilde fiyatları yükseltti.

Elektronik üretiminde ise, tedarikçilerin örneğin sadece yarı iletkenler veya belirli metallerle ilgili maliyet tetiklenmesi olmasına rağmen, pasif komponentlerde, PCB tabanlarında veya muhafaza parçalarda da fiyatları artırdığı görülebilir. Bir ürün gerçekten tedarik darboğazına girdiyse, satıcılar, alıcıların bu artışa itiraz etmeyeceğini varsayarak tüm ürün kategorilerini yeniden fiyatlayabilir.

Bunu engellemek için, kuruluşunuzun şu adımları atması gerekir:

• Fiyatları ürün kategorileri genelinde kıyaslayın.
• Tedarikçi fiyatlandırma davranışlarını genel piyasa endeksleriyle karşılaştırın.
• Komponent bazında maliyet eğilimlerini izleyerek, enflasyon ile fırsatçı fiyatlandırmayı ayırt edin.

Greedflation şeffaflığın olmadığı ortamlarda gelişir. Piyasa koşullarına dair ayrıntılı bir bakış açısı oluşturarak, satın alma ekipleriniz tedarikçileri gerekçesiz fiyat artışlarında hesap verebilir kılabilir.

3. Maliyetler Sabitlenmişken Kar Marjlarının Büyümesi

Greedflation’ın en açık işareti, maliyetlerin sabitlendiği dönemlerde kar marjının genişlemesidir. Tedarikçilerin finansal tabloları, şirket karlarının ham madde veya lojistik maliyetlerinden çok daha hızlı arttığını gösteriyorsa, bu, enflasyon söyleminin ek marj elde etmek için kullanıldığını gösterir.

Economic Policy Institute için bir blog yazısında Başekonomist Josh Bivens şunu belirtiyor: “2019 sonundan 2022 ortasına kadar olan fiyat seviyesi artışının %40’ından fazlası yükselen karlarla açıklandı.” Oysa normalde, karlar tipik olarak fiyat artışlarının yalnızca %11–12’sini oluşturur. Bivens ayrıca, bu kar odaklı enflasyon katkısının bir miktar azalmış olmasına rağmen marjların hâlâ yüksek olduğunu, 2024 ortasında da kurumsal kar büyümesinin toplam fiyat artışlarının yaklaşık üçte birini oluşturduğunu—uzun vadeli ortalamaların üzerinde—ifade ediyor.

Elektronik alıcıları için bu durum özellikle zorlayıcıdır. Çoğu üretici düşük kar marjlarıyla çalışır ve teslimat çizelgelerini karşılayabilmek için öngörülebilir fiyatlara güvenir. Tedarikçiler piyasa belirsizliğinden yararlanarak marjlarını şişirdiğinde, zaten hassas olan tedarik zincirlerinde oynaklık daha da artar.

Tedarikçiler piyasa belirsizliğinden yararlanarak marjlarını şişirdiğinde, zaten hassas tedarik zincirlerinde oynaklık daha da artar.

Tedarikçi gelir raporlarını analiz etmek veya üçüncü taraf tedarik zinciri istihbaratı sağlayıcılarıyla çalışmak, bu eğilimleri saptamada yardımcı olabilir. Satın alma ekiplerinizin arayabileceği uyarı sinyalleri şunlardır:

• Ham madde endeksleri durağan veya düşerken bile faaliyet marjlarının yükseliyor olması.
• Tedarikçi maliyetleri sabitken, geniş piyasadaki aksaklıklarla eş zamanlı ani fiyat artışları.
• Emtia, taşıma veya işgücü piyasası verileriyle uyumlu olmayan, sürekli fiyat artış desenleri.

Greedflation Neden Elektronikte Kolayca Yayılıyor

Elektronik tedarik zincirleri, greedflation fenomenine benzersiz şekilde açıklardır. Binlerce komponentin çok katmanlı olarak tedarik edilmesi, üreticilerin her maliyet artışının geçerliliğini doğrulamasını zorlaştırır. Ayrıca, uzun teslim süreleri ve spesifik komponentlerin sınırlı bulunabilirliği, alıcıları, fiyat değişikliklerini ayrıntılı inceleme olmadan kabule zorlar.

Bu şeffaflık eksikliği, ister boyutlarından, ister özgün teknolojilerinden, isterse de kıt komponentler üzerindeki kontrollerinden kaynaklansın, piyasa gücüne sahip tedarikçilerin ciddi itirazlarla karşılaşmadan fiyat artışı empoze etmesine imkân tanır. Zamanla, bu davranış, fiyatlandırmanın gerçek üretim maliyetlerinden kopmasına yol açan bir geri besleme döngüsü yaratabilir.

Greedflation’a Karşı Alınabilecek Pratik Adımlar

Greedflation’ı tespit etmek yalnızca ilk adımdır. Asıl zorluk, bunu tedarikçi ilişkilerine zarar vermeden yönetmektir. İşte değerlendirebileceğiniz üç strateji:

Şeffaflık Talep Edin

Tedarikçilerinizden, ham madde maruziyeti, taşıma maliyetleri ve tarife etkileri dahil olmak üzere ayrıntılı maliyet dökümleri isteyin. Tüm tedarikçiler bu verileri sunmak istemeyebilir ancak tutarlı talepler sorumluluk için standart oluşturur.

Veri Analitiğini Kullanın

Komponent seviyesinde fiyat eğilimlerini izlemek, tedarikçi fiyatlandırma davranışını kıyaslamak ve hem şirket hem de sektör düzeyinde marj eğilimlerini değerlendirmek için üçüncü taraf veri sağlayıcılarıyla iş birliği yapın.

Tedariki Çeşitlendirin

Tedarik zincirinizde multisourcing gibi yedekli ağlar oluşturmak, tek kaynağa bağımlığı azaltır ve gerekçesiz fiyat artışlarına itiraz ya da o tedarikçileri tamamen bırakma imkânı sunar. 

Sonuç

Greedflation her zaman kolayca tespit edilemeyebilir, ancak üretimde karlılık üzerindeki etkisi sürekli derindir. Uyarı sinyallerini—tarifeye dayalı gerekçeler, ürün grupları genelinde fiyat bulaşıcılığı, maliyetleri aşan marj artışları—erken fark ederek, üreticiler tedarikçilerle veriye dayalı müzakere yapabilir ve karlılığını koruyabilir.

Enflasyonist baskıların gerçek olduğu bir ortamda dahi, her fiyat artışının buna dayanmadığını hatırlamak önemli. Görünürlük, tedarikçi istihbaratı ve analitik disipline yatırım yapan şirketler, kâr odaklı fiyatlandırmayı daha iyi tespit edip önler ve zaten karmaşık olan tedarik zinciri ortamında dayanıklılığını artırır.

Tedarik Zincirinizde Greedflation ile Mücadele İçin Görünürlük Sağlayın

Z2Data’nın tedarik zinciri risk yönetimi platformu, fiyat değişimlerini ve geçmiş eğilimleri tespit etmek, tarifelerin ürünlerinizi nasıl—ve nasıl etkilemediğini—anlamak ve tedariki çeşitlendirmek için yetkin alternatif tedarikçiler bulmak adına ihtiyaç duyduğunuz verilere erişmenizi sağlar. Z2Data ile greedflation ile mücadele hakkında daha fazla bilgi almak için ücretsiz deneme için kaydolun.