Trzy sygnały, że mogą Państwo doświadczać greedflation ze strony dostawców

Najważniejsze informacje z artykułu:

• Termin „greedflation”, łączący pojęcia „greed” (chciwość) i „inflation” (inflacja), odnosi się do podwyżek cen, które nie wynikają już z rzeczywistych presji kosztowych, lecz są wykorzystywane jako pretekst do zwiększania marży. 
• Cła stanowią obecnie jedno z najczęstszych uzasadnień podwyżek cen w łańcuchach dostaw elektroniki i półprzewodników. W zespołach zaopatrzenia kluczowa jest czujność w łagodzeniu skutków tych wzrostów. Gdy dostawca tłumaczy podwyżkę kosztów powołując się na cła, należy żądać szczegółowej dokumentacji. 
• Innym wskaźnikiem greedflation jest efekt zarażania cenowego—gdy wzrost kosztów w jednej linii produktowej rozlewa się na produkty niepowiązane lub nieobjęte pierwotnymi czynnikami kosztotwórczymi.
• Sygnalizatorem greedflation jest także rozszerzanie marż zysku w okresach normalizacji kosztów: jeśli dane finansowe dostawców wskazują na szybszy wzrost zysków niż kosztów surowców lub logistyki, może to oznaczać wykorzystywanie narracji inflacyjnych do przejmowania dodatkowych marż.

Podczas pandemii COVID-19 globalne łańcuchy dostaw pogrążyły się w chaosie. Niedobory surowców, zamykanie fabryk i gwałtowny wzrost popytu powodowały skokowe podwyżki cen w wielu sektorach. Początkowo wydawało się to nieuniknioną reakcją na bezprecedensowe wyzwania. Jednak wraz z ustabilizowaniem się sytuacji na świecie, wielu kupujących zauważyło coś niepokojącego: ceny nie wróciły do poprzednich poziomów.

Właśnie tutaj pojawia się koncepcja „greedflation”. Termin ten, będący połączeniem słów „greed” (chciwość) i „inflation” (inflacja), opisuje wzrosty cen, które nie są już powiązane z rzeczywistymi presjami kosztowymi, lecz służą ukrytemu zwiększaniu marży. Początkowo zjawisko to dotyczyło sieci spożywczych i paliwowych, obecnie jednak cicho przenika do produkcji elektroniki—sektora już zmagającego się z cłami, napięciami geopolitycznymi i zmienną dostępnością komponentów.

W raporcie IPPR oraz Common Wealth z 2023 r. odnotowano, że zyski korporacji rosły znacznie bardziej niż koszty w latach 2019–2022, a globalne firmy raportowały wzrost zysków przekraczający 30%. Podobne obserwacje przyniosły badania University of Massachusetts — firmy wykorzystywały swoją pozycję rynkową, by podnosić ceny nawet wtedy, gdy wzrostu nie uzasadniały wyższe koszty surowców lub logistyki.

Dla zespołów zaopatrzenia i liderów produkcji te dane podkreślają ważną prawdę: nie każdy wzrost kosztów odzwierciedla realne presje ekonomiczne. Część z nich może mieć charakter czysto oportunistyczny. Aby chronić własne marże i utrzymać zdrowy ekosystem dostawców, warto zwrócić uwagę na trzy sygnały, które mogą świadczyć o stosowaniu greedflation przez Państwa dostawców.

1. Podwyżki tłumaczone cłami—mimo braku nowych obciążeń

Cła są obecnie jednym z najczęściej wykorzystywanych uzasadnień podwyżek cen w łańcuchach dostaw elektroniki i półprzewodników. Gdy USA ogłosiły w 2018 r. pierwszą turę ceł na produkty z Chin, wielu producentów odnotowało istotny wzrost kosztów kluczowych komponentów. Ta tendencja powracała wraz z kolejnymi rozszerzeniami ceł w następnych latach.

Choć cła są faktem i dają się zmierzyć, ich złożoność sprawia, że łatwo je wykorzystać i zmanipulować jako argument cenowy. Dostawcy mogą tłumaczyć wzrosty cen cłami—nawet jeśli dany produkt nie jest objęty nowymi stawkami lub rzeczywisty wpływ ceł jest mniejszy niż deklarowany.

Choć cła są faktem i dają się zmierzyć, ich złożoność sprawia, że łatwo je wykorzystać i zmanipulować jako argument cenowy.

Dla zespołów zaopatrzenia czujność odgrywa kluczową rolę w ograniczaniu takich podwyżek. Gdy dostawca powołuje się na cła jako przyczynę wzrostu kosztów, należy żądać szczegółowej dokumentacji. Zestawienia kodów Harmonized Tariff Schedule (HTS), kosztów dostarczenia oraz historycznej ekspozycji na cła szybko pozwalają ustalić, czy podwyżka jest uzasadniona, czy zawyżona.

2. Wzrost cen przenoszony na produkty nieobjęte presjami kosztowymi

Kolejnym sygnałem greedflation jest efekt zarażania cenowego—gdy podwyżki cen w jednej linii produktowej prowadzą do wzrostów na zupełnie innych, niepowiązanych produktach.

To zjawisko nie jest specyficzne dla branży elektronicznej. W jednym z przykładów praca naukowa z 2018 r. śledziła podwyżki ceł w USA w pierwszej kadencji Donalda Trumpa—po cłach na importowane pralki wzrosły także ceny suszarek, choć one nie były objęte nowymi opłatami. Detaliści wykorzystali oczekiwania cenowe konsumentów, by podnieść ceny towarów komplementarnych i zwiększyć marże zysku.

W produkcji elektroniki podobny mechanizm może objawiać się podnoszeniem cen komponentów pasywnych, podłoży PCB lub obudów, nawet jeśli pierwotny czynnik kosztowy dotyczył wyłącznie półprzewodników czy konkretnych metali. Jeśli jeden produkt doświadcza rzeczywistych ograniczeń podaży, dostawcy mogą rozciągnąć podwyżki na całe kategorie, zakładając, że nabywcy nie będą z nimi polemizować.

Aby przeciwdziałać temu zjawisku, organizacje powinny:

• porównywać ceny w różnych kategoriach produktowych,
• analizować politykę cenową dostawców na tle danych rynkowych,
• śledzić trendy kosztów komponentów, by rozróżnić inflację od cen oportunistycznych.

Greedflation rozwija się w warunkach braku przejrzystości. Zbudowanie szczegółowego obrazu sytuacji rynkowej pozwala zespołom zaopatrzenia rozliczać dostawców z nieuzasadnionych podwyżek.

3. Rozszerzające się marże zysku mimo stabilizacji kosztów

Najmocniejszym dowodem greedflation jest rozszerzająca się marża zysku przy stabilizacji kosztów. Jeśli w sprawozdaniach finansowych dostawców zyski rosną szybciej niż koszty surowców czy logistyki, oznacza to wykorzystanie narracji inflacyjnych dla zwiększenia własnych marż.

W blogu Economic Policy Institute główny ekonomista Josh Bivens zauważył, że „rosnące zyski wyjaśniały ponad 40% wzrostu poziomu cen w okresie od końca 2019 do połowy 2022 r.”. Podczas gdy zazwyczaj udział zysków w podwyżkach cen wynosi ok. 11–12%, obecnie pozostaje znacząco wyższy; w połowie 2024 r. wzrost korporacyjnych zysków nadal odpowiada za ok. jedną trzecią wszystkich podwyżek cen—znacznie powyżej długoterminowych norm.

Dla nabywców elektroniki taka sytuacja jest szczególnie niekorzystna. Wielu producentów działa na niskich marżach i bazuje na przewidywalności cen, by dotrzymać terminów dostaw. Gdy dostawcy wykorzystują niepewność rynkową do powiększania zysków, prowadzi to do zwiększenia zmienności już i tak podatnych na zakłócenia łańcuchów dostaw.

Gdy dostawcy wykorzystują niepewność rynkową do powiększania zysków, prowadzi to do zwiększenia zmienności już i tak podatnych na zakłócenia łańcuchów dostaw.

Analiza raportów finansowych dostawców—o ile są dostępne—lub współpraca z zewnętrznymi dostawcami danych o łańcuchu dostaw pozwala ujawnić te trendy. Zespoły zaopatrzenia powinny zwracać uwagę na takie sygnały ostrzegawcze, jak:

• rosnące marże operacyjne mimo stabilnych lub spadających wskaźników cen surowców,
• nagłe podwyżki cen zbiegające się z rynkowymi zakłóceniami, nawet gdy koszty dostawcy pozostają niezmienne,
• systematyczne podwyżki nieodzwierciedlające zmian na rynkach towarów, frachtu lub pracy.

Dlaczego greedflation tak łatwo rozwija się w elektronice

Łańcuchy dostaw elektroniki są szczególnie narażone na zjawisko greedflation. Złożoność pozyskiwania tysięcy komponentów w wielu warstwach sprawia, że producentom trudno jest zweryfikować zasadność każdej podwyżki kosztów. Ponadto długie czasy realizacji zamówień i ograniczona dostępność specjalistycznych komponentów zmuszają kupujących do akceptacji podwyżek bez szczegółowej analizy.

Brak przejrzystości umożliwia dostawcom z przewagą rynkową—wynikającą z rozmiaru, posiadanej technologii czy kontroli nad deficytowymi komponentami—wprowadzanie podwyżek bez istotnego sprzeciwu nabywców. Z czasem może to stworzyć mechanizm samonapędzający, w którym ceny całkowicie odrywają się od realnych kosztów produkcji.

Jak praktycznie przeciwdziałać greedflation

Identyfikacja greedflation to dopiero pierwszy krok. Prawdziwym wyzwaniem jest przeciwdziałanie temu zjawisku bez pogarszania relacji z dostawcami. Oto trzy strategie warte rozważenia:

Wymagaj przejrzystości

Warto żądać od dostawców szczegółowych kalkulacji kosztów, obejmujących ekspozycję na surowce, koszty frachtu i wpływ ceł. Choć nie każdy dostawca będzie skłonny udostępnić te dane, konsekwentne żądania podnoszą standard rozliczalności.

Wykorzystaj analitykę danych

Współpracuj z zewnętrznymi dostawcami danych, aby śledzić trendy cenowe na poziomie komponentów, porównywać politykę cenową dostawców oraz oceniać trendy marż na poziomie firmy i branży.

Dywersyfikuj źródła zaopatrzenia

Budowanie redundancji, czyli multisourcingu, w Państwa łańcuchu dostaw pozwala ograniczyć zależność od pojedynczych dostawców—ułatwiając podważanie nieuzasadnionych podwyżek lub całkowite zastępowanie określonych dostawców. 

Podsumowanie

Greedflation nie zawsze jest łatwe do wykrycia, ale jego wpływ na rentowność produkcji pozostaje bardzo istotny. Rozpoznając sygnały ostrzegawcze—uzasadnienia celno-podatkowe, efekt zarażania cenowego oraz wzrost marż przewyższający dynamikę kosztów—producenci mogą prowadzić negocjacje z dostawcami w oparciu o dane i skuteczniej chronić własne wyniki finansowe.

Choć presje inflacyjne są realne, warto pamiętać, że nie każda podwyżka cen odzwierciedla te siły. Firmy inwestujące w widoczność, analizę dostawców i systematyczną analitykę będą najlepiej przygotowane do identyfikowania i neutralizowania zyskownych manipulacji cenowych, budując odporność w coraz bardziej złożonym krajobrazie łańcucha dostaw.

Buduj widoczność w swoim łańcuchu dostaw i przeciwdziałaj greedflation

Platforma do zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw Z2Data zapewnia organizacjom dostęp do danych niezbędnych do identyfikacji zmian cen, analizowania trendów historycznych, kompleksowego rozumienia wpływu ceł na konkretne produkty oraz wyszukiwania sprawdzonych dostawców alternatywnych w celu dywersyfikacji zaopatrzenia. Aby dowiedzieć się, jak Z2Data może pomóc w zwalczaniu greedflation, rozpocznij bezpłatny okres próbny.