:quality(85))
Czym jest zarządzanie cyklem życia?
Zarządzanie cyklem życia to pojęcie opisujące strategiczne działania podejmowane w celu skutecznego przeprowadzenia produktu przez cały jego cykl życia. (Z tego powodu często mówi się również o „zarządzaniu cyklem życia produktu”.) Skuteczne zarządzanie cyklem życia wymaga zaangażowania i wiedzy różnych zespołów oraz obszarów organizacyjnych, takich jak sprzedaż, marketing i zarządzanie produktem.
Etap, na którym znajduje się dany produkt w ramach swojego cyklu życia, ma kluczowe znaczenie dla sposobu realizacji obowiązków przez profesjonalistów w tych działach. Na przykład, gdy produkt dopiero wchodzi na rynek, zespół marketingu musi zaplanować kampanię reklamową, która przekaże odbiorcom i grupom docelowym niezbędne informacje – o funkcjonalności produktu, zasadzie jego działania oraz korzyściach dla potencjalnych klientów. W przypadku produktów dojrzałych, posiadających już ugruntowaną pozycję na rynku, działania marketingowe nie wymagają ponownego przedstawiania oferty, a zamiast tego powinny koncentrować się na wyróżnieniu produktu na tle konkurencji lub umacnianiu korzystnego wizerunku.
Zarządzanie cyklem życia polega zatem nie tylko na ocenie, na jakim etapie cyklu znajduje się produkt, lecz także na podejmowaniu działań na podstawie tej analizy, co wpływa na opracowywanie i rozwój strategii sprzedażowych, marketingowych oraz pozycjonowania firmy.
Jakie są etapy cyklu życia produktu?
Analiza produktu handlowego w kontekście poszczególnych „faz życia” sięga połowy XX wieku. W 1957 roku renomowana agencja reklamowa Booz Allen Hamilton opracowała teorię cyklu życia produktu, wyróżniając pięć etapów: wprowadzenie, wzrost, dojrzałość, nasycenie oraz spadek.
Wprowadzenie: Produkt przeszedł główne etapy rozwoju – od pomysłu, przez prototypowanie i testowanie, aż po komercjalizację – i trafia na rynek.
Wzrost: Produkt zaczyna generować sprzedaż, zdobywać bazę klientów i przynosić firmie przychody. Na tym etapie zapotrzebowanie zwykle rośnie, napędzane działaniami marketingowymi, poleceniami i budowaniem reputacji w segmencie docelowym.
Dojrzałość: Ta faza jest często uważana za „szczytowy okres” życia produktu. Produkt posiada stałą grupę odbiorców, generuje przewidywalne przychody dla producenta i dystrybutorów oraz jest jasno ugruntowany na danym rynku, nierzadko z istotnym udziałem w rynku. Największe wolumeny sprzedaży produktów zazwyczaj przypadają właśnie na etap dojrzałości.
Nasycenie: Jak wskazuje nazwa, w tym etapie produkt osiąga maksymalny poziom sprzedaży oraz największą liczbę klientów. Jednym z głównych objawów wejścia w fazę nasycenia jest wypłaszczenie się wolumenu sprzedaży, co sygnalizuje, że baza odbiorców nie rośnie. Ważnym zewnętrznym czynnikiem tej fazy jest także pojawienie się i ugruntowanie konkurentów oferujących podobne produkty, co mocno utrudnia dalszy wzrost.
Spadek: Nieuniknione wycofywanie produktu jako istotnej oferty na rynku, rozpoczynające się wraz z trwałym i zwykle nieodwracalnym spadkiem sprzedaży. Wycofanie produktu może być wywołane rozmaitymi czynnikami, w tym rozwojem nowszych, zaawansowanych technologii. Dotyczy to szczególnie branży komponentów elektronicznych, gdzie postęp technologiczny nieustannie prowadzi do starzenia się starszych rozwiązań, ich wycofywania i ostatecznej obsolescencji.
Jak zarządzanie cyklem życia odnosi się do komponentów elektronicznych?
Podobnie jak w przypadku milionów innych towarów na rynku, także komponenty elektroniczne podlegają opisanym powyżej etapom cyklu życia produktu (czasem z dodatkowymi fazami: wycofywaniem oraz obsolescencją). Branże takie jak elektronika użytkowa, motoryzacja, lotnictwo czy obronność nieustannie przeprojektowują produkty, modyfikują zestawienia materiałowe (BOM) i wdrażają coraz nowocześniejsze technologie. Z uwagi na ten nieustanny postęp oraz dużą zmienność, komponenty elektroniczne, które są „krwioobiegiem” tych sektorów, są zastępowane, wycofywane oraz podlegają starzeniu się znacznie szybciej niż wiele innych produktów.
Zgodnie z raportem Z2Data Obsolescence Trends, w 2023 roku wycofanych zostało 473 910 komponentów elektronicznych. W dwóch poprzednich latach liczba ta przekraczała pół miliona. Było to częściowo konsekwencją złożonych efektów pandemii COVID-19, ale pokazuje też, jak powszechnym zjawiskiem jest obsolescencja w łańcuchu dostaw komponentów elektronicznych. Z uwagi na bardzo wysoką częstotliwość wycofywania komponentów każdego roku, producenci OEM (Original Equipment Manufacturer) oraz inne firmy pozyskujące komponenty muszą mieć pełny i aktualny obraz cyklu życia części zastosowanych w BOM.
Innymi słowy, ze względu na stale obecne ryzyko wycofywania i starzenia się komponentów elektronicznych – zarówno IP&E (interconnect, passive, electromechanical) jak i półprzewodników – specjaliści z wymienionych branż muszą wyjątkowo uważnie zarządzać cyklem życia tych produktów.
Jak starzenie się komponentów wpływa na zarządzanie cyklem życia?
W rozległym sektorze komponentów elektronicznych – łańcuchu dostaw wspierającym największe i najbardziej wpływowe branże świata – zjawisko wycofywania staje się kluczowym motorem zarządzania cyklem życia.
Dla wielu produktów zarządzanie cyklem życia sprowadza się do rozpoznania etapu, na jakim znajduje się produkt, i dostosowania do niego działań marketingowych, sprzedażowych oraz strategii korporacyjnych. W przypadku części elektronicznych OEM zarządzają cyklem życia przede wszystkim po to, by dobrze przygotować się na ich nieuchronne wycofywanie. Obejmuje to najczęściej wdrożenie zabezpieczeń i planów awaryjnych na wypadek zaprzestania produkcji konkretnego komponentu.
Jakie są najskuteczniejsze strategie zarządzania cyklem życia komponentów?
Efektywne zarządzanie cyklem życia części elektronicznych wymaga od inżynierów oraz specjalistów ds. strategicznego zaopatrzenia stosowania sprawdzonych technik. Stosowane łącznie metody pozwalają zawczasu ograniczyć skutki starzenia się i zabezpieczyć działalność firmy przed kosztownymi zakłóceniami.
Identyfikacja zamienników: W zarządzaniu ryzykiem wycofywania komponentów jednym z kluczowych działań jest identyfikacja zamienników (komponentów alternatywnych). OEM oraz osoby odpowiadające za zestawienia materiałowe BOM powinni poszukiwać zamienników spełniających wymagania formy, dopasowania oraz funkcji (form-fit-function, FFF), będących aktywnie na stanie dystrybutorów i niewpływających drastycznie na budżet. Tworzenie list zamienników nie może być działaniem doraźnym – to proces, który powinien zostać na stałe wpisany w projektowanie i rozwój produktu.
Efektywny dobór komponentów: Podczas doboru komponentów do zestawienia BOM dla nowego produktu inżynierowie kierują się różnymi kryteriami: kosztami, wymaganiami FFF i dostępnością u dystrybutorów. Choć nie jest to kryterium pierwszoplanowe, etap cyklu życia danego komponentu także powinien być brany pod uwagę. Wybór części we wcześniejszych fazach cyklu życia – szczególnie w fazie wzrostu i dojrzałości – daje firmie więcej czasu zanim pojawi się potrzeba poszukiwania zamienników lub przeprojektowania produktu.
Multisourcing: Dywersyfikacja źródeł dostaw to zawsze dobra praktyka dla zespołów ds. zaopatrzenia oraz firm OEM. W zarządzaniu cyklem życia i redukcji skutków wycofywania części przedsiębiorstwa powinny identyfikować alternatywnych producentów, którzy wytwarzają odpowiednie komponenty mogące służyć jako zamienniki. Należy jednak pamiętać, że multisourcing na poziomie dystrybutorów nie eliminuje ryzyka wycofywania: jeśli dostawca zdecyduje o zakończeniu produkcji komponentu, żaden z dystrybutorów nie będzie w stanie go uzupełnić.
Prognozowanie obsolescencji: Istnieje wiele sposobów zarządzania cyklem życia części i redukcji ryzyka związanego z ich wycofywaniem, jednak niemal wszystkie one opierają się na jednym: znajomości etapu cyklu życia komponentu i prognozie momentu wycofania. Dlatego prognozowanie obsolescencji jest tak ważnym narzędziem dla OEM. Firmy dysponujące najdokładniejszymi prognozami cyklu życia i czasu pozostałego do wycofania mogą skuteczniej zarządzać ryzykiem oraz planować działania.
Jak prognozowanie obsolescencji wspiera zarządzanie cyklem życia komponentów?
Dokładne prognozowanie obsolescencji to kluczowy element skutecznego zarządzania cyklem życia części. Jest to jednak proces złożony i rzadko dostępny bez odpowiednich narzędzi. Niewielu producentów OEM posiada zaplecze technologiczne czy kompetencje do samodzielnego prowadzenia tego typu analiz, które wymagają dostępu do ogromnej ilości bieżących i historycznych danych oraz ich matematycznej analizy prowadzącej do wniosków pozwalających przewidywać cykl życia komponentów.
Właśnie dlatego tak wyjątkowo efektywna jest platforma SCRM (zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw) Z2Data. Oprogramowanie Z2Data wykorzystuje autorskie algorytmy prognostyczne, które z rynkową precyzją informują użytkowników o spodziewanym wejściu komponentów w fazę końca cyklu życia (EOL). Prognozy obsolescencji oferowane przez Z2Data osiągają historyczną skuteczność rzędu 90% – co oznacza, że klienci mogą podejmować decyzje i wdrażać działania zarządzania ryzykiem, opierając się na wiarygodnych i rzetelnych danych. Aby dowiedzieć się więcej o prognozowaniu EOL w Z2Data oraz o innych funkcjonalnościach Part Risk Manager, zachęcamy do odwiedzenia strony lub umówienia demo.
