Wszystko, co należy wiedzieć o strategii China Plus One

Najważniejsze informacje z artykułu:

• Strategia China Plus One (C+1) to podejście do łańcucha dostaw, które zachęca firmy do dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia poza Chinami w celu ograniczenia ryzyka.
• Strategia pojawiła się w 2013 roku w odpowiedzi na narastające obawy dotyczące globalnej zależności od Chin. Od tego czasu zyskała na znaczeniu przez napięcia handlowe, zakłócenia związane z COVID-19 oraz rosnące koszty pracy.
• Nowe rynki, takie jak Wietnam i Indie, wyłaniają się jako alternatywy dla Chin.
• Wybór lokalizacji „plus jeden” obejmuje ocenę kosztów, stabilności geopolitycznej, infrastruktury oraz reputacji dostawców.

China Plus One to strategia dywersyfikacji, która zwróciła uwagę świata w latach 2014–2015 za sprawą rosnących kosztów pracy w Chinach, co skłoniło międzynarodowe firmy do poszukiwania alternatywnych opcji produkcji i zaopatrzenia w innych krajach Azji. Część firm szybko wdrożyła to podejście, inne pozostały sceptyczne co do jego wartości w praktyce biznesowej.

Po dekadzie od swojego debiutu, strategia China Plus One przeżywa renesans napędzany połączeniem napięć geopolitycznych, rosnących kosztów pracy oraz polityki handlowej administracji Trumpa, pogłębiającej niestabilność w relacjach USA-Chiny. 

Bardziej niż kiedykolwiek wcześniej globalne przedsiębiorstwa, menedżerowie oraz media szukają możliwości dywersyfikacji i ograniczania ryzyka poza Chinami. Ale na ile realna jest w praktyce strategia China Plus One?

Na czym polega strategia China Plus One?

Strategia China Plus One, znana też jako Plus One lub C+1, to podejście do łańcucha dostaw mające na celu ograniczenie zależności od Chin poprzez dywersyfikację krajów, z których firmy pozyskują komponenty. Jej celem jest redukcja ryzyk wynikających z nadmiernego polegania na jednym państwie — zgodnie z zasadą „nie trzymaj wszystkich jajek w jednym koszyku”. 

Skąd się wzięła ta strategia? Nie jest tajemnicą, że wiele krajów Zachodu, w tym USA, mocno polegało na Chinach pod względem produkcji kontraktowej. Stały za tym m.in.:

• Niskie koszty pracy i produkcji. 
• Silny rynek wewnętrzny Chin, rozbudowany łańcuch dostaw i infrastruktura.
• Umowy o wolnym handlu i porozumienia podatkowe.
• Wysoki potencjał wzrostu. 

Niezależnie od przyczyn tej zależności, już w 2008 roku zauważono, że globalna zależność od Chin staje się ryzykowna. Formalna strategia China Plus One została jednak wprowadzona dopiero w 2013 roku.

Nowe podejście pozwalało firmom na dalsze inwestycje w Chinach przy jednoczesnej redukcji ryzyk poprzez rozwijanie działalności w innych krajach („plus jeden”). Tworząc dodatkowe lokalizacje zakupowe i produkcyjne poza Chinami, firmy były w stanie ograniczać biznesowe ryzyko, zdobywać dostęp do nowych rynków zbytu i innowacji technologicznych, a jednocześnie utrzymać efektywność kosztową operacji.

Czy strategia China Plus One nadal będzie istotna w 2025 roku?

Obecnie to właśnie czynniki geopolityczne i ekonomiczne stoją za presją, by firmy wdrażały strategię China Plus One w swoich łańcuchach dostaw. W swoim pierwszym roku urzędowania administracja Trumpa wielokrotnie nakładała istotne cła na Chiny, prowadząc do wojny handlowej, w której stawki celne przekraczały sto procent. Wraz z kolejnymi eskalacjami w 2025 roku firmy zaczęły odczuwać niepewność co do długoterminowej przyszłości źródeł zaopatrzenia w Chinach. 

Mimo że administracja Trumpa prowadziła okresowe negocjacje handlowe z Chinami i przesuwała wdrożenie niektórych ceł do listopada 2025, zaopatrzenie z tego kraju wciąż wiąże się z istotnym ryzykiem. Stosunki dyplomatyczne pozostają napięte, a ostatnie lata wyraźnie pokazały, jak łatwo wrogość może przekładać się na niestabilność handlu i gospodarki. 

Zalety i wady strategii China Plus One 

Warto podkreślić, że choć strategia China Plus One otwiera nowe możliwości rynkowe, to wiąże się również z pewnymi wyzwaniami. Każda strategia ma swoje minusy — decyzja o jej wdrożeniu musi być oparta o dogłębną analizę potrzeb firmy. Jeśli rozważają Państwo przyjęcie strategii China Plus One, poniżej prezentujemy jej główne plusy i minusy. 

Zalety China Plus One

Ograniczanie ryzyka

Redukcja ryzyka to najczęstszy powód, dla którego firmy rozważają wdrożenie China Plus One. Zakłócenia w łańcuchu dostaw mogą mieć rozmaite źródła — od katastrof naturalnych, przez napięcia polityczne, po globalne pandemie. Jeśli zaopatrują Państwo firmę głównie z jednego kraju, wystarczy jeden incydent, by produkcja została nagle wstrzymana. China Plus One motywuje do budowy sieci dostawców w kilku krajach, minimalizując ryzyko i zwiększając adaptacyjność łańcucha dostaw — zdolnego przetrwać nieoczekiwane zdarzenia.

Lepsze zarządzanie zgodnością

Prawodawstwo takie jak Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA, ustawa przeciwko pracy przymusowej Ujgurów) wprowadzona w 2022 roku w celu walki z polityką pracy przymusowej w niektórych regionach Chin, jest kolejnym argumentem za dywersyfikacją. Firmy łamiące te regulacje (świadomie lub nie) narażają się na konfiskatę towaru na granicy oraz poważne uszczerbki reputacyjne — zarówno w oczach klientów, inwestorów, jak i innych kluczowych interesariuszy. Innymi słowy, podmioty czerpiące z pracy przymusowej w Chinach mogą być poważnym ryzykiem dla importerów z USA. Odejście od tych zagrożeń ESG może być racjonalnym kierunkiem dla firm. 

Dostęp do nowych rynków 

Wybór lokalizacji „Plus One” otwiera dostęp do różnorodnych rynków, które można strategicznie wykorzystać. Dywersyfikacja produkcji i łańcucha dostaw do określonych regionów pozwala lepiej poznać trendy, wymagania i potrzeby docelowych klientów. 

Koszty pracy

Rosnące koszty pracy w Chinach to kolejny główny czynnik upowszechnienia strategii China Plus One. Choć przez lata Chiny kojarzyły się z tanią, wydajną produkcją, obecnie nie są już jedynym krajem oferującym te atuty. Wdrożenie China Plus One umożliwia firmie korzystanie z konkurencyjnych rynków pracy — w tym państw Azji Południowo-Wschodniej, takich jak Malezja, Wietnam, Tajlandia, Indonezja — a także korzystanie z atrakcyjnych kursów walutowych i zachęt podatkowych dla zagranicznych inwestorów. 

Ekspertyza technologiczna 

Wybrane kraje i regiony słyną z kompetencji w specyficznych technologiach czy branżach. Rozwijając produkcję w tych lokalizacjach, firma może uzyskać dostęp do innowacji i specjalistycznych kadr, co daje realną przewagę nad konkurencją. Dodatkowo, można pozyskać wykwalifikowaną siłę roboczą o unikalnych umiejętnościach wspierających długoterminowy rozwój przedsiębiorstwa.

Wady China Plus One

Koszty początkowe

To klasyczny przykład powiedzenia „żeby zarobić, trzeba zainwestować”. Poprawnie wdrożona strategia China Plus One w dłuższej perspektywie przynosi oszczędności, jednak początkowo niesie ze sobą potrzebę czasochłonnego poszukiwania nowych dostawców, testowania ich zgodności regulacyjnej oraz dokładnego zbadania nowych ryzyk i szans związanych z nowymi lokalizacjami. 

Kontrola jakości 

Rozproszenie produkcji na wiele krajów oznacza nowe wyzwania w obszarze kontroli jakości. Utrzymanie spójnych standardów wymaga skrupulatnego monitoringu, testowania i zapewnienia zgodności. Brak skutecznych procedur kontroli może prowadzić do spadku satysfakcji klientów oraz pogorszenia wizerunku marki. Dlatego niezbędne będzie zainwestowanie dodatkowych środków w utrzymanie wysokiej jakości w całym łańcuchu dostaw.

Ryzyka ekonomiczne i polityczne

Firmy muszą realnie ocenić ryzyka ekonomiczne i polityczne związane z „Plus One” — m.in.:

• Wahania kursów walut
• Strażki pracy
• Zmiany otoczenia regulacyjnego
• Istniejące napięcia geopolityczne z USA 

Nadążanie za zmianami politycznymi i ekonomiką nieznanych rynków wymaga dodatkowych zasobów oraz skutecznego zarządzania ryzykiem, by uniknąć zakłóceń operacyjnych. 

Jak wybrać lokalizację „Plus One”

Po podjęciu decyzji o wdrożeniu strategii China Plus One należy rozpocząć analizę potencjalnych lokalizacji alternatywnych. Oprócz oceny bieżących ryzyk, potrzeb i celów biznesowych, warto dokładnie zbadać następujące czynniki:

Koszty 

Zrównoważenie efektywności kosztowej z wydajnością operacyjną jest kluczowe dla trwałej dywersyfikacji łańcucha dostaw, przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności firmy. Dlatego to właśnie koszty powinny być pierwszym kryterium oceny nowych lokalizacji. 

Warto również rozpoznać, jak regulacje lokalne, przepisy gospodarcze i polityka rządowa wpływają na koszty działania. Należy zwrócić uwagę na wszelkie dostępne zachęty, takie jak ulgi podatkowe czy umowy handlowe oferowane przedsiębiorcom zagranicznym.

Ryzyko geopolityczne i ekonomiczne

Firmy rozważające rozszerzenie źródeł zaopatrzenia muszą dogłębnie ocenić stabilność polityczną i gospodarczą potencjalnych krajów alternatywnych. W praktyce oznacza to analizę warunków politycznych, stabilności rządu, wskaźników ekonomicznych takich jak wzrost PKB, bezpośrednie inwestycje zagraniczne (FDI) czy ramy umów handlowych. W 2025 roku kluczowe będzie również przeanalizowanie taryf celnych między USA a potencjalnymi kandydatami China Plus One. 

Niezbędna będzie szczegółowa analiza tych wszystkich aspektów, by przewidzieć wpływ na koszty importu, eksportu oraz relacje z rynkami docelowymi.

Infrastruktura i logistyka

Jedną z głównych przewag Chin jest rozbudowana infrastruktura i system łańcucha dostaw. Jak podaje China Briefing, to jedyny kraj na świecie obejmujący wszystkie kategorie przemysłowe wg klasyfikacji ONZ, co znacznie ułatwia firmom pozyskiwanie dóbr. Chiny dysponują też największymi sieciami kolei dużych prędkości i autostrad, co gwarantuje sprawny transport produktów. 

Te atuty są trudne do pobicia i firmy muszą wnikliwie przeanalizować infrastrukturę i logistykę wybranego „plus one”. Warto ocenić m.in. sieć transportową, dostęp do portów, dróg i usług komunalnych. Należy także uwzględnić bliskość głównych rynków oraz połączenia z globalnymi szlakami handlowymi, mającymi wpływ na wydajność i koszty operacyjne łańcucha dostaw.

Reputacja i kondycja finansowa dostawcy

Współpraca z nowymi dostawcami wymaga sprawdzenia ich kondycji finansowej, reputacji branżowej i historii niezawodności. Budowanie odpornego łańcucha dostaw wymaga oceny ich zdolności do radzenia sobie z zakłóceniami i podtrzymania działalności w kryzysie. Warto też rozważyć, czy z nowymi dostawcami możliwa jest długofalowa współpraca. Kompleksowa ocena powinna obejmować również umiejętność współdziałania, inwestycje w technologie i potencjał wzrostu. Uwzględnienie tych wszystkich czynników, w połączeniu ze zrozumieniem branży i profilu własnego biznesu, pozwoli podjąć trafną decyzję przy wyborze dostawcy w nowym kraju.

Siła robocza 

Pracownicy to podstawa każdego biznesu, dlatego kraj „Plus One” powinien dysponować odpowiednim rynkiem pracy. Należy najpierw określić potrzeby rekrutacyjne, w tym oczekiwane kompetencje, a następnie przeanalizować lokalny rynek pracy pod kątem pytań: „Czy pracownicy w tym kraju dysponują pożądanymi umiejętnościami technologicznymi?” oraz „Czy skala i dostępność siły roboczej pozwoli sprostać wymaganiom firmy?”. Warto również uwzględnić poziom edukacji, programy szkoleniowe i stabilność zatrudnienia oprócz wielkości zasobów kadrowych. 

Kraje „China Plus One”

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie mediów koncentruje się na Indiach i Wietnamie jako dwóch liderach zaliczanych do najważniejszych alternatyw China Plus One. Oba kraje odnotowały wzrost inwestycji amerykańskich firm, co wynika z ich przewag konkurencyjnych, strategicznego położenia, wzrostu gospodarczego, wykwalifikowanej siły roboczej i przyjaznych dla biznesu polityk.

Indie

Indie od lat 20. XXI wieku stają się coraz bardziej atrakcyjną lokalizacją „Plus One”. Dyrektor generalna Banku Światowego publicznie zachęcała Indie do „wykorzystania szansy China Plus One”.

Jako jeden z niewielu krajów o sile roboczej i wielkości rynku porównywalnej z Chinami Indie mają wyjątkową pozycję do przejęcia części produkcji przemysłowej. Kraj cieszy się także atrakcyjnym, strategicznym położeniem i sprzyjającą polityką rządu. 

Na znaczeniu zyskuje również indyjski sektor produkcji elektroniki — eksport tego sektora potroił się od 2018 roku. Indie, dzięki strategicznym przewagom oraz rosnącej sile ekonomicznej i dostępności rynku, jawią się jako optymalny wybór w strategii China Plus One.

Wietnam

Artykuł Financial Times z 2023 roku wskazuje rosnącą atrakcyjność Wietnamu jako kierunku redukcji zależności od Chin. W publikacji kraj został uznany za „kluczowe ogniwo” w światowych łańcuchach dostaw. Bliskość geograficzna do Chin, wykwalifikowana i opłacalna kadra oraz stale poprawiająca się infrastruktura tworzą idealne warunki do budowy alternatywnego łańcucha dostaw. 

Według artykułu dane rządowe pokazują, że Wietnam w 2022 roku odnotował 22,4 mld USD napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, co oznacza wzrost o 13,5% r/r. W 2024 roku ta wartość sięgnęła już 25,4 mld USD. Wietnam realizuje konsekwentną politykę rozwoju sektora edukacji oraz poprawy infrastruktury, a także poszerza udział w umowach o wolnym handlu. 

Przyszłość strategii China Plus One 

Strategia China Plus One będzie nadal kształtować mapę globalnej produkcji. Już teraz wiele firm z branży motoryzacyjnej i elektronicznej rozszerza operacje nie tylko do Indii i Wietnamu, ale również innych krajów China Plus One, takich jak Meksyk. 

W wymagającym, zmiennym otoczeniu handlowym 2025 roku warto mieć gotowy plan A, B i C. Mimo znacznych zmian od czasów wprowadzenia strategii, China Plus One pozostaje skutecznym sposobem na budowę odporności łańcucha dostaw i ograniczenie ryzyk związanych z Chinami. 

Firmy, które chcą zwiększyć widoczność ryzyk na poziomie krajów, dostawców, lokalizacji i komponentów, powinny rozważyć platformę zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM) Z2Data. Rozwiązanie to umożliwia głębszą analizę zagrożeń wynikających ze współpracy z dostawcami chińskimi oraz dostarcza danych i analiz kluczowych do badania producentów z krajów China Plus One. Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i poznać, jak może wesprzeć nowoczesne strategie Państwa łańcucha dostaw, warto umówić darmowy okres próbny z ekspertem produktu.