Hoe AI-krachten een tekort aan geheugenchips veroorzaken

Samenvatting van het artikel:

• In de meest extreme gevallen stijgen de contractprijzen voor specifieke geheugentypen zoals DDR5 tot wel 100% van de ene op de andere maand. Het zal weinig mensen verbazen dat AI-datacenters en de complexe infrastructuur die daarbij hoort, de belangrijkste aanjager zijn van deze prijsstijgingen. 
• HBM is een essentieel component in AI-datainfrastructuur, doordat het de hoge gegevensoverdrachtsnelheden levert die nodig zijn voor AI-modellen om enorme datasets te verwerken voor training en inferentie. Door het cruciale belang van HBM voor de schaalvergroting van AI-infrastructuur drijven AI-bedrijven en de datacenters die zij overal in de VS bouwen, de vraag naar deze geheugenchips fors op.
• Het is belangrijk om te beseffen dat de markt voor geheugenchipfabricage aanzienlijk kleiner is dan men zou verwachten. In feite wordt deze gedomineerd door slechts drie bedrijven: het eerder genoemde Micron, Samsung en SK Hynix. Het produceren van DRAM-geheugen vereist zeer gespecialiseerde expertise en hoewel meerdere bedrijven in staat zijn om geheugenmodules te assembleren, kunnen slechts enkelen het volledige productieproces effectief uitvoeren. 
• Het SCRM-platform van Z2Data biedt diverse functionaliteiten waarmee bedrijven zich kunnen oriënteren in de snel evoluerende geheugenmarkt. Denk aan toegang tot componentprijzen, voorraden en levertijden bij alle distributeurs; een eigen cross engine waarmee bedrijven alternatieve manufacturing part numbers (MPN’s) kunnen vinden voor componenten die in 2025 aanzienlijke prijsstijgingen hebben doorgemaakt; en marktleidende lifecycle forecasting.

De ontwikkelingen deden zich in eerste instantie geleidelijk voor, en vervolgens in één klap. De prijzen van geheugentypen zoals dynamic random access memory (DRAM) en NAND begonnen vanaf eind 2024 en doorlopend in 2025 gestaag te stijgen, toen organisaties in sectoren als automotive, consumentenelektronica en cloud computing de RAM-kosten maand na maand zagen oplopen. Tegen het einde van de zomer namen die aanvankelijk bescheiden prijsstijgingen een vlucht en stegen de kosten vanaf september fors door. Al met al meldden media dat DRAM-prijzen eind derde kwartaal 2025 met maar liefst 172% op jaarbasis waren gestegen.

In de laatste maanden van het jaar werd de situatie zelfs nog nijpender. Grote technologiebedrijven, waaronder 'hyperscalers' als Amazon Web Services, Microsoft Azure en Google Cloud, kregen in oktober te maken met prijsstijgingen tot wel 50% op DRAM-bestellingen, en ontvingen desondanks slechts gedeeltelijke leveringen van hun oorspronkelijke orders bij de fabrikanten van geheugenchips. In de meest extreme gevallen stegen de contractprijzen voor specifieke geheugenproducten zoals DDR5 tot wel 100% per maand. Het zal weinig mensen verbazen dat AI-datacenters en hun complexe infrastructuur de voornaamste aanjagers zijn van deze prijsstijgingen. 

Maar die oplopende kosten zijn maar een deel van het verhaal. In dit artikel duiden wij de krachten achter deze ontwikkeling, waaronder strategische verschuivingen bij grote geheugenfabrikanten, aanhoudende vraag naar traditionele geheugenchips en veranderingen binnen het geopolitieke speelveld.

De honger naar AI veroorzaakt schaarste op de geheugenmarkt 

Om te begrijpen hoe het technologische ecosysteem rondom AI weerklinkt binnen de geheugenmarkt, is het essentieel te beginnen bij high-bandwidth memory (HBM). HBM is een onmisbaar onderdeel van AI-datainfrastructuren—en AI-accelerators in het bijzonder—doordat het de hoge datadoorvoersnelheden levert die nodig zijn voor AI-modellen om de enorme datasets te verwerken die training en inferentie mogelijk maken. 

Om te begrijpen hoe het technologische ecosysteem rondom AI weerklinkt binnen de geheugenmarkt, is het essentieel te beginnen bij high-bandwidth memory (HBM).

Vraag naar HBM verandert prioriteiten van geheugenfabrikanten

Door het belang van HBM voor het opschalen van AI-infrastructuur creëren AI-bedrijven en de datacenters die zij in de hele VS bouwen een stevige, schijnbaar onverzadigbare vraag naar deze geheugenchips. Dit heeft de grootste geheugenfabrikanten ter wereld—waaronder Micron, Samsung en SK Hynix—ertoe aangezet hun productie af te wenden van DRAM, NAND en andere meer traditionele geheugensoorten, ten gunste van een groter HBM-aanbod. De herallocatie van productiemiddelen beperkt hierdoor stapsgewijs het aanbod en de verkrijgbaarheid van traditionele geheugenproducten. 

De vraag naar DRAM, RAM en NAND blijft robuust

De crux is echter dat de vraag naar DRAM, RAM en NAND niet is afgenomen binnen talloze andere industrieën van miljardenomzet die voor hun kernproducten afhankelijk zijn van geheugenchips. Sectoren zoals automotive, elektronica, telecommunicatie en cloud computing hebben blijvend grote hoeveelheden traditionele geheugenchips nodig. Dit veroorzaakt een scherpe mismatch tussen aanbod en vraag—en mogelijk een nakende geheugenchiptekort—waarin een stabiele vraag naar commodity geheugen samenkomt met een krimpend aanbod.

Microns recente besluit om te stoppen met de Crucial-lijn van geheugenchips is zeer kenmerkend voor deze branchebrede verschuiving. In een persbericht op 3 december lichtte Microns EVP en Chief Business Officer Sumit Sadana dit besluit toe. "De AI-gedreven groei van datacenters heeft geleid tot een enorme stijging in de vraag naar geheugen en opslag,” aldus Sadana. “Micron heeft de moeilijke keuze gemaakt om te stoppen met de Crucial-consumentenlijn om de toelevering en ondersteuning van onze grotere, strategische klanten in snelgroeiende segmenten te verbeteren.” Micron maakt hiermee overduidelijk de keuze om AI-klanten en hun grote behoefte aan high-bandwidth memory voorrang te geven boven oudere geheugengeneraties. 

Microns recente besluit om te stoppen met de Crucial-lijn van geheugenchips is zeer kenmerkend voor deze branchebrede verschuiving.

Weinig spelers op de geheugenmarkt verlichten deze knelpunten

Het is belangrijk te beseffen dat de markt voor geheugenchipfabricage aanzienlijk kleiner is dan men vermoedelijk verwacht. Slechts drie bedrijven—het hierboven genoemde Micron, Samsung en SK Hynix—domineren deze markt. De productie van DRAM vereist zeer gespecialiseerde expertise; terwijl meerdere bedrijven in staat zijn om geheugenmodules te assembleren, kunnen slechts enkelen daadwerkelijk alle stappen in het productieproces effectief uitvoeren. 

Zoals Micron zelf op de website vermeldt: “Er zijn slechts een handvol halfgeleiderfabrikanten die in staat zijn DRAM-chips te produceren: Micron (Crucial), Samsung en Hynix.” Iedere beslissing van deze fabrikanten over de productiecapaciteit heeft dus verstrekkende gevolgen voor de volledige geheugenmarkt. Simpel gezegd: er staan geen andere fabrikanten klaar om het gat op te vullen wanneer een van deze producenten zich toespitst op HBM (er zijn kleinere producenten zoals XYZ, maar zij beschikken niet over de benodigde middelen of capaciteit om het marktgat effectief op te vangen). Hierdoor wordt het aanbod verder beperkt, stijgen de prijzen, en komt een volwaardig geheugenchiptekort dichterbij.

Een uitdagend geopolitiek landschap bemoeilijkt de situatie verder

Hoewel nieuwe vraag vanuit organisaties die investeren in AI en datacenterinfrastructuur de belangrijkste drijfveer is van dit oplopende geheugentekort, is het niet de enige factor. Dit jaar zijn geopolitieke spanningen steeds meer zichtbaar geworden in het industriebeleid. Beide, de regering-Trump en de Chinese president Xi Jinping, namen maatregelen—waaronder heffingen en exportcontroles—die de circulatie van halfgeleiders en overige elektronische componenten beperken. Gedurende 2025 heeft dit waarschijnlijk het mondiale chipaanbod steeds verder onder druk gezet, waardoor de voorraden onvoldoende konden groeien om het prijsniveau te waarborgen. 

Dit jaar zijn geopolitieke spanningen steeds meer zichtbaar geworden in het industriebeleid, waarbij zowel de regering-Trump als de Chinese president Xi Jinping maatregelen—waaronder heffingen en exportcontroles—hebben genomen die de circulatie van halfgeleiders en elektronische componenten beperken.

Tijdlijn van belangrijke gebeurtenissen in de geheugenmarkt in 2025 

• 10 september: Citigroup waarschuwt voor een scherpe stijging van de vraag naar DRAM- en NAND-geheugen in het vierde kwartaal van 2025 en daarna in 2026, omdat fabrikanten moeite hebben om de exponentiële groei bij te benen. Citigroup-analisten verwachten ook een mogelijk aanbodtekort.

• 17 september: Geheugenprijzen beginnen te stijgen. DigiTimes publiceert cijfers waaruit blijkt dat de contractprijzen voor DRAM en NAND in het vierde kwartaal met maximaal 20% stijgen. Deze stijging wordt toegeschreven aan het feit dat productiecapaciteit wordt verschoven naar AI-infrastructuur.

• 13 oktober: Op basis van branchegegevens van TrendForce meldt Reuters dat de prijzen voor diverse DRAM-chips in het derde kwartaal met meer dan 170% gestegen zijn op jaarbasis. 

• 14 november: Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC), China’s grootste halfgeleiderfabriek, waarschuwt dat angst voor geheugenschaarste ertoe leidt dat klanten terughoudend zijn met hun bestellingen voor andere soorten chips in 2026. Daarmee wordt duidelijk dat klanten van SMIC vrezen dat het geheugentekort noodzaakt tot productiebeperkingen in hun eigen assortiment. “Mensen durven niet te veel orders te plaatsen voor het eerste kwartaal van volgend jaar,” aldus SMIC’s co-CEO Zhao Haijun tijdens een earnings call. “Want niemand weet hoeveel geheugen(chips) er daadwerkelijk beschikbaar zijn—en dus hoeveel telefoons, auto’s of andere producten ermee gemaakt kunnen worden.”

• 1 december: De GM van TeamGroup, een grote leverancier van geheugenmodules, waarschuwt dat een aanbodtekort aan geheugenchips op handen is en verwacht dat de beschikbaarheid in de eerste helft van 2026 nog verder zal verslechteren. Hij rekent op aanhoudende tekorten tot in 2027.

• 4 december: Micron kondigt het stopzetten van haar Crucial-lijn van geheugenproducten aan.

Geheugenchiptekorten: een probleem dat niet snel zal verdwijnen

Met zoveel ontwikkelingen, verstoringen en ogenschijnlijk abrupte verschuivingen binnen de halfgeleiderindustrie is het lastig onderscheid te maken tussen tijdelijke zorgen en serieuze, structurele problemen. Het is een uitdaging om ruis van signaal te scheiden. Het kan daarom nuttig zijn om het aankomende geheugenchiptekort te vergelijken met een recente crisis: het conflict rond het eigenaarschap van Nexperia. 

De strijd om het eigendom van de Nederlandse chipfabrikant Nexperia haalde breed het nieuws, mede vanwege het ongebruikelijke karakter waarbij twee landen streden om controle over een privaat bedrijf. Ook de Nexperia-crisis bracht de toeleveringsketen voor halfgeleiders in beroering, met name in de automotive-industrie, wat sommige autofabrikanten dwong hun activiteiten en productieplanning aan te passen. Maar de heftigste supply chain-effecten waren relatief kortstondig: Nexperia hervatte de export uit China en bleef zijn contracten met wereldwijde klanten nakomen. (Hoewel er nog steeds complicaties door het eigenaarschap aanhouden die wereldwijd doorwerken op klanten.)

Voor de tekorten en vraag-aanbodproblemen rond geheugenchips is een even snelle oplossing echter onwaarschijnlijk. Dit is een structureel probleem waarbij de stijgende vraag naar high-bandwidth memory fabrikanten dwingt hun halfgeleidercapaciteit weg te halen bij traditionele geheugenlijnen. Gezien de fundamentele marktverstoringen verrast het niet dat sommige branche-experts verwachten dat het tekort tot in 2027 kan aanhouden. 

Het is onwaarschijnlijk dat de supply chain-problemen rond geheugenchips net zo snel opgelost zullen zijn.

Stappen om de impact te beperken

Het SCRM-platform van Z2Data biedt diverse oplossingen waarmee bedrijven zich beter kunnen positioneren voor de snel ontwikkelende geheugenmarkt:

• Met de Part Risk Manager van Z2Data kunnen bedrijven prijzen, voorraden en levertijden bij alle distributeurs (zowel geautoriseerd als onafhankelijk) raadplegen.
• Met de Cross Engine van Z2Data kunnen bedrijven alternatieve manufacturing part numbers (MPN’s) vinden voor componenten die in 2025 aanzienlijke prijsstijgingen hebben ondervonden. 
• Lifecyle Forecasting van Z2Data geeft organisaties een nauwkeurige inschatting van de verouderingsdatum van onderdelen, zodat zij weten welke geheugenchips het grootste EOL-risico (einde levensduur) lopen. 

Wilt u meer weten over Z2Data en hoe het SCRM-platform u effectief kan helpen dit groeiende supply chain-risico te beperken? Plan dan een demo in met één van onze productspecialisten. U kunt ook contact opnemen met uw Z2Data-vertegenwoordiger of mailen naar [email protected].