:quality(85))
Trong báo cáo “Cuộc chiến công nghệ Mỹ – Trung mở rộng sang Đài Loan”, chúng tôi đã phân tích căng thẳng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời xem xét vai trò then chốt của Đài Loan trong cuộc cạnh tranh thống trị về địa chính trị, kinh tế và công nghệ này. Trong báo cáo này, chúng tôi sẽ tìm hiểu tầm quan trọng chiến lược của Trung Quốc và Đài Loan cùng tác động tiềm tàng của một cuộc xung đột giữa hai nước.
Kế hoạch của Trung Quốc đối với Đài Loan đang khiến Mỹ và thế giới lo ngại sâu sắc, bởi Đài Loan là trung tâm bán dẫn lớn của toàn cầu và việc Trung Quốc kiểm soát hòn đảo này sẽ tạo ra mất cân bằng quyền lực nghiêm trọng tại khu vực Đông Á.
Trung Quốc đã hướng đến mục tiêu thống nhất với Đài Loan trong suốt thời gian dài, nhưng căng thẳng giữa hai bên ngày càng leo thang kể từ năm 2016 khi Thái Anh Văn trở thành tổng thống Đài Loan. Bà đã áp dụng lập trường cứng rắn hơn về các tham vọng của Trung Quốc trong quan hệ hai bờ eo biển, nhấn mạnh quyết tâm duy trì nền dân chủ của Đài Loan.
Mặt khác, Trung Quốc đã tăng cường các động thái nhằm thâu tóm Đài Loan. Gần đây họ đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thống nhất với Đài Loan trong Sách Trắng mới nhất, khẳng định mục tiêu là “thống nhất hòa bình” nhưng không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực quân sự để sáp nhập hòn đảo.
Mối quan hệ giữa hai nước mang tính phụ thuộc lẫn nhau; năm 2020, tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ trao đổi giữa hai quốc gia lên tới 166 tỷ USD. Tóm lại, Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng nhất của Đài Loan, tiếp theo là Hoa Kỳ. Hơn 42% kim ngạch xuất khẩu của Đài Loan hướng tới Trung Quốc, trong khi khoảng 22% nhập khẩu của Đài Loan đến từ Trung Quốc. Đài Loan cũng nằm trong nhóm nhà đầu tư hàng đầu tại Trung Quốc. Năm 2021, các doanh nghiệp Đài Loan đã đầu tư khoảng 194 tỷ USD vào tổng cộng 44.577 dự án tại Trung Quốc, bao gồm cả Foxconn.
Nhiều chuyên gia trong ngành vi mạch cho rằng Đài Loan sẽ gặp nhiều khó khăn nếu tách khỏi Trung Quốc. Phần lớn chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu hiện vẫn vận hành qua Trung Quốc. Trong nhiều năm, giá trị nhập khẩu bán dẫn của Trung Quốc còn lớn hơn cả dầu mỏ. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, năm 2021, nước này đã nhập hơn 430 tỷ USD bán dẫn, trong đó 36% đến từ Đài Loan.
Tầm quan trọng địa chính trị của Trung Quốc và Đài Loan với thế giới
Trung Quốc là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới từ năm 2009. Điện tử tiêu dùng, công nghệ xử lý dữ liệu, may mặc, dệt may, thiết bị quang học và thiết bị y tế là một số nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của nước này. Đặc biệt, Trung Quốc là quốc gia dẫn đầu về chế biến khoáng sản đất hiếm. Trung Quốc tinh luyện 68% niken, 40% đồng, 59% liti và 73% cobalt trên toàn cầu. Trung Quốc cũng chiếm 78% công suất sản xuất cell pin EV của thế giới và hơn 80% ở các khâu sản xuất tấm pin mặt trời.
Trung Quốc còn đầu tư mạnh vào nhiều quốc gia đang phát triển thông qua các dự án xây dựng hạ tầng và bơm vốn vào nền kinh tế, trở thành đối tác chiến lược quan trọng của nhiều nước.
Đài Loan cũng đóng vai trò thiết yếu đối với kinh tế toàn cầu nhờ sự phụ thuộc lớn vào sản xuất bán dẫn. Đài Loan sản xuất khoảng 65% tổng lượng bán dẫn toàn cầu và gần 90% chip tiên tiến. Tầm quan trọng của bán dẫn đối với kinh tế thế giới và an ninh quốc gia các nước khiến toàn cầu phụ thuộc vào Đài Loan. Xung đột giữa Trung Quốc và Đài Loan có thể dẫn đến gián đoạn hoặc dừng xuất khẩu, sản xuất bán dẫn tại Đài Loan, kéo theo hệ lụy nặng nề trên toàn thế giới, kể cả Trung Quốc.
Châu Âu và Hoa Kỳ ngày càng lo ngại trước khả năng Trung Quốc xâm lược Đài Loan và đang tìm cách tăng cường sản xuất bán dẫn nội địa. Đạo luật Chips and Science Act của Hoa Kỳ và EU Chip Act đều huy động hàng tỷ USD đầu tư cho sản xuất bán dẫn trong khu vực. Tuy nhiên, quá trình này sẽ tốn thời gian và vẫn bị phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu thô chủ yếu do Trung Quốc kiểm soát.
Về lịch sử, Trung Quốc từng tận dụng vị thế độc quyền khoáng sản đất hiếm để điều phối nguồn cung toàn cầu, đạt mục tiêu ngoại giao, gây thiệt hại lớn cho kinh tế thế giới.
Bước tiếp theo là gì
Theo Barron’s, rất ít chiến lược gia cho rằng viễn cảnh Trung Quốc tiếp quản Đài Loan sớm xảy ra, một phần vì tác động thảm khốc với kinh tế toàn cầu, bao gồm cả Trung Quốc. Tuy nhiên, các chuyên gia địa chính trị cho rằng đang hình thành một trạng thái bình thường mới quanh Đài Loan, tạo điều kiện cho các cuộc khủng hoảng nhỏ kéo dài và có thể có hoạt động quân sự giữa hai bên với sự can dự của Hoa Kỳ.
Ngày càng nhiều doanh nghiệp nhìn nhận nghiêm túc tình hình và tìm kiếm các chiến lược đa dạng hóa, xây dựng khả năng chống chịu cho chuỗi cung ứng của mình, theo ông Dale Buckner, giám đốc Global Guardian — đơn vị tư vấn an ninh từng hỗ trợ các doanh nghiệp trong những xung đột như chiến tranh ở Ukraine.
Các doanh nghiệp cũng đang cân nhắc lại khoản đầu tư và xem xét có nên tiếp tục hợp tác với hai nước, trước các rủi ro xung đột, thay đổi chính sách và tốc độ tăng trưởng chậm lại tại Trung Quốc.
“Doanh nghiệp cần chú ý đến mức độ tiếp xúc với Trung Quốc — và thường phần rủi ro không nằm trực tiếp tại Trung Quốc. Một nhà xuất khẩu Trung Quốc bị cấm tiếp cận thị trường Mỹ có thể khiến một nhà nhập khẩu Trung Quốc tìm tới sản phẩm Mỹ”, theo ông Harry Melandri, cố vấn tại công ty nghiên cứu kinh tế vĩ mô độc lập MI2 Partners.
Tóm lại, mức biến động và rủi ro gián đoạn liên quan tới Trung Quốc ngày càng tăng, doanh nghiệp nên xem xét các chiến lược để giảm thiểu rủi ro và đa dạng hóa chuỗi cung ứng của mình.
Chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp phân tích các rủi ro chuỗi cung ứng và xây dựng kịch bản dự phòng nhằm chuẩn bị đối phó các gián đoạn chuỗi cung ứng.
Bổ sung đa dạng nguồn cung và vị trí địa lý vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp thông qua đa nguồn cung. Cách này giúp giảm sự phụ thuộc vào quốc gia cũng như nhà cung cấp, đồng thời có sẵn các nhà cung cấp thay thế khi xảy ra xung đột hoặc gián đoạn.
Xem xét tăng lượng tồn kho đối với các linh kiện đặc biệt dễ bị ảnh hưởng và phụ thuộc lớn vào vị trí địa lý.
Xây dựng các quy trình ứng phó nhanh và kế hoạch duy trì hoạt động kinh doanh như một phần trong chiến lược quản lý rủi ro chuỗi cung ứng.
Tìm hiểu thêm về cách quản lý rủi ro chuỗi cung ứng vượt ra ngoài chế độ ứng phó khủng hoảng.
