:quality(85))
Makale Özetleri:
- 2025 yılında üreticiler tarafından 620.000’den fazla elektronik komponent üretimden kaldırıldı. Bu rakam, iki yıl öncesinin kullanım ömrü sonu (EOL) verilerine göre 150.000 adetlik—yani neredeyse üçte birlik—bir artışı temsil ediyor.
- Ne yazık ki, 2025'te gerçekleşen EOL olaylarını ve üreticilerden gelen ürün değişiklik bildirimlerini (PCN) incelediğimizde oldukça şaşırtıcı bir eksiklik tespit ettik. 2025’te kullanım ömrü sonuna ulaşan 600.000’i aşkın elektronik komponentin çoğunda, üretici tarafından PCN yayımlanmadı.
- 2025’te üretimden kaldırılan birçok elektronik komponent için PCN'nin olmaması, mühendislik ekipleri açısından çeşitli operasyonel risklere yol açıyor. Ortaya çıkabilecek neredeyse tüm risklerde, üretim duruşları ve üretim sürekliliğinde aksamalar gibi sonuçların ortaya çıkma potansiyeli bulunuyor.
Her yıl yüzbinlerce elektronik komponent eskiyor. Özellikle COVID-19 pandemisi döneminde komponent ömrü sorunu çok daha belirgindi: 2021’de yaklaşık 530.000 parça kullanım ömrü sonuna (EOL) ulaştı, ertesi yıl bu rakam 750.000’i aştı. Pandemi sonrasında eskime eğilimi bir miktar yavaşladı ve 2023’te yaklaşık 470.000 parça üretimden kaldırıldı.
Ancak 2025’e ait sektör genelindeki rakamlar, elektronik tedarik zincirinin ne kadar dinamik ve öngörülemez olmaya devam ettiğini açıkça gösteriyor. Kullanım ömrü sonu rakamlarının birkaç yıl durağanlaşacağını düşündüğümüz anda, rakamlar tekrar — hem de oldukça dramatik şekilde — değişti.
2025’te Elektronik Komponent Eskime Olayları
2025’te üretimden kaldırılan elektronik komponent sayısı, elektronik sektörünün ne kadar hızlı evrildiğini gösteriyor. Yarı iletken üreticileri daha yeni teknolojiler geliştirip eski nesil komponentleri kaldırdıkça ve yeni müşteri ile sektör taleplerini hızla karşılamaya çalıştıkça, ürün yaşam döngüleri kısalıyor.
2025’te üreticiler tarafından 620.000’den fazla elektronik komponent üretimden kaldırıldı. Bu rakam, sadece iki yıl öncesinin EOL verilerine göre 150.000 adetlik — yani neredeyse üçte birlik — bir artış anlamına geliyor. Belki 2022’deki pandemi döneminin üç çeyrek milyon seviyelerine ulaşmamış olabilir; ancak hâlâ önemli bir büyüklük.
Bu üretimden kaldırılan her bir komponent, küresel elektronik ekosisteminin herhangi bir yerinde potansiyel bir kesintiye işaret ediyor. Tüketici elektroniği orijinal ürün üreticileri (OEM), otomotiv alt sistem tedarikçileri ya da bir çip üreticisi olsun; her komponent eskime olayı iş dünyasında hissediliyor.
Elektronik Komponent Eskimesi: PCN Problemi
Üreticilerin 600.000’den fazla elektronik komponenti üretimden kaldırması tek başına büyük bir etki yaratıyor. OEM’ler ve diğer şirketler, eskime tehdidinin ne kadar yaygın olduğunu biliyor ve çoğu buna yönelik risk yönetim çerçeveleri oluşturuyor. Ancak şirketlerin çok daha az hazırlıklı olduğu durum, tedarikçilerin herhangi bir ön bildirim yapmaksızın komponentleri üretimden kaldırmasıdır.
Ne yazık ki, 2025'teki EOL olaylarını ve üreticilerden gelen ürün değişiklik bildirimlerini (PCN) incelediğimizde oldukça şaşırtıcı bir eksiklik ortaya çıktı. 2025’te kullanım ömrü sonuna ulaşan 600.000’den fazla elektronik komponentin çoğunda, üretici tarafından bir PCN yayımlanmadı.
Bu bildirim eksikliği, mühendislere, satın alma ekiplerine ve bu düzeyde iletişime bağımlı olan üreticilere önemli bir kör nokta yaratıyor; böylece üretimden kaldırılan bir komponentin yerine alternatif bulmak, uyum sağlamak ve aksiyon almak için gerekli ayarlamaları yapamıyorlar.
Şirketlerin çok daha az hazırlıklı olduğu durum, tedarikçilerin herhangi bir ön bildirim yapmadan komponentleri üretimden kaldırmasıdır.
- 2025’te eskimeye giren toplam komponent sayısı: 621.909
- Üretici tarafından ürün değişiklik bildirimiyle birlikte üretimden kaldırılan parça sayısı: 298.623
- Ürün değişiklik bildirimi olmaksızın üretimden kaldırılan parça sayısı: 323.286
Diğer bir deyişle, 2025’teki tüm EOL olaylarının yarısından fazlası—tam olarak %52’si—üreticinin PCN bildirimiyle iletilmemiştir.
Uzun vadeli ürün tasarımlarına güvenen kurumlar için, tedarik zinciri iletişimindeki bu tekrar eden eksiklik büyük bir sorun teşkil ediyor. PCN, şirketlere üretimden kaldırmaya hazırlık için zaman kazandıran bir erken uyarı sistemidir. Olmadığı takdirde, mühendisler ve üreticiler, eskime olayını ancak stok piyasadan tamamen çekilince öğrenebiliyorlar. Ve o noktada, kurum artık rasyonel bir geçiş planı yapmaktan çok, yaklaşan kriz karşısında reaktif bir şekilde hareket edebiliyor.
Eksik Ürün Değişiklik Bildirimlerinin (PCN) Mühendisler İçin Neden Büyük Sorunlar Yarattığı
2025’te üretimden kaldırılan birçok elektronik komponent için PCN'nin olmaması mühendislik ekipleri açısından çeşitli operasyonel riskler yaratıyor. Burada özetlenen neredeyse tüm risklerde, üretim duruşları ve üretim sürekliliğinde kopmalar gibi sonuçların ortaya çıkma potansiyeli bulunuyor.
Bir Anda Tasarımda Aksamalar
Mühendisler, genellikle uzun yıllar piyasada kalacağını düşündükleri komponentlerle ürün tasarımı yapar. Ancak elektronik komponentler herhangi bir uyarı yapılmadan—yani önceden PCN yayımlanmadan—bir anda piyasadan çekildiğinde, mevcut tasarımlar bir anda sürdürülemez hale gelebilir.
Kritik bir entegre devre, kapasitör veya mikrodenetleyici aniden EOL’ye girerse, tedarik ekiplerinin uygun alternatifleri bulmak için hızla aksiyon alması gerekecektir. Ve bu mümkün değilse—ki ani ve tamamen beklenmedik bir eskime olayı için bu olasılık yüksektir—mühendislerin alt sistemleri yeniden tasarlaması gerekecek.
Voltaj toleransı, pin dizilimi veya paket boyutu gibi görünüşte önemsiz farklar bile, eğer PCN yayımlanmış olsaydı gerekmeyecek onlarca farklı mühendislik adımı gerektirebilir.
- PCB yeniden tasarımları
- Firmware güncellemeleri
- Termal yeniden analiz
- Uyumluluk testleri
Bu tür yeniden tasarım süreçleri aylar sürebilir ve ürün lansmanlarını ya da bakım/onarım programlarını geciktirebilir.
Son Kez Satın Alma Fırsatları Kaçıyor
Üreticiler uygun yaşam döngüsü bilgilendirme uygulamalarını izlediğinde, genellikle PCN içinde bir son-kez-satın alma (LTB) süresi belirtilir. Bu LTB, tedarik ve satın alma profesyonellerine, komponent üretimden kaldırılmadan önce stok yapabilmeleri için imkân tanır. Son kez satın alma, üretimde komponent bulunabilirliği sorunundan doğacak bir aksamanın önüne geçilmesi için kritik bir ara dönem oluşturur.
Ancak elektronik komponentler PCN bildirimi olmadan üretimden kaldırıldığında, şirketler bu stratejik tedarik önlemini uygulama fırsatını kaybeder. Sonuç olarak, şirketler yetkili tedarikçilerden doğrudan tedarik yapmak yerine kalan stokları bulmak için ikincil piyasalarda arama yapmak zorunda kalır.
Bu da daha pahalı komponentler, sahte ürün riski ve doğrulama/sertifikasyon sorunları gibi ilave sıkıntılar doğurur. Kısacası, PCN yayımlanmadığı takdirde, satın alma ekipleri etkili tedarik stratejileri planlarken ciddi bir dezavantajla karşı karşıya kalır.
Uyumluluk ve Sertifikasyon Zorlukları
Beklenmedik eskime, ayrıca mevzuat ve sertifikasyon açısından da sorunlar oluşturur. Birçok ürün, piyasaya girmeden önce sıkı uyumluluk standartlarını karşılama zorundadır. Elektronik komponentler, Tehlikeli Maddelerin Kısıtlanması (RoHS), Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması (REACH) ve 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni PFAS direktifleri dahil olmak üzere zorlu çevresel düzenlemelere tabidir.
Regülasyon gereksinimleri, önceden bildirim yapılmadan üretimden kaldırılan parçaların yerine koyulmasını özellikle zorlaştırır. Yeni potansiyel alternatiflerin her biri için genellikle şu adımlar gerekir:
- Yeni uygunluk testleri
- Mevzuat yeniden sertifikasyonu
- Güvenlik doğrulaması
- Performans onayı
Uzay ya da medikal cihazlar gibi güvenlik ve güvenilirlik gereksinimleri çok yüksek olan sektörlerde, bu süreçler haftalarca ya da aylarca sürebilir.
Üretim Aksamaları
Son olarak, tüm mühendislerin, tedarik ekiplerinin ve OEM’lerin önlemeye çalıştığı en kötü senaryo: üretim duruşu. Son kez satın alma, alternatif komponentler, alternatif tedarikçiler ve diğer eskime yönetimi önlemleri yetersiz kalırsa işletmeler, ürünlerinin üretimini durdurma ya da azaltma riskiyle karşı karşıya kalır. Kısacası, PCN eşliğinde eskiyen parçalara kıyasla, PCN’siz eskiyen komponentler bu felaket senaryosunun yaşanma ihtimalini artırır. Ve bu tür aksamalar, üreticiler için yüzbinlerce hatta milyonlarca dolar kayıp anlamına gelebilir.
Son kez satın alma, alternatif komponentler, alternatif tedarikçiler ve diğer eskime yönetimi yöntemleri başarısız olduğunda, işletmeler ürünlerinin üretimini durdurma veya azaltma riskiyle karşı karşıya kalır.
JEDEC Standartlarına Uymayan Ürün Değişiklik Bildirimleri (PCN)
Ortak Elektron Cihaz Mühendisliği Konseyi (JEDEC) tarafından geliştirilen sektör standartları, yukarıda bahsedilen tüm risklerin azaltılması için tasarlanmıştır. Bu standartlar, üreticilerin kullanım ömrü değişiklikleri dâhil olmak üzere, müşterilere yaşam döngüsü değişikliklerini nasıl bildireceğini detaylandırır.
En yaygın iki rehber, ürün değişiklik bildirimlerini kapsayan JEDEC Standardı 46 ve ürün üretimden kaldırma bildirimlerini kapsayan JEDEC Standardı 48'dir. Bu çerçeveler, üreticilere özellikle bileşenlerin üretimden kaldırılması gibi durumlarda müşterilere açıkça önceden bilgi verilmesini ve diğer ürün değişikliği iletişim önerilerini içerir.
Şirketler bu standartlara uyduğunda mühendisler yaklaşan değişikliklere hazırlık yapabilir, acil yeniden tasarımlardan kaçınabilir ve tedarik/satın alma ekipleri gerekirse alternatifleri güvenceye alabilir. Ancak ne yazık ki, JEDEC standartlarına genellikle uyulmamaktadır. Verilerimiz, 2025’te tüm PCN’lerin yalnızca dörtte birinden biraz fazlasının JEDEC standartlarına uygun olduğunu ortaya çıkardı. Yani analiz ettiğimiz üretici parça numaralarının (MPN) yaklaşık %75’i organizasyonun standartlarına uygun değildi.
Kullanım Ömrü Sonu (EOL) Risklerini Profesyonel Uzmanlıkla Yönetin
Elektronik komponent eskimesi artmaya devam ettiği sürece, kuruluşların önümüzdeki yıllarda her sene 600.000 hatta 700.000 parçanın üreticiler tarafından üretimden kaldırılmasının olağan kabul edilmesi gerekecektir.
Bu riskleri azaltmak ve OEM’lerin çoğu zaman ürün değişiklik bildirimi lüksüne sahip olmadığı gerçeğiyle baş etmek için, şirketlerin güçlü bir tedarik zinciri risk yönetimi programı oluşturması şart. SCRM platformu Z2Data, elektronik tedarik zincirinde bu sorunlarla mücadele eden işletmelere sektör lideri eskime yönetimi sağlar.
- Yaşam Döngüsü Tahmini: Z2Data, veri tabanındaki her bir parça için yaşam döngüsü tahminleri sunar. Bu tahminler; pazar talebi, toplam üretim noktası, teknoloji yol haritaları ve parça faaliyeti gibi kritik faktörleri içeren gelişmiş bir algoritma sayesinde elektronik komponentlerin kullanım ömrü sonu süresine ilişkin etkili bir görünürlük sağlar.
- Alternatif Komponentler (Crosses): Kayıtlı alternatif komponenti olan ürünler, üretimden kaldırıldığında çok daha düşük olasılıkla kesinti yaratır. Z2Data’nın parça veri tabanındaki her komponentin ilgili sayfasında, kullanıcıların olası alternatiflerini görebileceği bir tablo yer alır. Bu alternatifler, eşleşme yakınlığına (form, uyum ve işlev kriterlerine göre) göre üç farklı seviyede sınıflandırılır.
- PCN Yönetimi: Kullanım ömrü sonunu bir ürün değişiklik bildirimiyle haber veren parçalar için Z2Data, kapsamlı bir PCN iş akışı aracı sunar; bu araç, PCN'leri önceliğine göre sınıflandırır ve işler. Yazılımın iş akışı yönetimi; satın alma, mühendislik ve mevzuat uyumluluğu gibi farklı ekiplere görev atama imkânı sunarak, fonksiyonlar arası etkin bir eskime yönetimi sağlar.
Z2Data'nın PCN yönetimine nasıl destek olabileceğini ve öngörülemeyen eskime olaylarının etkili bir şekilde nasıl azaltılabileceğini öğrenmek için, ürün uzmanlarımızdan biriyle ücretsiz deneme planlayın.
