Jak liderzy łańcucha dostaw mogą wykorzystać indeks narażenia na cła do zarządzania ryzykiem

Najważniejsze informacje z artykułu:

• Indeks narażenia na cła umożliwia firmom uporządkowane, jasne rozróżnienie części w ich łańcuchu dostaw, które są minimalnie dotknięte cłami, od tych, które mogą generować wysokie koszty importu. 
• Indeks narażenia na cła nie koncentruje się wyłącznie na stawkach celnych przy ocenie poziomu zagrożenia — uwzględnia także krytyczność komponentu, roczne wydatki, możliwość zamiany/zamienniki oraz wzrost stawek celnych między 2024 a 2025 rokiem. 
• Po opracowaniu indeksu narażenia na cła organizacje będą mogły szybko wskazać części wymagające pilnych działań łagodzących i wdrożyć odpowiednie środki zarządzania ryzykiem. 

Cła są jednym z kluczowych wyzwań dla firm posiadających globalne sieci produkcyjne w 2025 roku. 

Od sektorowych ceł na stal i aluminium po cła wzajemne, nałożone — a następnie czasowo zawieszone — na dziesiątki krajów na całym świecie, amerykańskie przepisy celne zmieniają się w zawrotnym tempie — średnio co 19 dni. 

Aby sprostać wymaganiom nowego reżimu celnego w USA, amerykańskie przedsiębiorstwa zaczęły opracowywać strategie poruszania się w globalnych łańcuchach dostaw ograniczanych przez wysokie nowe koszty protekcjonistyczne. Organizacje testują wolne strefy handlowe (FTZ), „tariff engineering” oraz inne doraźne metody łagodzenia skutków nowych ceł. Jednak skuteczne wdrożenie tych strategii wymaga czasu, zasobów i specjalistycznej wiedzy, a większość firm nie może pozwolić sobie na wdrażanie takich działań w całym łańcuchu dostaw. Przed podjęciem kroków warto rozważyć stworzenie indeksu narażenia na cła — narzędzia do oceny podatności łańcucha dostaw na cła oraz wskazania części szczególnie zagrożonych dodatkowymi opłatami celno-importowymi ze strony administracji Trumpa. 

Indeks narażenia na cła pozwala firmom uporządkować i rozróżnić te części łańcucha dostaw, które są minimalnie dotknięte cłami, od tych, które mogą generować znaczące koszty importu. 

Czym jest indeks narażenia na cła?

Indeks narażenia na cła to narzędzie do pomiaru względnego ryzyka związanego z konkretnymi częściami na podstawie odpowiednich stawek celnych. Aby dobrze zrozumieć ideę indeksu narażenia na cła, warto najpierw wiedzieć, czym jest indeks ryzyka. Indeks ryzyka to tabela — często w formie macierzy — służąca do oceny względnego zagrożenia różnego rodzaju ryzyk. Macierze ryzyka łączą prawdopodobieństwo i dotkliwość skutków, aby określić poziom zagrożenia wystąpienia zjawisk takich jak klęski żywiołowe, cyberataki, konflikty geopolityczne czy inne przerwy w łańcuchu dostaw.

Indeks narażenia na cła działa w podobny sposób. W oparciu o zestawienie różnych kryteriów, narzędzie to pozwala organizacjom określić, które części lub obszary łańcucha dostaw stanowią największe zagrożenie z perspektywy ceł. Warto pamiętać, że taki indeks nie ogranicza się wyłącznie do stawek celnych; ważnymi czynnikami są także krytyczność komponentu, roczne wydatki, możliwość zamiany i/lub dostępność zamienników oraz wzrost stawek celnych między 2024 a 2025 rokiem. 

Etap pierwszy: Zebranie danych o narażeniu na cła

Pierwszym krokiem w budowie oraz wykorzystaniu indeksu narażenia na cła jest zebranie wszystkich niezbędnych danych. Aby skutecznie ocenić poziom ryzyka i zagrożenie wynikające z ceł, organizacje muszą zidentyfikować wszystkie swoje części oraz uzyskać kluczowe dane na ich temat. 

• Pełna lista MPN: Producenci urządzeń oryginalnych (OEM) oraz inne firmy powinny przygotować kompletną listę numerów katalogowych (MPN) dla wszystkich komponentów stosowanych w produktach. 

• Dostawcy: Firmy muszą ustalić producentów dostarczających wszystkie używane komponenty. Ponieważ dane służą analizie skutków ceł, poddostawcy z niższych poziomów łańcucha zazwyczaj nie są istotni na tym etapie pozyskiwania informacji. 

• Zakłady produkcyjne i kraj pochodzenia (COO): W tym procesie kluczowe jest określenie fabryk i lokalizacji, z których pochodzą komponenty, wraz z ich krajami pochodzenia. Wiele najistotniejszych ceł odnosi się do wybranych państw, dlatego organizacje powinny ze szczególną starannością identyfikować COO powiązane z danymi MPN. 

• Stawki celne: Ostatecznie firmy muszą zebrać informacje o obowiązujących stawkach celnych dla swoich komponentów. Ponieważ cła odnoszą się zarówno do wybranych sektorów, jak i krajów, należy osobno zidentyfikować wpływ danego typu ceł na konkretne części. 

Warto pamiętać, że wiele firm nie dysponuje odpowiednimi zasobami lub technologią, by skutecznie przeprowadzić te kroki samodzielnie. Nawet jeśli gromadzą i centralizują listy MPN, mogą mieć trudność z powiązaniem ich z lokalizacjami produkcji, krajami pochodzenia oraz stawkami celnymi i innymi zmiennymi łańcucha dostaw. 

Firmy korzystają z platform SCRM takich jak Z2Data, aby agregować wszystkie wymagane dane do skutecznego prowadzenia indeksu narażenia na cła. Z2Data korzysta z wewnętrznych baz danych, które potrafią łączyć MPN z producentami, lokalizacjami, krajami pochodzenia oraz stawkami celnymi, upraszczając proces, który bez tego byłby bardzo pracochłonny. Dodatkowo, funkcje centralizacji danych w narzędziu do zarządzania ryzykiem umożliwiają łatwiejsze i bardziej intuicyjne przechowywanie oraz analizowanie informacji celnych bez konieczności przełączania się między plikami, arkuszami i innymi doraźnymi źródłami. 

Z2Data wykorzystuje wewnętrzne bazy danych do łączenia MPN z producentami, lokalizacjami, krajami pochodzenia oraz stawkami celnymi, upraszczając proces, który bez tego byłby bardzo pracochłonny.

Etap drugi: Budowa indeksu narażenia na cła

Po zebraniu wszystkich niezbędnych danych organizacje mogą przystąpić do tworzenia własnego indeksu narażenia na cła. W tym celu należy ustalić kryteria oceny ryzyka oparte na komponentach generujących największe zagrożenie celne. Istnieje stosunkowo szeroki wachlarz czynników wykorzystywanych przez firmy w ocenie ryzyka celnego, ale poniżej opisano najczęściej stosowane z nich:

• Krytyczność komponentu: Należy sklasyfikować części według ich znaczenia dla produkcji, działalności operacyjnej i przychodów. Komponenty zamawiane w dużych wolumenach rocznie mają kluczowe znaczenie — i potencjalnie wyższe ryzyko — niż części używane sporadycznie w niewielkich ilościach. 

• Wzrost kosztów importu: Mimo że przekaz medialny może sugerować inaczej, cła nie zostały wprowadzone po raz pierwszy dopiero w 2025 roku. USA już wcześniej nakładały sektorowe i krajowe opłaty importowe. Firmy powinny patrzeć szerzej niż tylko na aktualną stawkę celną i analizować ogólny wzrost stawek między 2024 a 2025 rokiem. Na przykład administracja Bidena wprowadziła cła na chińskie półprzewodniki, zaczynające się od 25% i wzrastające do 50% w styczniu 2025 roku. W tym kontekście sam wzrost ceł na te towary może być mniej istotny niż wzrost kosztów przy imporcie z innych krajów. 

• Możliwość zamiany/dostępność zamienników (crosses): Nawet przy wysokich cłach komponenty posiadające dostępne zamienniki z innych krajów mogą nie stanowić największego ryzyka dla firmy. Jeżeli opłaty celne będą się utrzymywać i znacznie wpływać na rentowność, można zastąpić komponent jednym z zamienników. Znacznie większe wyzwanie stanowią części trudne do zastąpienia i z ograniczoną liczbą realnych zamienników — one powinny być wyżej sklasyfikowane w indeksie narażenia na cła. 

Etap trzeci: Wdrożenie środków SCRM dla komponentów o najwyższym priorytecie 

Samo zebranie wymaganych danych i stworzenie indeksu narażenia na cła nie obniży zobowiązań celnych ani nie rozwiąże problemów w zaopatrzeniu. Indeks pełni rolę narzędzia diagnostycznego — służącego identyfikacji komponentów wymagających interwencji w postaci środków zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM). Ostatnim etapem jest więc wykorzystanie indeksu do wskazania części wymagających działań łagodzących ryzyko oraz wdrożenie tych działań dla odpowiednich importów. 

Indeks pełni rolę narzędzia diagnostycznego — służącego identyfikacji komponentów wymagających interwencji w postaci środków zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM).

Firmy mają do dyspozycji kilka sposobów na ograniczenie obciążeń celnych dla konkretnych części i rekompensatę strat spowodowanych obecnym otoczeniem handlowym. 

• Rebalansowanie multisourcingu: Wiele przedsiębiorstw praktykuje tzw. multisourcing (zwany także „dzieleniem dostaw”), czyli zamawianie kilku różnych, ale w dużej mierze zamiennych komponentów od różnych dostawców. Pozwala to na zwiększenie odporności łańcucha dostaw i elastyczne reagowanie na zakłócenia w dostawie danego komponentu lub od konkretnego producenta. Firmy stosujące multisourcing, by ograniczyć koszty ceł dla wybranego komponentu, mogą przeprowadzić „rebalansowanie” tych zamówień — ograniczyć zakupy części obciążonej wysokim cłem i zwiększyć zamówienia zamienników o niższych opłatach. 

• Współpraca z dostawcami: Nawiązanie i prowadzenie pogłębionych rozmów z dostawcami na temat minimalizacji kosztów handlowych wymaga czasu i strategii. Nie jest możliwe podjęcie takich rozmów ze wszystkimi dostawcami — należy wskazać te komponenty i powiązanych dostawców, gdzie współpraca może przynieść największe korzyści, i właśnie na nich się skupić. Indeks narażenia na cła pomaga firmom w systematycznej identyfikacji tych elementów i odpowiednich partnerów. 

• Tariff engineering: Ta praktyka, opisywana już wcześniej, polega na modyfikowaniu określonych cech produktu — w tym klasyfikacji HTS oraz kraju pochodzenia (COO) — w celu uzyskania niższej stawki celnej. Tak jak i w przypadku wielu innych strategii, nie jest to szybkie rozwiązanie. Tariff engineering należy stosować wyłącznie w odniesieniu do kluczowych komponentów o wysokich wydatkach, wysokich stawkach celnych lub jednym i drugim. 

• Pozyskiwanie komponentów z krajów o niższych cłach: W przypadku dotkliwych opłat celnych na wybrane komponenty i producentów, przedsiębiorstwo może rozważyć modyfikację swojego łańcucha dostaw. Zamiana dostawcy z Chin na producenta z Malezji lub Filipin, gdzie cła wzajemne administracji Trumpa wynoszą odpowiednio 24% i 17%, może znacząco zredukować koszty importu. Jednocześnie należy pamiętać, że obecne, silnie protekcjonistyczne warunki handlowe mogą okazać się przejściowe. Umowy handlowe, zmiany w relacjach międzynarodowych oraz kolejna zmiana administracji prezydenckiej w USA mogą szybko zmienić sytuację. Poważne działania, w tym zmiany w łańcuchu dostaw, powinny być podejmowane z uwzględnieniem ryzyka, że obecny stan jest tymczasowy. 

Skuteczny indeks cłowy wymaga czystych, centralnych danych

Firmy z branż takich jak elektronika, półprzewodniki, automotive czy lotnictwo i obronność polegają na setkach bezpośrednich dostawców oraz dziesiątkach tysięcy części. Z uwagi na skalę i złożoność, wdrażanie strategii łagodzenia obciążeń celnych dla wszystkich MPN w swoich produktach jest po prostu nierealne. Warto więc inwestować w ukierunkowane strategie zarządzania ryzykiem, które dają największą wartość biznesową — co umożliwia właśnie indeks narażenia na cła.

Indeksy narażenia na cła są jednak tak skuteczne, jak dane, które do nich trafiają. By mieć pewność, że klasyfikacja komponentów i ocena ryzyka odbywa się możliwie najdokładniej, organizacje muszą wykorzystywać dane, analitykę i kontekst oferowane przez platformę SCRM, taką jak Z2Data. Z2Data korzysta z własnej bazy obejmującej ponad miliard komponentów elektronicznych — to najpełniejsze i najbardziej wiarygodne źródło danych na rynku. Ponadto oprogramowanie wykorzystuje mapowanie BOM i dane geograficzne do śledzenia komponentów do producentów, lokalizacji i krajów pochodzenia, zapewniając użytkownikom wszelkie dane niezbędne do oceny narażenia na cła dla własnych komponentów. 

Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i o tym, jak platforma może pomóc w budowie solidnego, wiarygodnego indeksu narażenia na cła, umów bezpłatne demo z naszym ekspertem produktowym.