Er is een verborgen kloof in ESG-risico tussen de VS en de EU

Hoogtepunten van het artikel:

• ESG-risico verwijst naar "een milieu-, sociaal of governance-gerelateerd voorval of conditie die, indien dit zich voordoet, daadwerkelijk of potentieel een materieel negatief effect kan hebben op de waarde van de investering als gevolg van een nadelige impact op duurzaamheid".
• ESG-risico in de EU is tegenwoordig nagenoeg gelijk aan juridisch risico, gezien de vele belangrijke regelgevende richtlijnen die de afgelopen jaren zijn vastgesteld. In de VS betreft het daarentegen voornamelijk reputatierisico. 
• Deze risico’s kunnen echter aanzienlijk zijn; steeds meer onderzoeken wijzen op grote financiële gevolgen als gevolg van zogeheten "ESG-schokken".
  

In de afgelopen vijf jaar is het concept ESG—wat staat voor environmental, social en governance—geleidelijk centraal komen te staan in discussies rondom duurzaamheid, klimaatactie en ethisch sourcing. Nu dit raamwerk een steeds belangrijker onderdeel vormt in de manier waarop consumenten, investeerders en andere belangrijke stakeholders het gedrag van bedrijven en maatschappelijke verantwoordelijkheid beoordelen, is een gerelateerde term breder bekend geworden: ESG-risico. ESG-risico verwijst naar de vele potentiële negatieve effecten op een onderneming die voortkomen uit de milieu-, sociale of governance-pijlers. De Europese Commissie definieert de term als "een milieu-, sociaal of governance-gerelateerd voorval of conditie die, indien dit zich voordoet, daadwerkelijk of potentieel een materieel negatief effect kan hebben op de waarde van de investering als gevolg van een nadelige impact op duurzaamheid".

Hoewel deze definities op het eerste gezicht relatief eenvoudig lijken—bedrijfsrisico’s die op een of andere manier terug te voeren zijn op een van de drie ESG-pijlers—bestaat er veel variatie in hoe het begrip in de praktijk wordt ingevuld. Nergens is dit verschil duidelijker zichtbaar dan tussen de twee grootste markten ter wereld, de VS en de EU. Bedrijven die zich serieus willen beschermen tegen ESG-risico en supply chain-veerkracht willen opbouwen, dienen te begrijpen wat de werkelijke dreigingen zijn in elk van deze economische regio’s. Alleen door deze essentiële verschillen goed te begrijpen, kunnen organisaties en hun leiderschap risicomanagementstrategieën ontwikkelen die effectief afgestemd zijn op elke regio en hun respectievelijke overheden, toezichthouders en consumenten. 

ESG-risico in de Europese Unie

Het is geen overdrijving om de Europese Unie te bestempelen als dé wereldleider op het gebied van ESG-principes en -prioriteiten. Gedurende dit decennium hebben diverse EU-organen – waaronder de Europese Commissie, de Raad van de EU en het Europees Parlement – talrijke baanbrekende regelgeving besproken, onderhandeld en uiteindelijk aangenomen, waarmee het ESG-raamwerk wettelijk is vastgelegd. Voorbeelden hiervan zijn de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), en de EU Deforestation Regulation (EUDR). 

De opkomst en gefaseerde implementatie van deze richtlijnen veranderen de betekenis van ESG-risico in de Europese Unie ingrijpend. ESG in de EU is niet langer een ambitieus concept of een vrijblijvende, niet-gereguleerde inspanning met verschillende interpretaties. Het is nu wettelijk vastgelegd. Als gevolg daarvan is ESG-risico nagenoeg gelijk geworden aan juridisch risico: als u eraan blootstaat, loopt u daadwerkelijk het risico de wet te overtreden. 

ESG-risico is nagenoeg gelijk geworden aan juridisch risico: als u eraan blootstaat, loopt u daadwerkelijk het risico de wet te overtreden. 

Nu steeds meer bedrijven onder deze wetgeving vallen, zullen organisaties die zaken doen in een van de 27 EU-lidstaten de drie ESG-pijlers serieuzer moeten nemen. Dat komt doordat deze richtlijnen juridisch bindend zijn en gepaard gaan met aanzienlijke financiële boetes die de aard en inzet rond ESG-risico’s in Europa aanzienlijk veranderen. Zo bepaalt het Europees Parlement dat bij niet-naleving van de CSDDD de maximale boete niet lager mag zijn dan 5% van de wereldwijde nettojaaromzet van het bedrijf in het financieel jaar voorafgaand aan het besluit. 

Voor een grote onderneming met $1 miljard jaarlijkse omzet betekent dit een financiële sanctie van $50 miljoen. De richtlijn beschrijft ook de mogelijke gevolgen voor bedrijven die financiële sancties niet binnen de gestelde termijn betalen, waaronder het publiceren van een "publieke verklaring waarin het verantwoordelijke bedrijf en de aard van de overtreding worden genoemd". Dit wordt in de volksmond aangeduid als "naming and shaming": het publiekelijk benoemen van de overtreder en het onder de aandacht brengen van hun ethische tekortkomingen aan consumenten en andere stakeholders. 

Naast de wettelijke verankering van het ESG-raamwerk in de EU is er ook een sterk reputatie-aspect aan ESG-risico’s in de regio. Uit een rapport uit 2023 van risicomanagementbedrijf WTW blijkt dat meer bedrijven dan ooit het verband tussen ESG-risico en reputatie herkennen en financieel wegen. Meer dan de helft van de door WTW ondervraagde bestuurders noemt reputatie als een top-vijf risico voor hun bedrijf, waarbij ESG-kwesties specifiek "zich ontwikkelen tot belangrijke reputatierisico’s". Daarnaast reserveerde 95% van de onderzochte bedrijven een budget speciaal voor het beheren en verminderen van reputatieschade. 

Dergelijke studies, zoals het WTW-rapport, richten zich doorgaans niet op één specifieke regio. Het regelgevend landschap binnen de EU, gecombineerd met het belang dat de Europese cultuur toekent aan duurzaamheid en aanverwante vraagstukken, maakt reputatieschade een onlosmakelijk onderdeel van ESG-risico’s binnen het economische blok. 

Belangrijke voorbeelden van ESG-risico in de EU

• Volkswagen emissieschandaal

Type ESG-risico: Milieu-pijler

Samenvatting: In 2015 stuurde de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) een kennisgeving aan de Duitse autofabrikant waarin de fabrikant op de hoogte werd gesteld van het overtreden van de Amerikaanse Clean Air Act. Uiteindelijk werd wereldwijd bekend dat VW speciale software in hun auto’s had geïnstalleerd die detecteerde wanneer de voertuigen een emissietest ondergingen, waarmee emissiecontroles werden geactiveerd zodat de resultaten voldeden aan de vereiste grenswaarden. De fabrikant gaf uiteindelijk toe dat ongeveer 11 miljoen voertuigen waren uitgerust met software die werd aangeduid als "defeat devices". 

De reputatieschade van "dieselgate" was aanzienlijk en langdurig. In 2020 had het ESG-gerelateerde schandaal Volkswagen meer dan $30 miljard gekost aan boetes, financiële schikkingen en terugkoopregelingen. 

• Danske Bank witwasoperatie

Type ESG-risico: Sociale pijler

Samenvatting: In een van de grootste financiële schandalen uit de Europese geschiedenis ontdekten internationale toezichthouders in 2017 dat Danske Bank, de grootste Deense bank, enorme geldbedragen had witgewassen via de vestiging in Estland. Het Amerikaanse ministerie van Justitie en Deense autoriteiten ontdekten dat de financiële instelling honderden miljarden dollars had witgewassen over een periode van acht jaar vanaf 2007.

Klanten die betrokken waren bij dit financiële netwerk omvatten onder meer de Russische president Vladimir Poetin en de president van Azerbeidzjan. De gevolgen voor Danske Bank waren langdurig en kostbaar. Eind 2018 was de beurswaarde van het bedrijf gehalveerd. Overheids­onderzoeken, arrestaties en schikkingen sleepten zich jaren voort, en in december 2022 ging de bank akkoord met een boete van $2 miljard aan het Amerikaanse ministerie van Justitie. 

ESG-risico in de VS 

In tegenstelling tot de EU beschikt de Verenigde Staten niet over een robuuste regelgevende infrastructuur om het ESG-raamwerk en de belangrijkste principes daarvan af te dwingen. Pogingen in de afgelopen jaren om wetgeving aan te nemen die duurzaamheid in de corporate sector prioriteert en bedrijven verantwoordelijk houdt voor hun ESG-impact, zijn door verschillende invloeden tegengehouden. 

In maart 2024 finaliseerde de Securities and Exchange Commission een regel die publieke bedrijven zou verplichten informatie te verstrekken over klimaatgerelateerde financiële risico’s, broeikasgasemissies (GHG) en andere ESG-overwegingen. De regel kreeg vrijwel direct veel juridische tegenstand, met een reeks rechtszaken in het hele land waarin werd betoogd dat de SEC-regel een buitensporige rapportagedruk op bedrijven zou leggen. Niet lang daarna dienden 25 staten en verschillende andere partijen juridische klachten in bij de toezichthouder. In april maakte de SEC bekend de implementatie van de klimaatgerelateerde rapportageregel tijdelijk te pauzeren. Wel stelde de commissie te blijven "strijden voor de geldigheid van de definitieve regels in de rechtbank".

Hoewel de VS zwakke wetgeving kent rond de milieu-pijler van ESG—vooral vergeleken met de EU—is de sociale pijler juist strikter gehandhaafd. Gedwongen arbeid is strikt verboden op basis van 19 U.S.C. § 1307, dat alle “goederen, waren, artikelen en producten, geheel of gedeeltelijk vervaardigd in enig buitenlands land door dwangarbeid of/ en gedetineerdenarbeid of/ en contractarbeid” de toegang tot de VS ontzegt. Daarnaast werd met de Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA), ingevoerd in 2022, aanzienlijk extra capaciteit vrijgemaakt om goederen die met systematische dwangarbeid in de Chinese XUAR-regio zijn geproduceerd, van de Amerikaanse markt te weren. 

Hoewel de VS zwakke wetgeving kent rond de milieu-pijler van ESG—vooral vergeleken met de EU—is de sociale pijler juist strikter gehandhaafd.

Over het algemeen betekent het relatief geringe aantal ESG-regels in de Verenigde Staten dat veel duurzaamheidsinitiatieven zelfgestuurd zijn en afhangen van interne prioriteiten binnen bedrijven. Waar het ene bedrijf inzet op diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI), richt het andere zich op het behalen van klimaatneutraliteitsdoelstellingen. Ongeacht de specifieke focus zijn dergelijke inspanningen niet wettelijk bindend en heeft het uitblijven van ESG-doelstellingen zelden tastbare gevolgen. 

Waar ESG-risico in de VS wel aanzienlijk kan doorslaggevend zijn, is bij reputatieschade. Uit een working paper van onderzoekers van Fordham, University of Florida, University of Hong Kong en Auburn University blijkt dat "negatieve ESG-schokken een diepgaand effect hebben op het gedrag van klanten". De onderzoekers analyseerden meer dan 1.600 negatieve ESG-gerelateerde gebeurtenissen en miljoenen aankopen, en concludeerden dat een gemiddeld ESG-schandaal "een daling van 5–10 procent in klantverkoop voor minimaal zes maanden" veroorzaakt.

Een onderzoek van Bank of America-onderzoekers uit 2020 onderstreept deze financiële gevolgen van ESG-schokken verder. Zij schatten dat 

“meer dan $600 miljard aan marktkapitalisatie voor S&P 500-bedrijven verloren is gegaan aan ‘ESG-controverses’,” alleen al in de zeven jaren voorafgaand aan het onderzoek. Verder bleek dat herstellende beurskoersen bij getroffen bedrijven tot een jaar nodig hadden om te herstellen van de reputatieschade. 

Belangrijke voorbeelden van ESG-risico in de VS

• Seagate exportcontrole-overtreding

Type ESG-risico: Sociale en governance-pijlers

Samenvatting: In 2023 kwam het Californische datacenterbedrijf Seagate Technology tot een schikking van $300 miljoen met het Amerikaanse ministerie van Handel. De boete volgde nadat Seagate exportcontrolevoorschriften van de Bureau of Industry and Security (BIS) uit 2020 had geschonden, die Amerikaanse bedrijven verbieden goederen met bepaalde Amerikaanse technologieën te leveren aan de Chinese telecomreus Huawei. In tegenstelling tot alle Amerikaanse concurrenten, die de leveringen aan Huawei hadden beëindigd, bleef het technologiebedrijf niet alleen samenwerken met zijn klant, maar tekende volgens het ministerie van Handel zelfs een driejarige "strategic cooperation agreement". Door als enige leverancier van harde schijven (HDD’s) voor Huawei te opereren nadat Western Digital en Toshiba Corp de samenwerking in lijn met de nieuwe regelgeving hadden beëindigd, leverde Seagate tussen augustus 2020 en september 2021 7,4 miljoen HDD’s aan Huawei, een directe schending van de handelswetgeving. 

• Cambridge Analytica dataprobleem 

Type ESG-risico: Sociale pijler

Samenvatting: In een ander ESG-schandaal dat de technologiesector schokte, brachten verschillende publicaties in 2018 artikelen naar buiten waaruit bleek dat de persoonlijke gegevens van tientallen miljoenen Facebook-gebruikers zijn verzameld door het Britse consultancybedrijf Cambridge Analytica. Onderzoek toonde aan dat Cambridge Analytica de persoonsgegevens van tot 87 miljoen gebruikers had gebruikt voor het opstellen van "psychologische profielen" die later zouden worden ingezet in Amerikaanse politieke campagnes. Deze dataprivacycrisis leidde ertoe dat Facebook-CEO Mark Zuckerberg in het Amerikaanse Congres moest getuigen. 

Een jaar na de uitbraak van het schandaal maakte de Federal Trade Commission (FTC) in de zomer van 2019 bekend dat Facebook een boete van $5 miljard kreeg voor grootschalige privacyschendingen. Als reactie op de aanzienlijke reputatieschade nam Facebook een nieuw privacybeleid aan, waaronder het verdubbelen van het aantal cybersecurity-medewerkers tot 20.000. 

Naleving van ESG is nu een wereldwijde noodzaak

Hoewel de mate van aandacht voor ESG in de VS kan fluctueren, blijft het wereldwijd topprioriteit voor overheden, toezichthoudende instanties, consumenten en aandeelhouders. De toenemende invloed van het raamwerk wereldwijd wordt weerspiegeld door een evenredige toename in ESG-risico. Hoewel het concept soms vaag of subjectief overkomt, wordt het tegenwoordig het beste begrepen als een term die twee hoofdtypen risico’s omvat: reputatierisico en niet-naleving van regelgeving. Gezamenlijk vormen dit serieuze, ingrijpende bedreigingen voor organisaties in uiteenlopende sectoren. 

Bedrijven die hun ESG-kwetsbaarheden inzichtelijk en nauwkeurig willen beheren, profiteren van supply chain-risicomanagement (SCRM)-platform Z2Data. De SCRM-software biedt diepgaande, actiegerichte data over duizenden directe en sub-tier-leveranciers wereldwijd, waardoor bedrijven waardevol inzicht krijgen in potentiële ESG-gevaren binnen hun toeleveringsketens. Bovendien levert Z2Data uitgebreide compliance management, met direct toepasbare compliance-analyses voor uw producten op een breed scala aan relevante regelgeving. 

Welke kwetsbaarheid of supply chain-veerkrachtdoelstelling u ook heeft, Z2Data beschikt over de juiste intelligentie en functionaliteit om u te helpen effectief te navigeren door alle soorten ESG-risico’s. Wilt u meer weten over het Z2Data-platform en hoe de tools kunnen bijdragen aan het voorkomen van ESG-gerelateerde verstoringen in 2025, plan dan een gratis demo met een van onze productspecialisten.