:quality(85))
Nội dung nổi bật của bài viết:
- Kể từ khi tổng thống bắt đầu đề cập đến việc sáp nhập vào đầu năm 2025, các lý do mà chính quyền Trump đưa ra để kiểm soát Greenland đã thay đổi, nhưng nhìn chung đều xoay quanh mục tiêu xây dựng hạ tầng quốc phòng tại khu vực, cũng như đảm bảo quyền tiếp cận các mỏ khoáng sản đất hiếm khổng lồ tại Greenland.
- Trong trường hợp giả định Hoa Kỳ đảm nhận chủ quyền Greenland dưới thời chính quyền Trump, nhiều khả năng đa số các yêu cầu pháp lý quốc gia có thể được nới lỏng đáng kể chỉ trong vài ngày. Việc gỡ bỏ các rào cản này sẽ xóa đi trở ngại lớn nhất ngăn Greenland khai thác các mỏ khoáng sản trọng yếu.
- Ngay cả khi Greenland trở thành một phần của bài toán, Hoa Kỳ vẫn còn rất nhiều việc phải làm nếu muốn xây dựng chuỗi chế biến và tinh luyện đất hiếm (REE) và khoáng sản trọng yếu độc lập với Trung Quốc.
Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự quan tâm lâu dài tới việc Hoa Kỳ kiểm soát Greenland. Điều này xảy ra bất chấp sự phản đối của cộng đồng quốc tế, với một làn sóng lãnh đạo toàn cầu lên tiếng không đồng tình với tham vọng lãnh thổ của Trump. Tuy nhiên, vào tháng 12/2025 và tháng 01/2026, Trump đã thực hiện hàng loạt động thái leo thang rõ rệt chuyển từ phát ngôn sang hành động.
Vào tháng 12/2025, Trump bổ nhiệm Thống đốc bang Louisiana, ông Jeff Landry, làm “Đặc phái viên tại Greenland” nhằm đàm phán chuyển giao chủ quyền tiềm năng. Đến tháng 01/2026, Trump dùng ngôn từ cứng rắn để đe dọa Đan Mạch, đồng thời công bố mức “thuế an ninh” 10% với một số quốc gia châu Âu vì sự hiện diện của họ tại vùng biển Greenland (dù bị đe dọa, thuế an ninh này cuối cùng không được áp dụng). Bất chấp loạt động thái gây hoang mang, rõ ràng việc thâu tóm Greenland là một chính sách ưu tiên thực sự của chính quyền Trump năm 2026 – vấn đề mà họ sẵn sàng dùng vốn chính trị để theo đuổi.
Tại sao Trump lại muốn Greenland?
Kể từ khi tổng thống bắt đầu nhắc tới việc sáp nhập Greenland vào đầu năm 2025, các lý do mà chính quyền Trump đưa ra nhằm kiểm soát Greenland có khác nhau. Tuy vậy, đa phần đều hướng tới mục tiêu xây dựng hạ tầng quốc phòng khu vực, cũng như đảm bảo quyền tiếp cận mỏ khoáng sản đất hiếm trữ lượng lớn tại Greenland. Trọng tâm này phù hợp với một đích lớn hơn của chính quyền Trump: bảo đảm khoáng sản trọng yếu phục vụ kinh tế và lợi ích an ninh quốc gia Hoa Kỳ. Chính phủ Mỹ đã đầu tư hàng trăm tỷ đô-la cho nhiều dự án để hoàn thành mục tiêu này, và thâu tóm Greenland thành vùng lãnh thổ của Mỹ có thể mang lại lợi thế lớn trong việc hiện thực hóa tham vọng này.
Thế nhưng, ngay cả khi Hoa Kỳ sở hữu hòn đảo lớn nhất hành tinh, cần phải cân nhắc thực sự Mỹ sẽ được gì từ thương vụ này — và thực tế, việc chế biến, tinh luyện những loại khoáng sản quý giá này khó khăn đến mức nào.
Tình hình khai thác khoáng sản trọng yếu tại Greenland hiện nay ra sao?
Greenland rất giàu khoáng sản trọng yếu theo định nghĩa của cả chính phủ Hoa Kỳ và EU. Khu vực này cũng sở hữu các mỏ đất hiếm (nhiều loại cũng là khoáng sản trọng yếu) với trữ lượng lớn đáng kể trên toàn cầu. Việc tiếp cận các nguồn tài nguyên có giá trị này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sản lượng quặng ngoài Trung Quốc của Mỹ, tạo quy mô đủ lớn để thay thế đáng kể hoạt động khai thác của Trung Quốc trên thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng lớn, vẫn còn nhiều thách thức lớn đối với bất kỳ dự án khai thác nào tại khu vực này.
Việc tiếp cận các nguồn tài nguyên có giá trị này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sản lượng quặng ngoài Trung Quốc của Mỹ, tạo quy mô đủ lớn để thay thế đáng kể hoạt động khai thác của Trung Quốc trên thế giới.
Rào cản Uranium
Cùng với nhiều mỏ khoáng sản tại Greenland còn tồn tại một lượng uranium đáng kể, trong khi Greenland đã cấm khai thác uranium từ năm 2021. Theo Luật Quốc hội Greenland số 20 ngày 01/12/2021, khu vực này cấm khai thác vật liệu có hàm lượng uranium thấp hơn 100 ppm, qua đó ngăn cản việc khai thác khoáng sản tại nhiều địa điểm trên toàn quốc. Điều này bao gồm cả khu mỏ Kvanefjeld ở Nam Greenland, nơi thường được đánh giá là một trong những trữ lượng REE chưa khai thác lớn nhất thế giới. Mỏ Kvanefjeld ước tính chứa khoảng 226 ppm uranium. Nhiều mỏ khác tại Greenland có trữ lượng đất hiếm và khoáng sản trọng yếu đáng kể cũng được cho là chứa uranium vượt quá 100 ppm — một rào cản đáng kể có thể khiến mọi nỗ lực khai thác bị đóng băng. Trong khi một số mỏ tại Greenland đang khai thác khoáng sản dưới ngưỡng 100 ppm này, phần lớn nhất các mỏ chưa phát triển không thể khai thác do quy định này.
Quy trình cấp phép khai thác tại Greenland
Quy trình cấp phép khai thác khoáng sản của Greenland có những điểm mạnh và yếu so với nhiều nước khác, nhưng tính tập trung của hệ thống đồng nghĩa rằng mọi giấy phép khai thác tại Greenland đều do trung ương kiểm soát. Do cấu trúc pháp lý này, không tỉnh nào tại Greenland được phép tự xây dựng quy trình uranium hay biện pháp thẩm định cấp phép thúc đẩy khai thác tại địa phương mình. Đây là sự tương phản rõ rệt với nhiều bang Hoa Kỳ, nơi các bang tự ban hành luật về khai thác, chế biến, tinh luyện tài nguyên.
Cuối cùng, dù Greenland vẫn đang tiến hành khai thác nhiều loại khoáng sản, chính điều kiện khí hậu lạnh khắc nghiệt, địa hình hiểm trở và khó khăn trong vận chuyển máy móc tới khu vực là rào cản lớn cho doanh nghiệp muốn bắt đầu khai thác tài nguyên nơi đây. Dù vậy, vẫn có nhiều doanh nghiệp không ngần ngại tìm cách tiến vào địa hình thử thách của Greenland để khai thác khoáng sản.
Tại sao việc tiếp cận khoáng sản Greenland vẫn chưa đủ
Như phân tích ở phần trước, việc khai thác khoáng sản trọng yếu tại Greenland rõ ràng gặp rất nhiều thách thức, nhưng cũng mang lại những cơ hội lớn. Trong tình huống giả định Hoa Kỳ tiếp nhận chủ quyền Greenland dưới thời chính quyền Trump, nhiều quy định pháp lý có thể sẽ được dỡ bỏ chỉ trong vài ngày, xóa đi rào cản lớn nhất ngăn Greenland khai thác các nguồn khoáng sản trọng yếu. Khi đó, doanh nghiệp có thể ồ ạt tiến vào khai thác tài nguyên thiên nhiên khổng lồ tại khu vực này. Tuy nhiên, thách thức tiếp theo sẽ là làm gì với lượng khoáng sản khổng lồ sau khi được khai thác khỏi lòng đất.
Mọi người đều biết Trung Quốc thống trị lĩnh vực chế biến, tinh luyện REE, và quá trình xử lý những khoáng sản này thường gây ra lượng lớn ô nhiễm hoặc chất thải độc hại. Mỹ hiện chỉ có vài nhà máy chế biến REE và sẽ phải tăng mạnh công suất để xử lý số lượng nguyên liệu có thể khai thác từ Greenland. Các nhà máy này cũng cần nhiều tháng đến nhiều năm để xây mới, và nhiều loại thiết bị chế biến khoáng sản trọng yếu cực kỳ đặc thù. Thêm nữa, hiện Trung Quốc dẫn đầu thế giới về đào tạo kỹ sư chuyên sâu lẫn sản xuất thiết bị phù hợp cho chế biến và tinh luyện khoáng sản trọng yếu. Những yếu tố này tạo ra rào cản lớn cho bất kỳ chính quyền Trump nào muốn nhanh chóng xây dựng năng lực chế biến độc lập với Trung Quốc.
Bởi vì một chuyện là khai thác khoáng sản tại quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên, còn một chuyện hoàn toàn khác là tìm ra cách chế biến, tinh luyện toàn bộ số nguyên liệu ấy sao cho hiệu quả, tiết kiệm chi phí và đủ sức cạnh tranh bền vững trên thị trường toàn cầu.
Thách thức thứ hai là giá thành. Doanh nghiệp Trung Quốc đang tạo ra lợi thế quy mô vượt trội với mô hình kinh doanh chế biến khoáng sản — điều hiện chưa nơi nào khác trên thế giới sánh được. Cộng thêm các quy định môi trường lỏng lẻo, “giá Trung Quốc” sẽ là rào cản khó vượt qua cho doanh nghiệp ngoài Trung Quốc. Dù Phó Tổng thống Mỹ JD Vance mới đây đề xuất thiết lập giá sàn cho khoáng sản trọng yếu dùng trong một liên minh, vẫn còn một chặng đường dài về chính sách.
Xét đến cùng, Hoa Kỳ còn rất nhiều việc phải làm nếu muốn xây dựng năng lực chế biến, tinh luyện đất hiếm và khoáng sản trọng yếu độc lập với Trung Quốc — kể cả nếu có kiểm soát Greenland. Bởi vì một chuyện là khai thác khoáng sản tại quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên, còn một chuyện hoàn toàn khác là tìm ra cách chế biến, tinh luyện toàn bộ số nguyên liệu ấy sao cho hiệu quả, tiết kiệm chi phí và đủ sức cạnh tranh bền vững trên thị trường toàn cầu.
Bước đi chính sách nội địa không mang lại nguồn cung khoáng sản trọng yếu ngay lập tức
Nhiều doanh nghiệp có thể chưa nhận thức hết mức độ phụ thuộc của mình vào khoáng sản trọng yếu và REE trong chuỗi cung ứng. Do đó, doanh nghiệp vẫn dễ bị tổn thương trước sự cố chuỗi cung ứng do lệnh hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc. Dù có thể thấy các chính phủ Hoa Kỳ và EU đã có hành động thực tế nhằm củng cố nguồn cung khoáng sản trọng yếu, nhà sản xuất nội địa nếu không biết rõ về REE trong chuỗi cung ứng vẫn đối mặt nguy cơ thiếu linh kiện.
Thêm nữa, việc thay thế REE và khoáng sản trọng yếu nội địa cho nguồn hiện đang nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ cần nhiều thời gian — sớm nhất 5-10 năm nữa mới có thể triển khai. Đa phần khoáng sản sản xuất trong nước ban đầu sẽ chỉ phục vụ quốc phòng hoặc nhu cầu ưu tiên của chính phủ vì đã được các cơ quan liên bang đầu tư vào khai thác, xây dựng nhà máy chế biến. Điều này đồng nghĩa với việc, ngay cả khi sản xuất trong nước (bao gồm khai thác và chế biến) khoáng sản trọng yếu và REE bắt đầu phát triển, nguồn cung sẵn dùng cho doanh nghiệp vẫn sẽ hạn chế trong một thời gian nhất định.
Công cụ SCRM có thể hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro khoáng sản trọng yếu như thế nào
Đối với doanh nghiệp nhận thấy mình phụ thuộc nhiều vào REE hoặc khoáng sản trọng yếu, bước đầu tiên là xác định linh kiện nào chứa khoáng sản nào. Điều này có thể thực hiện bằng cách thu thập Bản Công bố Thành phần đầy đủ (Full Material Disclosure – FMD) cho mỗi linh kiện. Phần mềm như Z2Data có thể giúp tăng tốc đáng kể quá trình thu thập và phân tích FMD nhờ hàng triệu hồ sơ FMD sẵn có ngay từ ngày đầu đăng ký.
Sau khi phân tích linh kiện nào chứa khoáng sản trọng yếu hoặc REE, bước tiếp theo là xác định những khoáng sản nào có thể chịu rủi ro do lệnh hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc. Các công cụ như Cơ sở Dữ liệu Khoáng sản (Minerals Database) của Z2 và bảng phân tích chi tiết sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng xác định các khoáng sản gây rủi ro lớn nhất đến hoạt động sản xuất liên tục. Cuối cùng, doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) để tìm kiếm linh kiện thay thế có mức rủi ro thấp hơn. Z2 ví dụ, sở hữu cơ sở dữ liệu hơn một tỷ linh kiện, mỗi linh kiện có danh sách linh kiện thay thế (crosses) được phân thành ba cấp độ theo mức độ tương đồng.
Đối với khoáng sản trọng yếu, các biến động chuỗi cung ứng đột ngột — do địa chính trị, vấn đề nguyên liệu thô hoặc các nguyên nhân khác — có thể làm gián đoạn toàn bộ chuỗi cung ứng. Đừng để doanh nghiệp của bạn bị động trước các lệnh hạn chế xuất khẩu mới của Trung Quốc hoặc gặp phải danh sách điểm nghẽn trong linh kiện REE ngày càng mở rộng.
Để tìm hiểu thêm về Z2Data và bộ giải pháp toàn diện dành cho khoáng sản trọng yếu, REE, hãy dùng thử miễn phí cùng chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
