:quality(85))
Rusya ile Ukrayna arasındaki devam eden çatışma, Doğu Avrupa bölgelerinden temin edilen üç kritik malzeme nedeniyle elektronik çip sektörünü daha da etkileyebilir: neon gazı, paladyum ve kobalt. Bu üç malzemenin her biri, sayısız elektronik komponentin üretiminde hayati öneme sahiptir ve Rusya ile Ukrayna, bu malzemelerin üretiminde temel bir rol oynamaktadır.
Yaptırımlar veya savaştan kaynaklanan yıkım, bölgeden çıkan bu üç kritik malzemenin üretimini sınırlayabilir.
Son Neon Gazı Kıtlığı, 2014’teki Rusya-Ukrayna Çatışmasıyla Tetiklendi
Ukrayna’nın neon gazı üretimi, silikon plakalar üzerine devre tasarımlarını oyan litografi makinelerindeki lazerlerin imalatı için gereklidir. Dünyadaki neon gazı tedarikinin üç önemli aktörü—Iceblick, Ingas ve Cryoin—Ukrayna’da bulunmaktadır. Hatta, dünya neon üretiminin yüzde 65’i yalnızca Iceblick tarafından karşılanmaktadır.
Ayrıca, Iceblick, dünya kriptonunun (enerji tasarruflu floresan lambalar için dolgu gazı olarak ve ayrıca bazı yüksek hızlı fotoğrafçılıkta kullanılan flaş lambalarında kullanılan gaz olarak) ve ksenonunun (fotoğrafçılar tarafından kullanılan yüksek hızlı elektronik flaş lambalarında, solaryum lambalarında ve gıda hazırlama/işlemelerinde kullanılan bakterisidal lambalarda kullanılan gaz olarak) yüzde 15’ini üretmektedir. Iceblick’in, 1990 yılında Ukrayna'nın Odesa kentinde kurulmuş olması lokasyonunu özellikle anlamlı kılar; yakın zamanda Odesa kentinde bombalamalara dair tanık raporları gelmektedir. Belki de en önemlisi, 2014’te Kırım üzerindeki Rusya-Ukrayna çatışması, yarı iletken sektöründe yaşanan son neon gazı tedarik darboğazına yol açmıştır. O dönemde, neon gazı fiyatları tarihsel ortalamalarına göre yirmi kata kadar artmıştır.
Paladyum Tedariki Yaptırımlar Nedeniyle Etkilenebilir mi?
Dünya genelindeki toplam paladyum tedarikinin yüzde 35’inden fazlası Rusya’da üretilmektedir. Paladyum, en çok katalitik konvertörlerde egzoz gazını zehirsizleştirmek için kullanılmasının yanı sıra, seramik kapasitörlerin (PGM seramik kapasitörler genellikle %100 paladyum elektrotlar, %70 paladyum elektrotlar ya da %30 paladyum elektrotlar, kalan kısmı ise gümüş olan) seramik tabakaları arasında ve bazı paketleme uygulamalarında kaplama malzemesi olarak, ayrıca bellek çiplerinde kullanılmaktadır.
Dünyanın en büyük paladyum üreticisi olan Nornickel, dünya paladyum madenciliği üretiminin %40’ını gerçekleştirmiştir. Merkez ofisi Moskova, Rusya’da olan Nornickel, bombalamalar gibi savaştan kaynaklanan kesintilerden daha az etkilenme ihtimali taşısa da, ABD ve AB tarafından uygulanabilecek yaptırımlardan tamamen muaf değildir.
Yoksa muaf mı? Sonuçta, Nornickel dünya genelindeki madencilik üretimine olan bağımlılık nedeniyle Bloomberg tarafından yaptırımsızlaştırılabilir olarak tanımlanmıştır. ABD ve AB Rusya’ya yaptırım uygularken, Nornickel gibi şirketleri yaptırımlara dahil ederek kendi tedarik zincirlerine zarar verebilme riskini göze alıp almayacaklarını görmek ilginç olacaktır.
Rusya’da Kobalt Tedariki
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin ardından Rusya, dünyanın en büyük ikinci kobalt üreticisidir. Kobalt; yüksek verimli termoelektrik jeneratörlerin yanı sıra bataryalarda, elektrokaplama işlemlerinde, uçak motoru parçaları için alaşım olarak ve daha pek çok alanda yaygın biçimde kullanılmaktadır.
Paladyumda olduğu gibi, Rusya’daki en büyük kobalt üreticisi de Nornickel olup, 2021 yılında 5.000 ton kobalt satışı gerçekleştirmiştir. Nornickel’in kobalt üretiminin büyük bölümü Avrupa’ya satılmaktadır. Yine, batı ülkelerinin Nornickel’in madencilik üretimini etkileyecek yaptırımlar uygulayıp uygulamayacağını zaman gösterecek.
