:quality(85))
Het voortdurende conflict tussen Rusland en Oekraïne kan verdere gevolgen hebben voor de chipindustrie door drie cruciale materialen uit Oost-Europa: neongas, palladium en kobalt. Elk van deze drie materialen is belangrijk voor de productie van talloze elektronische componenten, waarbij Rusland en Oekraïne essentieel zijn voor de productie ervan.
Sancties of door oorlog veroorzaakte vernietiging kunnen de productie van deze drie kritieke materialen uit de regio beperken.
Het laatste neongastekort ontstond door het Rusland-Oekraïne-conflict in 2014
De productie van neongas in Oekraïne is noodzakelijk voor de fabricage van lasers in lithografiemachines, waarmee circuitontwerpen in siliciumwafers worden geëtst. Drie belangrijke marktspelers—Iceblick, Ingas en Cryoin—binnen de mondiale neongasvoorziening bevinden zich in Oekraïne. Iceblick levert zelfs 65 procent van de wereldwijde neonproductie.
Daarnaast wordt 15 procent van het wereldwijde krypton (gebruikt als vulgas in energiezuinige fluorescentielampen en in sommige flitslampen voor hogesnelheidsfotografie) en xenon (ook gebruikt in hogesnelheids elektronische flitslampen voor fotografen, evenals zonnebanken en bacteriedodende lampen in voedselbereiding en -verwerking) geproduceerd door Iceblick, dat in 1990 is opgericht in Odesa, Oekraïne. De locatie van Iceblick is met name relevant gezien recente ooggetuigenverslagen van bombardementen in de stad Odesa. Het belangrijkste is wellicht dat het conflict over de Krim in 2014 tussen Rusland en Oekraïne heeft geleid tot het meest recente tekort aan neongas in de halfgeleiderindustrie. Destijds steeg de prijs van neongas aanzienlijk tot twintig keer het historische gemiddelde.
Kan de palladiumvoorziening geraakt worden door sancties?
Meer dan 35 procent van de mondiale palladiumproductie vindt plaats in Rusland. Palladium is wellicht het meest bekend van gebruik in katalysatoren om uitlaatgassen te zuiveren, maar wordt daarnaast ook verwerkt tussen lagen keramiek in keramische condensatoren (PGM-keramische condensatoren bevatten doorgaans 100 procent palladiumelektroden, 70 procent palladiumelektroden of 30 procent palladiumelektroden, aangevuld met zilver), en wordt gebruikt in geheugenchips en als oppervlaktemateriaal bij verpakkingen.
Nornickel, wereldwijd de grootste palladiumproducent, was in 2021 goed voor 40 procent van de palladiummijnproductie. Nornickel is gevestigd in Moskou, Rusland, waardoor de kans kleiner is dat het wordt geraakt door oorlogshandelingen zoals bombardementen, maar dat maakt het niet immuun voor mogelijke sancties opgelegd door de VS en de EU.
Of toch wel? Nornickel wordt door Bloomberg namelijk aangeduid als on-sanctioneerbaar vanwege de wereldwijde afhankelijkheid van de mijnproductie. Nu de VS en EU sancties opleggen aan Rusland, is het de vraag of zij het risico willen nemen om hun eigen supply chains mogelijk te schaden door bedrijven als Nornickel in sancties te betrekken.
Kobaltvoorziening in Rusland
Na de Democratische Republiek Congo is Rusland de tweede grootste kobaltproducent ter wereld. Naast hoogrendement-thermo-elektrische generatoren wordt kobalt veelvuldig toegepast in batterijen, galvanisatie, als legering voor vliegtuigonderdelen en meer.
Net als bij palladium is Nornickel de grootste kobaltproducent van Rusland, met 5.000 ton verkochte kobalt in 2021. Het merendeel van Nornickels kobaltproductie wordt verkocht aan Europa. Opnieuw zal de tijd uitwijzen of westerse landen sancties opleggen die invloed hebben op de mijnproductie van Nornickel.
