Handelen bij handelsverstoringen met supply chain-scenarioanalyse

Artikelhoogtepunten:

• Supply chain-scenarioplanning is een risicomanagementpraktijk waarbij bedrijven mogelijke toekomstige scenario’s uitwerken en strategieën ontwikkelen om deze scenario’s effectief te doorlopen.
• Bij supply chain-scenarioplanning worden ruime tijdshorizonnen gehanteerd, waardoor het management wordt gestimuleerd om met een langetermijnblik naar het bedrijf te kijken, verschillende mogelijke toekomsten te verkennen en de beste strategische kaders te overwegen voor succes onder uiteenlopende omstandigheden. 
• Terwijl het belang van scenarioplanning de afgelopen vijf jaar aanzienlijk is toegenomen, zijn ook technologische hulpmiddelen verder ontwikkeld, waardoor organisaties dit proces met meer precisie kunnen uitvoeren. 
• De Oxford Scenario Planning Approach, ontwikkeld aan de University of Oxford, geldt tegenwoordig als hét toonaangevende raamwerk voor scenarioplanning. 

Er zijn meerdere manieren waarop bedrijven supply chain-risico kunnen beheren en beperken. Er is een reactieve aanpak, waarbij bedrijven ad-hoc reageren op verstoringen. Supply chain-professionals proberen schade en bijkomende kosten direct te minimaliseren door crisismaatregelen te nemen—zoals snel alternatieve leveranciers identificeren, de productie afschalen om in overeenstemming te komen met een daling in inkoop, of klanten proactief op de hoogte brengen van dreigende tekorten. 

Daartegenover staat een proactieve risicomanagementaanpak, waarbij een raamwerk wordt opgezet om potentiële verstoringen in de supply chain te beperken nog vóórdat deze zich manifesteren. Proactieve SCRM (supply chain risk management) omvat verschillende samenhangende maatregelen, waaronder:

• Het in kaart brengen van directe en sub-tier-toeleveringsketens.
• Het beoordelen van risico-exposure over geografische regio’s, leveranciers en productielocaties.
• Het veiligstellen van alternatieve leveranciers.
• Het spreiden van fabrikanten over verschillende geografische regio’s.
• Gebruikmaken van relatief stabiele periodes om voorraad op te bouwen.

De businesscase voor proactief risicomanagement werd aanzienlijk sterker tijdens de COVID-19-pandemie, toen bedrijven genoodzaakt waren supply chain-chaos, marktverstoringen en forse omzetverliezen te doorstaan. In het kielzog van deze financieel zware jaren bleken bedrijven meer dan ooit bereid te investeren in SCRM en te werken aan echte supply chain-veerkracht.

Hoewel proactief risicomanagement zeer effectief kan zijn om noodmaatregelen te implementeren en bedrijven voor te bereiden op de volgende grote verstoring—or in het geval van COVID, een opeenvolging daarvan—hebben organisaties ook een methode nodig om deze noodmaatregelen te formuleren en strategieën te ontwikkelen die daarbij cruciaal zijn. Supply chain-scenarioplanning vervult precies deze rol. Scenarioplanning tilt proactieve SCRM naar een hoger niveau door bedrijven in staat te stellen mogelijke risico’s maanden of zelfs jaren vooruit grondig door te denken. Zo ontstaat risicomanagement met het meeste toekomstgerichte karakter, waarin professionals verschillende uitkomsten kunnen verkennen en risicostrategieën daarop kunnen aanpassen. 

Wat is supply chain-scenarioplanning?

Supply chain-scenarioplanning is een risicomanagementpraktijk waarbij bedrijven mogelijke toekomstige scenario’s uitwerken en strategieën ontwikkelen om deze effectief te doorlopen. Dit is uiteraard een versimpelde weergave van wat in de praktijk een uiterst complex, diepgaand proces is. Andere definities gaan dieper in op deze complexiteit. Volgens de MIT Sloan Management Review “omvat supply chain-scenarioplanning het overwegen van mogelijke toekomstige situaties over een tijdshorizon van drie tot meer dan dertig jaar. Het vereist een meerstaps overwegingsproces binnen de grenzen van een enkele organisatie of de gehele supply chain, dat enkele maanden kan duren nadat de gegevens zijn geanalyseerd.”

Bij supply chain-scenarioplanning worden ruime tijdshorizonnen gehanteerd om het management te dwingen met een langetermijnblik naar hun bedrijf te kijken, verschillende mogelijke toekomsten te verkennen en strategische kaders te ontwikkelen voor succes in die diverse contexten. Parallel aan het toenemende belang van scenarioplanning in de afgelopen vijf jaar, zijn ook technologische middelen geavanceerder geworden, waardoor organisaties dit proces met hogere nauwkeurigheid kunnen uitvoeren. Bedrijven kunnen nu grote hoeveelheden data, voorspellende analyses en artificial intelligence inzetten om toekomstige scenario’s te schetsen en de impact ervan op het bedrijf effectief te beoordelen. 

Bedrijven kunnen nu grote hoeveelheden data, voorspellende analyses en artificial intelligence inzetten om toekomstige scenario’s te schetsen en de impact ervan op het bedrijf effectief te beoordelen. 

Wat is de Oxford Scenario Planning Approach?

De Oxford Scenario Planning Approach werd ontwikkeld aan de University of Oxford door drie vooraanstaande experts op het gebied van scenarioplanning: Kees van der Heijden, Angela Wilkinson en Rafael Ramirez. Dit model geldt vandaag de dag als hét toonaangevende raamwerk voor scenarioplanning. 

De Oxford Approach werd rond tien jaar geleden ontwikkeld met als doel eerdere modellen te moderniseren en nieuwe manieren van denken over context, onzekerheid en signalen centraal te stellen. Volgens Oxford University is het model een “intellectueel stringent raamwerk voor scenarioplanning met theoretische fundamenten en praktische handvatten.” Bovendien biedt het Oxford-model “een andere benadering van strategieontwikkeling, door u te vragen zich te richten op het versterken van uw vermogen om met onzekerheid om te gaan en de kansen te benutten die daarin schuilen, in plaats van te proberen de toekomst te voorspellen.”

Hoewel de volledige omvang van de Oxford Approach hier niet kan worden uiteengezet, zijn er enkele kernpunten die het vermelden waard zijn. 

• TUNA: Een acroniem ontwikkeld binnen de Oxford Scenario Planning Approach; TUNA staat voor turbulence, uncertainty, novelty en ambiguity. TUNA beslaat uitdagende, onvoorspelbare gebeurtenissen en ontwikkelingen die organisaties onder druk zetten, supply chains bedreigen en zelfs hele bedrijfsmodellen ter discussie stellen. Voorbeelden van TUNA zijn Brexit, de COVID-19-pandemie en, mogelijk, de handelsoorlogen van 2025. Supply chain-scenarioplanning is waardevol omdat het de complexiteit en de veelzijde bedreigingen van dergelijke gebeurtenissen ontleedt, nog voordat ze plaatsvinden. Hierdoor krijgen bedrijven de gelegenheid om potentiële TUNA-periodes zorgvuldig te doordenken, inclusief de mogelijke gevolgen.

• Contextuele en transactionele omgevingen: Een ander belangrijk aspect van het Oxford-raamwerk is het concept van een gelaagde omgeving. In werk gepubliceerd in de MIT Sloan Management Review en elders, onderscheiden Rafael Ramirez en collega’s de omgeving van een bedrijf in twee categorieën. De transactionele omgeving—ook wel de “eerste laag”—betreft de belanghebbenden en directe omgeving van een organisatie, zoals klanten, leveranciers, investeerders en toezichthouders.

De contextuele omgeving, ofwel de “tweede laag”, omvat daarentegen alle variabelen buiten het ecosysteem van het bedrijf en buiten de eigen controle. Dit zijn onder meer macro-economische omstandigheden, technologische ontwikkelingen, sociale trends, geopolitieke vraagstukken en demografie. Ramirez vatte scenarioplanning treffend samen in een onderzoeksartikel uit 2017 met: "Scenarioplanning draait om het verkennen van hoe de tweede laag de eerste laag zou kunnen veranderen.”

• Focus op “zwakke signalen”: Scenarioplanning draait om het kijken voorbij de waarschijnlijke uitkomsten en het verbeelden van hypothetische omstandigheden die wellicht niet waarschijnlijk zijn, maar desalniettemin plausibel. Gebeurtenissen als de COVID-19-pandemie, de Russische invasie van Oekraïne, of de wereldwijde handelsherziening in 2025 zouden vooraf als onwaarschijnlijk zijn beschouwd—maar vonden toch plaats. De Oxford Scenario Planning Approach hecht waarde aan zwakke signalen—vage patronen, trends en mogelijkheden die over 5, 10 of 20 jaar relevanter en invloedrijker kunnen worden. (Bedenk dat scenarioplanning doorgaans wordt uitgevoerd over tijdshorizonnen van drie tot dertig jaar.) Scenarioplanning nodigt bedrijven uit te accepteren dat standaarden, normen en verhalen kunnen veranderen—soms ingrijpend—en dat zwakke signalen effectieve indicatoren van dergelijke veranderingen kunnen zijn nog vóór deze volledig gerealiseerd zijn en de bedrijfsrealiteit beïnvloeden. 

Focus op “zwakke signalen”: Scenarioplanning draait om het kijken voorbij waarschijnlijke uitkomsten en het bedenken van hypothetische omstandigheden die wellicht niet waarschijnlijk zijn, maar nog altijd plausibel.

Hoe kunnen bedrijven supply chain-scenarioplanning uitvoeren?

Supply chain-scenarioplanning is een relatief complex, veelzijdig proces. Het is daarom raadzaam dat organisaties een duidelijke roadmap opstellen voordat zij hiermee van start gaan. In het algemeen zijn er enkele essentiële fasen waarmee u rekening dient te houden. 

1. Bepaal de tijdshorizon

De meeste supply chain-scenariomodellen adviseren bedrijven een tijdshorizon te kiezen tussen enkele jaren en meerdere decennia. De tijdshorizon die u kiest, hangt af van diverse factoren. Kleine bedrijven die minder dan vijf jaar bestaan, kunnen hun scenarioplanning bijvoorbeeld beperken tot 24 of 36 maanden. Enterprisebedrijven hebben daarentegen de stabiliteit en draagkracht om veel verder vooruit te kijken. Voor deze organisaties geldt: overweeg een tijdshorizon van vijf jaar of langer. 

2. Identificeer de belangrijkste stakeholders

Het identificeren van sleutelbelanghebbenden is een onmisbaar onderdeel van veel risicomanagementprocessen en net zo cruciaal bij supply chain-scenarioplanning. Uw stakeholders omvatten doorgaans de actoren en organisaties in uw “transactionele omgeving”, waaronder klanten, directe en sub-tier-leveranciers, investeerders, concurrenten en relevante toezichthouders. 

3. Bepaal de drijvende krachten 

Drijvende krachten—ook wel kritische factoren of onzekerheden genoemd—vormen mogelijk het belangrijkste onderdeel van scenarioplanning. Dit zijn de onafhankelijke variabelen die binnen uw tijdshorizon het status quo kunnen bedreigen, wat noodzaakt tot aanpassing, evolutie en inzet van alle risicomanagementinstrumenten die essentieel zijn voor veerkracht. Drijvende krachten bevinden zich doorgaans in uw “contextuele omgeving”, en omvatten geopolitieke ontwikkelingen, wijzigingen in wet- en regelgeving, materiaalschaarste, economische recessies en andere macro-ontwikkelingen.

4. Creëer en doorloop uw scenario

Uw scenario maken betekent dat u een of meerdere drijvende krachten selecteert en onderzoekt hoe deze uw klanten, uw bedrijf en de transactionele omgeving kunnen beïnvloeden. Bedrijven passen hier vaak twee krachten toe, uitgespreid langs een x- en y-as naar zwaarte, waardoor een matrix met vier verschillende scenario’s ontstaat. 

Stel: een organisatie kiest een deregulatoire omgeving en een economische recessie als drijvende krachten. De economische recessie wordt op de x-as geplaatst, met uiterst links een diepe depressie, uiterst rechts een milde recessie. Deregulatie wordt weergeven op de y-as, met helemaal bovenaan het loslaten van majeure regelgeving en onderaan slechts kleine aanpassingen. In deze matrix ontstaan vier scenario’s waarop bedrijven zich kunnen voorbereiden. 

5. Bespreek impact en strategieën

Wanneer de scenario’s zijn vastgesteld, kunnen teamleden doorgaan met het beoordelen van verschillende hypothetische toekomsten. Dit is essentieel, omdat het gelegenheid geeft om kritisch na te denken over de wijze waarop uw bedrijf moet inspelen op drijvende krachten en dreigende risico’s voor supply chain en omzet. Zodra de impact is geïnventariseerd, kunnen bedrijven brainstormen over diverse strategieën om risico’s te beperken. 

Er zijn talloze strategieën mogelijk, zoals het aanleggen van strategische voorraden, het versterken van het liquide vermogen, het diversifiëren van de supply chain of het uitbreiden van het productportfolio. Een van de belangrijkste voordelen van scenarioplanning is dat bedrijven worden gedwongen zich te concentreren op een concrete set omstandigheden, waardoor specifieke mitigerende maatregelen kunnen worden ontwikkeld die nauw aansluiten bij de geïdentificeerde bedreigingen. 

Z2Data levert de databasis voor scenarioplanning

Om effectieve en realistische scenario’s door te nemen, is het essentieel om over betrouwbare real-world data te beschikken. Het simuleren van een zeldzame aardmetalen (REE) tekort, of een gewapend conflict waarbij alle leveranciers uit een specifiek land wegvallen, vereist uitgebreide supply chain-data over fabrikanten, grondstofleveringen en andere kritische variabelen. Z2Data is een toonaangevend supply chain risk management (SCRM)-platform met drie geïntegreerde databases die meer dan 1 miljard elektronische componenten, 1 miljoen leveranciers en 200.000 productielocaties wereldwijd omvatten. Deze databases bevatten diepgaande informatie over onderdelen, leveranciers en locaties die essentieel zijn voor effectieve scenarioplanning.

• Parametrisch zoeken in één miljard onderdelen en meer dan 1.000 grondstofcategorieën
• Kruisverwijzingen
• Eigen lifecycle-voorspellingen
• Uitgebreide leveranciersprofielen inclusief diepgaande risicobeoordelingen 
• Supply chain-mapping
• Sub-tier intelligence

Organisaties die supply chain-scenarioplanning willen uitvoeren, kunnen het Z2Data-platform inzetten om het gehele proces te baseren op diepgaande, actuele data en intelligence. Wilt u weten hoe u de databases van Z2Data kunt inzetten voor scenarioplanning en andere SCRM-maatregelen? Plan dan een gratis trial in met een van onze productspecialisten.