Những rủi ro lớn nhất đối với doanh thu trong chuỗi cung ứng ô tô hiện nay

Những điểm nổi bật của bài viết:

• Là một ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ đô la với các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và nhà cung cấp trên toàn cầu, lĩnh vực ô tô phải đối mặt với những thách thức đáng kể. Rủi ro chuỗi cung ứng là một trong số đó, và các mối nguy liên quan đến tìm nguồn cung ứng, thu mua là yếu tố khó tránh trong quy trình sản xuất ô tô. 
• Xung đột kéo dài ở Trung Đông cùng với lệnh phong tỏa hiện tại tại eo biển Hormuz đang gây khó khăn cho Bahrain, UAE và các quốc gia Vùng Vịnh khác trong việc xuất khẩu các nguyên liệu như nhôm ra toàn cầu. Đây là một vấn đề lớn đối với ngành ô tô, buộc ngành phải chủ động tìm kiếm các nguồn cung cấp thay thế cho kim loại này hoặc đối diện nguy cơ phải cắt giảm mục tiêu sản xuất vào năm 2026. 
• Nghịch lý cho các nhà sản xuất ô tô là trong khi nhu cầu về RAM và NAND tiếp tục tăng mạnh, nguồn cung các loại bán dẫn này lại di chuyển theo chiều ngược lại. Sự mất cân đối cung cầu nghiêm trọng trong thị trường chip nhớ đã khiến giá cả tăng vọt, trong khi nguồn cung hạn chế buộc các nhà sản xuất trên thế giới phải cân nhắc lại chiến lược sản xuất.

Với hàng trăm nhà cung cấp trực tiếp và hàng nghìn thực thể phụ trợ trong toàn bộ mạng lưới sản xuất, các hãng ô tô có thể đang vận hành một trong những chuỗi cung ứng lớn, phức tạp nhất toàn cầu. Quy mô và mức độ sâu rộng của các chuỗi giá trị này là điều dễ hiểu, khi mẫu xe ngày càng hiện đại hơn với nhiều công nghệ mới, tính năng giải trí, an toàn được tích hợp, đổi mới liên tục đang định hình lại cách chúng ta di chuyển.

Tuy nhiên, là một ngành trị giá hàng nghìn tỷ đô la với các OEM và nhà cung cấp toàn cầu cũng kéo theo nhiều thách thức lớn. Rủi ro chuỗi cung ứng là một trong các thách thức đó, và các mối nguy liên quan đến tìm nguồn cung ứng và thu mua là phần tất yếu của sản xuất ô tô. Những rủi ro này đặc biệt nghiêm trọng khi làm ảnh hưởng đến doanh thu, khiến doanh nghiệp tổn thất hàng triệu đô la do gián đoạn sản xuất, chi phí tăng hoặc tắc nghẽn nguồn cung. 

Những rủi ro lớn nhất đang đe dọa doanh thu của doanh nghiệp sản xuất ô tô thời điểm hiện tại là gì?

Doanh thu ngành ô tô hiện nay ra sao?

Ngành ô tô toàn cầu đã bán được khoảng 90 triệu xe vào năm 2025 — con số này vừa lập kỷ lục vừa minh chứng cho sức cầu ổn định mạnh mẽ trên toàn thế giới. Doanh thu toàn ngành hiện khoảng ba nghìn tỷ đô la mỗi năm, biến đây thành một trong những thị trường lớn nhất toàn cầu. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lĩnh vực ô tô “chiếm khoảng 6% giá trị gia tăng từ sản xuất, tương đương khoảng 1% GDP toàn cầu năm 2024.”

Sản xuất ô tô chủ yếu tập trung tại Mỹ, châu Á, châu Âu; riêng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Mỹ đã chiếm khoảng 80% tổng doanh thu ngành ô tô thế giới. 

Nhà sản xuất ô tô hàng đầu theo doanh thu

1. Volkswagen: Hãng ô tô Đức này sản xuất xe du lịch, xe tải và xe thương mại, doanh thu thường niên khoảng 380 tỷ đô la.
2. Toyota: Tập đoàn Nhật Bản sở hữu nhiều mẫu xe bán chạy nhất thế giới như RAV4, Corolla, Camry. Năm 2025, Toyota ghi nhận doanh thu khoảng 330 tỷ đô la.
3. Ford: Nhà sản xuất tại Detroit là thương hiệu Mỹ biểu tượng với các mẫu xe kinh điển như Ford Mustang và xe bán tải F-150. Năm 2025, Ford đạt tổng doanh thu 187 tỷ đô la.
4. Stellantis: Hình thành từ thương vụ sáp nhập năm 2021 giữa nhà sản xuất Pháp Groupe PSA và tập đoàn ô tô Ý-Mỹ FCA (Fiat Chrysler Automobiles), Stellantis sở hữu những thương hiệu xe nổi tiếng như Jeep, Dodge, Chrysler, Alfa Romeo. Stellantis đạt doanh thu 178 tỷ đô la năm 2025.
5. Mercedes-Benz: Hãng xe Đức trứ danh với các dòng xe sedan, SUV hạng sang, Mercedes-Benz báo cáo doanh thu 153 tỷ đô la năm 2025.

Những rủi ro lớn nhất đối với doanh thu của doanh nghiệp sản xuất ô tô

Thiếu hụt nhôm và nguyên liệu thô khác 

Doanh nghiệp sản xuất ô tô phụ thuộc vào đa dạng nguyên liệu thô để chế tạo xe, gồm nhôm, thép, nhựa, cao su. Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng ô tô còn dựa vào các loại vật liệu then chốt để sản xuất linh kiện ngày càng quan trọng như bán dẫn, pin. Nhu cầu nguyên liệu đầu vào lớn tạo ra sự phụ thuộc đáng kể — những điểm yếu này đã nhiều lần lộ rõ trong 5 năm vừa qua.

Hiện tại, căng thẳng địa chính trị và xung đột ở Trung Đông tiếp tục bộc lộ những vấn đề này, tạo ra nhiều thách thức ngày càng gia tăng cho ngành. Trung Đông là nguồn sản xuất nhôm lớn, chỉ riêng Bahrain và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) đã chiếm khoảng 9% sản lượng nhôm toàn cầu. Con số này chưa thể hiện hết mức độ phụ thuộc, đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất lon nhôm tại Mỹ, vốn nhập khẩu hơn 80% nhu cầu nhôm – trong đó hơn 20% đến từ khu vực Vùng Vịnh. 

Xung đột kéo dài ở Trung Đông cùng với lệnh phong tỏa hiện tại tại eo biển Hormuz đang gây khó khăn cho Bahrain, UAE và các quốc gia Vùng Vịnh khác trong việc xuất khẩu các nguyên liệu như nhôm ra toàn cầu. Đây là một vấn đề lớn đối với ngành ô tô, buộc lĩnh vực ô tô phải chủ động tìm nguồn cung thay thế hoặc đối diện nguy cơ phải cắt giảm mục tiêu sản xuất cho năm 2026. 

Hiện nay, căng thẳng địa chính trị và xung đột ở Trung Đông tiếp tục bộc lộ lại sự phụ thuộc nguyên liệu thô, tạo ra nhiều điểm đau đầu cho ngành.

Siêu chu kỳ chip nhớ

Ngành ô tô đang phụ thuộc hơn bao giờ hết vào sản xuất bán dẫn. Trung bình một xe mới hiện nay sử dụng từ 1.000 đến 3.000 chip, tùy hãng, dòng xe, phiên bản. Tuy nhiên, con số đó chưa thể diễn đạt đầy đủ mức độ phụ thuộc vào các loại chip nhớ. Theo nhà sản xuất bộ nhớ Micron, năm 2024, một ô tô mới cần trung bình 90GB RAM và NAND, dự kiến mức phụ thuộc này sẽ tăng gấp ba vào năm 2026, lên hơn 270GB cho cả hai loại bộ nhớ. 

Nghịch lý lớn cho nhà sản xuất ô tô hiện nay là trong khi nhu cầu về RAM và NAND không ngừng tăng, nguồn cung bán dẫn này lại giảm. Sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu trên thị trường chip nhớ đã đẩy giá sản phẩm bộ nhớ lên cao, trong khi nguồn cung hạn chế buộc các doanh nghiệp sản xuất toàn cầu cân nhắc lại chiến lược sản xuất cho các năm tiếp theo. 

Bài toán chip nhớ tạo ra hai rủi ro tài chính chồng chéo cho doanh nghiệp ô tô. Thứ nhất, giá bộ nhớ tăng có thể làm giảm biên lợi nhuận hoặc buộc hãng xe tăng giá bán xe mới — giải pháp tạm thời này có thể cứu doanh thu ngắn hạn nhưng lại bào mòn sức cầu trong những tháng, năm tiếp theo. Thứ hai, hạn chế nghiêm trọng nguồn cung bán dẫn có thể buộc các hãng xe phải giới hạn sản xuất năm 2026 và 2027, khi họ đối diện thực tế nhiều hãng sản xuất bộ nhớ như Micron, SK Hynix, Samsung không thể đáp ứng nổi nhu cầu tăng vọt. 

Dù lựa chọn định hướng nào, tình trạng thiếu chip nhớ vẫn gây áp lực tài chính lớn cho ngành công nghiệp vốn luôn “khát chip” này. 

Dù lựa chọn định hướng nào, tình trạng thiếu chip nhớ vẫn gây áp lực tài chính nghiêm trọng lên ngành công nghiệp vốn luôn “khát chip” này. 

Phụ thuộc vào Trung Quốc 

Khi yếu tố địa chính trị ngày càng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp sản xuất ô tô phải xây dựng các chiến lược nhằm phát triển mạng lưới sản xuất an toàn, bền vững hơn. Một lựa chọn phổ biến với doanh nghiệp Mỹ hiện nay là giảm sự phụ thuộc tại Trung Quốc. Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp nhận ra việc “tái cấu trúc” những mạng lưới toàn cầu phức tạp này cực kỳ khó. Do đó, dù có nỗ lực, phần lớn ngành ô tô thế giới vẫn phải dựa vào Trung Quốc như nhà xuất khẩu chủ chốt. 

Hơn nữa, sự phụ thuộc của ngành ô tô vào Trung Quốc không tập trung vào một nhóm vật tư nhất định. Họ dựa vào quốc gia này cho hàng loạt vật liệu, sản phẩm như:

• Pin lithium-ion cho xe điện.
• Đất hiếm dùng sản xuất nam châm.
• Khoáng sản quan trọng như niken, cobalt, graphite, mangan.
• Linh kiện IP&E (kết nối, thụ động, cơ điện).
• Linh kiện bán dẫn rời (discrete) như TVS, diode zener, chỉnh lưu và MOSFET.

Những phụ thuộc quy mô lớn này đặt ra rủi ro nghiêm trọng cho doanh thu của các doanh nghiệp ô tô, bởi Trung Quốc đã thể hiện rõ sẵn sàng hạn chế xuất khẩu các mặt hàng trọng yếu, gây gián đoạn nguồn cung khoáng sản, đất hiếm cho ngành. Nếu căng thẳng địa chính trị leo thang, không ai có thể dự đoán thêm mặt hàng nào sẽ bị kiểm soát xuất khẩu — hay tác động của các hạn chế đó đến chuỗi cung ứng ô tô sẽ nghiêm trọng ra sao. 

Biến động thuế quan

Chính sách thuế quan diện rộng của Mỹ tiếp tục là rào cản lớn cho doanh nghiệp sản xuất ô tô. Theo khảo sát năm 2026 của Automotive Manufacturing Solutions và ABB Group, gần 30% doanh nghiệp ô tô xác định thuế quan là “thách thức lớn trong sản xuất”. Các hãng xe Mỹ phụ thuộc vào hàng nghìn nhà cung cấp phụ trợ toàn cầu, với mức thuế cao đánh vào các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam và châu Á nói chung, khiến chi phí phụ tùng, bán thành phẩm tăng mạnh. 

Theo Automotive Logistics, chi phí thương mại mới này khiến doanh nghiệp ô tô phải xem lại chiến lược tìm nguồn cung ứng và các giả định lâu dài về nhập khẩu linh kiện. “Những gì bắt đầu từ xung đột thương mại song phương giữa các nền kinh tế lớn đã trở thành một sự tái cấu trúc toàn hệ thống — về nơi linh kiện được sản xuất, ai là nhà sản xuất, và thị trường nào có thể phục vụ mà không chịu khoản phạt chi phí nặng nề,” tạp chí chuỗi cung ứng ô tô phân tích. Nhập khẩu giá rẻ nhờ toàn cầu hóa giờ đây nhiều rủi ro hơn nhiều so với thập kỷ trước; các hãng xe buộc phải cân nhắc onshoring (đầu tư sản xuất trong nước), nearshoring và các chiến lược khác nhằm tăng tính bền vững, dù đồng nghĩa với chi phí tăng và doanh thu sụt giảm.

Cách nền tảng Z2Data giúp doanh nghiệp ô tô điều hướng biến động chuỗi cung ứng

Các hãng xe hàng đầu nhận thức rõ rằng các đứt gãy trong chuỗi cung ứng và rủi ro liên quan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đô la. Chuỗi cung ứng toàn cầu hiện bị tác động bởi sự kết hợp dữ dội của căng thẳng địa chính trị, thiếu hụt nguồn cung và chiến tranh thương mại, và cách duy nhất để bảo đảm liên tục hoạt động, nâng cấp khả năng chống chịu là quản lý rủi ro hiệu quả.

Phần mềm quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) có thể đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp ngành ô tô và các lĩnh vực khác điều hướng tốt môi trường rủi ro hiện tại. Nền tảng SCRM của Z2Data cung cấp các năng lực độc đáo cho tất cả rủi ro kể trên:

• Thiếu hụt nguyên liệu thô: Dù là nhôm, heli hay sản phẩm năng lượng, chuỗi cung ứng nguyên liệu thô ngày nay không còn an toàn như trước. Với nền tảng Z2Data, doanh nghiệp có thể nhìn sâu vào chuỗi cung ứng của mình, xác định chính xác nguồn cung nguyên liệu đang đến từ đâu, và khu vực, nhà sản xuất, hoặc địa điểm đó có đang đối mặt rủi ro gia tăng nào hay không. 

• Siêu chu kỳ chip nhớ: Thị trường “RAMagedden” đang bùng nổ, áp lực cung ứng DRAM và NAND đè nặng lên ngành ô tô. Với cơ sở dữ liệu linh kiện của Z2Data, người dùng có thể tra cứu hơn 1 tỷ linh kiện điện tử, gồm hơn 1.000 loại hàng hóa khác nhau theo thuộc tính kỹ thuật và các tiêu chí khác. Z2Data còn cung cấp nhiều công cụ hữu ích giúp tinh chỉnh tra cứu như dữ liệu sạch, chuẩn hóa và “crosses tab” giúp doanh nghiệp nhanh chóng nhận diện linh kiện thay thế tốt nhất cho mỗi linh kiện.

• Phụ thuộc vào Trung Quốc: Hiểu rõ phụ thuộc địa lý của doanh nghiệp quan trọng hơn bao giờ hết. Z2Data cho phép người dùng kiểm tra toàn bộ nước xuất xứ tiềm năng cho linh kiện, đem đến góc nhìn quan trọng về điểm yếu phụ thuộc ở cấp quốc gia.

• Biến động thuế quan: Dù không còn “nóng” trên truyền thông, thuế quan vẫn là thách thức lớn với ngành ô tô. Với Z2Data, doanh nghiệp dễ dàng tra cứu mã HTS và nước xuất xứ liên quan đến từng linh kiện, từ đó hiểu rõ mức thuế áp dụng, phạm vi tác động lên hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, risk hub của Z2Data còn cung cấp phân tích định lượng giúp doanh nghiệp xác định quy mô phơi nhiễm thuế quan để chủ động điều chỉnh tìm nguồn cung ứng mục tiêu.

Để tìm hiểu thêm về Z2Data và cách Z2Data giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro doanh thu lớn nhất, 

hãy đăng ký dùng thử miễn phí cùng các chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.