Praca przymusowa to forma wyzysku, w której osoby są zmuszane do pracy wbrew własnej woli, często pod groźbą kary lub innych form przymusu. Taka praca wykonywana jest zazwyczaj przez osoby zmuszone do niej z powodu ubóstwa, zadłużenia lub innych czynników osłabiających pozycję, a często są one pozbawione podstawowych praw i wolności.
Praca przymusowa może przybierać różne formy, w tym niewolnictwo, handel ludźmi oraz niewolę dłużniczą. Jest uznawana za naruszenie praw człowieka i jest nielegalna w większości krajów.
Praca przymusowa w łańcuchach dostaw oznacza wyzysk pracowników zaangażowanych w produkcję lub dystrybucję towarów i usług, często poprzez stosowanie przymusu lub wprowadzanie w błąd. Może do niej dochodzić na każdym etapie łańcucha dostaw — od pozyskiwania surowców i komponentów używanych w produkcji, przez fabryki lub gospodarstwa, gdzie produkty są wytwarzane, aż po transport i dystrybucję tych towarów.
Praca przymusowa w łańcuchach dostaw stanowi poważny problem związany z prawami człowieka, dotykający miliony pracowników na całym świecie. Może występować w różnych branżach, takich jak rolnictwo, produkcja, budownictwo czy górnictwo.
Przedsiębiorstwa mogą świadomie lub nieświadomie korzystać z pracy przymusowej w swoich łańcuchach dostaw, dlatego kluczowe jest podejmowanie przez nie działań zapobiegających tym praktykom oraz reagowanie na nie. W związku z tym rządy oraz organizacje społeczne coraz częściej wywierają presję na firmy, aby odpowiednio zajmowały się problemem pracy przymusowej w swoich łańcuchach dostaw, a niektóre państwa wprowadziły przepisy wymagające od firm ujawniania działań podejmowanych w tym zakresie.
Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka również dostarczają wskazówek przedsiębiorstwom, jak respektować prawa człowieka w całym zakresie swojej działalności, w tym w łańcuchach dostaw.
