:quality(85))
Zasadniczo, koszt i częstotliwość zakłóceń są bezpośrednio proporcjonalne do wielkości i złożoności łańcucha dostaw. Innymi słowy, branże posiadające większe, wielowymiarowe sieci dostawców są bardziej podatne na zakłócenia wpływające na ciągłość produkcji i skutkujące realnymi stratami przychodów.
Niewiele, jeśli w ogóle, łańcuchów dostaw jest bardziej złożonych niż te, które podtrzymują branżę motoryzacyjną. Według McKinsey przeciętny producent samochodów posiada około 250 bezpośrednich dostawców oraz około 18 000 dostawców we wszystkich poziomach produkcyjnych. Dla porównania, firmy z sektora lotniczego współpracują średnio z około 200 najważniejszymi dostawcami i 12 000 dostawców ogółem. W technologii liczby te wynoszą odpowiednio 125 i 7 000. Nawet na tle najbardziej zaawansowanych branż świata, producenci samochodów wyróżniają się korzystaniem z rozbudowanych, wyspecjalizowanych łańcuchów dostaw, które obejmują wiele lokalizacji, krajów, a nawet kontynentów. W rezultacie producenci samochodów mierzą się z wyjątkowo wysoką częstotliwością zakłóceń w swoich globalnych łańcuchach dostaw.
Wystarczy spojrzeć na obecny rok. W 2025 roku branża motoryzacyjna została dotknięta połączeniem wysokich ceł oraz rygorystycznych ograniczeń eksportowych dotyczących metali ziem rzadkich (REEs) i związanych z nimi magnesów, czyli materiałów kluczowych dla wielu zestawień materiałowych (BOM) w motoryzacji. Te wydarzenia geopolityczne wywołały niezliczoną liczbę incydentów w skali globalnych łańcuchów dostaw, w tym zamknięcia fabryk, wstrzymania produkcji oraz poważne problemy finansowe.
Jednak z punktu widzenia zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM, Supply Chain Risk Management), sama świadomość medialnych nagłówków i potencjalnych zagrożeń dla Państwa sieci produkcyjnych nie wystarcza. Aby realnie wdrożyć skuteczne działania w zakresie zarządzania ryzykiem i zacząć budować długoterminową odporność łańcucha dostaw, konieczna jest również identyfikacja tych cichych, mniej nagłaśnianych zagrożeń — oraz możliwość wykrycia, skąd pochodzą.
W tym celu Z2Data przeprowadziło analizę danych pochodzących z własnej bazy, która ujawniła zakłócenia w łańcuchu dostaw znacznie wykraczające poza bariery handlowe, na których obecnie skupia się wiele firm. Okazało się, że zakłócenia w poszczególnych zakładach produkcyjnych — takie jak pożary, wstrzymania produkcji czy strajki pracownicze — znacząco częściej dotykają dostawców z dalszych poziomów (sub-tier) niż dostawców tier 1 czy producentów OEM. Choć takie incydenty są często trudne do zidentyfikowania, ponieważ zachodzą głęboko w strukturze poddostawców, i rzadko trafiają na pierwsze strony mediów, mogą wywierać ogromny wpływ na ciągłość produkcji firmy.
Dane te, choć nie są przełomowe, rzucają światło na problem i zapewniają specjalistom SCRM wartościowy, potencjalnie użyteczny kontekst do identyfikowania ryzyk, minimalizowania kosztów oraz wdrażania planów awaryjnych.
Znaczenie tej analizy dla producentów OEM
Przed omówieniem danych warto ustalić, dlaczego pozyskiwanie i analiza takich informacji może być korzystna dla producentów oryginalnych urządzeń (OEM) i innych firm. Statyczne dane, które nie wpływają na strategię ani nie wspierają procesu decyzyjnego, są jedynie szumem informacyjnym, a celem jest, by firmy wiedziały, jak wykorzystać przedstawioną poniżej wiedzę.
Ustalenie hierarchii priorytetów dla ryzyk w motoryzacyjnym łańcuchu dostaw
Globalne łańcuchy dostaw są narażone na szereg różnorodnych ryzyk, w tym katastrofy naturalne, incydenty w zakładach, wydarzenia geopolityczne, problemy logistyczne, cyberataki i wiele innych zakłóceń. Aby zapewnić skuteczne monitorowanie zdarzeń, Z2Data śledzi ponad 120 różnych rodzajów ryzyk na bieżąco — codziennie, a nawet z godziny na godzinę. Ta różnorodność i zakres stanowi wyzwanie dla producentów: czy działania zaradcze wobec ryzyka powinny obejmować każde zakłócenie i czy wszystkie ryzyka należy traktować jednakowo?
Dane zaprezentowane w tym artykule mogą pomóc firmom w ustaleniu priorytetów wobec zagrożeń obecnych w ich łańcuchach dostaw, wskazując te ryzyka, o których często się zapomina. Przegląd tych informacji pozwala lepiej zrozumieć wpływ incydentów na poziomie zakładów na poddostawców, co umożliwia przeprowadzenie dalszych analiz i, w efekcie, wdrażanie działań naprawczych.
Opracowanie odpowiednich strategii zarządzania ryzykiem
Mając te dane, firmy OEM mogą rozpocząć rozbudowę i doskonalenie swoich strategii zarządzania ryzykiem. Istnieje szereg działań, które można podjąć w odpowiedzi na analizę zakłóceń w motoryzacyjnym łańcuchu dostaw.
- Nawiązywanie współpracy z alternatywnymi dostawcami na podstawie liczby i kategorii incydentów przypisanych konkretnemu poddostawcy.
- Wykorzystanie danych o incydentach w zakładach do kształtowania strategii multi-sourcingu, w tym współpracy z dostawcami korzystającymi z wielu lokalizacji produkcyjnych.
- Opracowanie strategii minimalizowania zakłóceń związanych z pracą w niższych poziomach łańcucha produkcji.
- Analiza standardów bezpieczeństwa wśród poddostawców oraz ewentualne wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymagań, by zapobiegać pożarom, eksplozjom i innym niebezpiecznym sytuacjom w zakładach.
Podstawa do dalszej analizy ryzyka
Co najważniejsze, dane o zakłóceniach mogą stanowić cenny punkt wyjścia do przeprowadzenia bardziej dogłębnych działań due diligence w łańcuchu dostaw. Każdy producent samochodów ma inny łańcuch dostaw, ale analizowany przez Z2Data zbiór danych może wykazać schematy, trendy i powtarzające się incydenty, które potwierdzają obserwacje specjalistów ds. zaopatrzenia oraz zarządzania ryzykiem. Zebrane tu informacje powinny inicjować pogłębione, indywidualne analizy podatności łańcucha dostaw.
Przykładowo, dane Z2Data dotyczące strajków pracowniczych wśród poddostawców mogą skłonić OEM do przyjrzenia się tej kwestii w swoim własnym łańcuchu dostaw. Taka analiza może ostatecznie doprowadzić do dywersyfikacji poddostawców poza określonych producentów lub kraje, gdzie problemy z relacjami pracowniczymi są chroniczne i kosztowne. To tylko jeden z wielu możliwych scenariuszy — firmy powinny potraktować te dane jako niezbędny pierwszy krok do pogłębionych analiz słabych punktów swoich łańcuchów dostaw.
Rzetelne, wnikliwe dane stanowią fundament skutecznego SCRM. Perspektywa i insight dotyczące zakłóceń łańcucha dostaw przedstawione w tym artykule są jednym z elementów kompleksowego obrazu statystycznego.
Metodologia analizy zakłóceń w motoryzacyjnym łańcuchu dostaw Z2Data
Aby uzyskać dane przedstawione w tym artykule, rozpoczęto od zidentyfikowania pięciu najczęściej występujących incydentów wpływających na motoryzacyjny łańcuch dostaw w 2024 roku oraz w pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku. Następnie podzielono te liczby na trzy kategorie: OEM, dostawcy tier one oraz poddostawcy (sub-tier). Szczegółowo przeanalizowano także kategorię incydentów w zakładach, badając wpływ różnych podkategorii tych incydentów na OEM, dostawców tier one i poddostawców.
Pięć najczęstszych zakłóceń w motoryzacyjnym łańcuchu dostaw
Z analizy Z2Data wynika, że katastrofy naturalne były najczęstszym źródłem zakłóceń w motoryzacyjnym łańcuchu dostaw w 2024 roku i pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku — zarejestrowano ponad 12 000 takich zdarzeń w trzech analizowanych kategoriach produkcyjnych. Kolejne miejsca zajmowały zdarzenia związane z transportem i logistyką — ponad 7 000 incydentów — oraz awarie zasilania, które dotknęły blisko 2 000 producentów.
Incydenty w zakładach wśród poddostawców
Analiza tych danych dostarcza wielu cennych spostrzeżeń, jednak jednym z najbardziej rzucających się w oczy wniosków jest skala incydentów w zakładach wśród poddostawców. Incydenty w zakładach nie należą do trzech najczęstszych kategorii zakłóceń w łańcuchu dostaw (są nimi: katastrofy naturalne, transport i logistyka oraz awarie zasilania), jednak ich wpływ na producentów sub-tier jest nieproporcjonalnie wysoki.
Na 1 245 zidentyfikowanych incydentów w zakładach w roku 2024 oraz pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku, niemal dwie trzecie — ponad 64% — miało miejsce w zakładach prowadzonych przez poddostawców.
Wydarzenia takie jak zamknięcia fabryk, wstrzymania produkcji czy pożary i eksplozje występują relatywnie często u tych producentów, zwłaszcza w porównaniu z dostawcami tier 1 czy OEM. Dane te wskazują na zupełnie inny profil ryzyka dla tych producentów, co powinno być sygnałem ostrzegawczym dla OEM na etapie opracowywania i wdrażania działań zaradczych.
Powody, dla których poddostawcy są bardziej podatni na tego typu zakłócenia na poziomie zakładów, są zróżnicowane. Przykładowo, standardy bezpieczeństwa mogą być u tych dostawców niższe, co prowadzi do większej liczby pożarów, eksplozji i innych potencjalnie śmiertelnych wypadków skutkujących zamknięciami fabryk. Słabsze warunki pracy — oraz niewystarczające wdrożenie zasad ESG — mogą z kolei powodować wyższy poziom niezadowolenia pracowników, co przekłada się na częstsze strajki w ciągu roku.
Ponadto, poddostawcy często polegają na niewielkiej liczbie producentów, od których zależą ich przychody. Zmiana komponentu lub modyfikacja łańcucha dostaw przez jedną firmę może doprowadzić do wstrzymania produkcji u tych poddostawców. Ogółem odzwierciedla to kruchość modelu biznesowego poddostawców, którzy znajdują się najczęściej pod presją większych i stabilniejszych producentów.
Monitoring zdarzeń w łańcuchu dostaw z Z2Data sposobem na ograniczenie kosztownych ryzyk
OEM i ich dostawcy doskonale wiedzą, że po zakłóceniu w łańcuchu dostaw liczy się każda minuta. Im dłużej trwa analiza incydentu, ocena wpływu na łańcuch dostaw oraz wdrożenie działań awaryjnych, tym większe ponoszone są straty. Na szczęście dzisiejsi producenci motoryzacyjni mogą korzystać z zaawansowanych funkcji monitoringu zdarzeń oferowanych przez narzędzia do zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw (SCRM).
Platforma SCRM Z2Data umożliwia globalny monitoring ponad 120 typów ryzyk, w tym między innymi:
- Katastrofy naturalne
- Incydenty w zakładach
- Wydarzenia geopolityczne
- Cyberataki
- Restrykcje celne
- Zdarzenia ESG
- Braki dostaw
Dla zachowania maksymalnej widoczności zakłóceń, Z2Data wykorzystuje rozbudowany system alertów oparty na tysiącach lokalnych, krajowych i międzynarodowych źródeł w ponad 20 różnych językach. W połączeniu z pozostałymi funkcjonalnościami zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw użytkownicy mogą natychmiast uzyskać informacje o zakłóceniach i przeanalizować ich wpływ na swój łańcuch dostaw na poziomie kraju, dostawcy i zakładu produkcyjnego.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i o tym, w jaki sposób monitoring zdarzeń może wesprzeć strategiczne reakcje firm na incydenty w łańcuchu dostaw, umów demo bezpłatne z jednym z naszych ekspertów produktowych.
