Dostawy litu a branża motoryzacyjna

Lithium to miękki, srebrzystobiały metal alkaliczny, znany jako „białe złoto”. Ma wiele zastosowań, ale jednym z najcenniejszych jest wykorzystanie go jako składnika akumulatorów litowo-jonowych, szeroko stosowanych w samochodach elektrycznych i hybrydowych oraz przenośnej elektronice konsumenckiej – takich jak telefony komórkowe i laptopy.  

Podczas ubiegłorocznej Konferencji ONZ w sprawie zmian klimatu (COP26) państwa potwierdziły cel porozumienia paryskiego osiągnięcia zerowej emisji gazów cieplarnianych netto do 2050 r., podkreślając, że przyszłość bez uzależnienia od paliw kopalnych jest kluczowa dla spowolnienia zmian klimatu. Realizacja tego planu zależy od produkcji i magazynowania alternatywnej, czystej energii oraz elektryfikacji branży transportowej.  

Lithium znajduje zastosowanie w ponad 90% globalnych magazynów energii sieciowej, zwłaszcza przy przechowywaniu energii wiatrowej i słonecznej. Plan UE dotyczący ograniczenia zależności od rosyjskiego gazu ziemnego znacząco zwiększy zapotrzebowanie na magazynowanie energii w bateriach litowych. 

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) wskazuje, że na drogach powinno się znaleźć ok. 2 miliardy pojazdów elektrycznych (EV) do 2050 r., by osiągnąć zerowe emisje netto. Na COP26 ponad 30 państw zadeklarowało, że do 2040 r. zaprzestanie sprzedaży nowych pojazdów benzynowych i diesla.  

Biorąc pod uwagę, że każdy pojazd elektryczny wymaga akumulatora, a do ich produkcji używa się wielu surowców (w tym litu, kobaltu, niklu, manganu i grafitu), zapotrzebowanie na te surowce znacząco wzrośnie w nadchodzących latach.  

Wyzwania podażowe litu i czynniki ryzyka 

Światowe zasoby litu wynoszą około 22 milionów ton według danych US Geological Survey , a globalna produkcja litu w ubiegłym roku osiągnęła 100 000 ton. Obecnie 90% światowego zużycia litu pochodzi z Australii, Chile i Chin.  

Zgodnie z IEA świat może stanąć w obliczu niedoborów litu już w 2025 r. Wpływ na to mają dwa główne czynniki. Pierwszy to relacja podaży do popytu.  

Biorąc pod uwagę prognozowaną liczbę pojazdów elektrycznych wchodzących na rynek, ilość litu wymaganą na jeden akumulator oraz aktualne tempo wydobycia, pojawia się luka w łańcuchu dostaw.  

Drugim czynnikiem są ograniczenia w łańcuchu dostaw na etapach pośrednich i końcowych.   

Obecnie Chile i Chiny dominują na rynku soli litu na etapie pośrednim, natomiast Chiny odpowiadają za ponad połowę światowego eksportu wodorotlenku litu. Państwo to jest również światowym liderem w produkcji katod litowych, ogniw oraz pakietów akumulatorowych zarówno na potrzeby krajowej branży pojazdów elektrycznych, jak i na eksport.  

Dywersyfikacja globalnego łańcucha dostaw litu jest kluczowa zarówno dla strategicznego ograniczania ryzyka krajów, jak i dla uzyskania niezależności energetycznej.  

Wpływ ESG na wydobycie litu 

Wydobycie litu jest bardzo zasobożerne pod względem zużycia wody i może prowadzić do istotnych zagrożeń środowiskowych, takich jak skażenie gleby i wód gruntowych, co jest sprzeczne z pierwotnymi celami środowiskowymi wykorzystania tego surowca.  

Coraz bardziej rygorystyczne regulacje dotyczą ładu środowiskowego i społecznego w łańcuchu dostaw baterii litowych. UE wprowadzi wymóg deklarowania śladu węglowego akumulatorów sprzedawanych na rynku europejskim począwszy od 2024 roku. Ponadto Komisja Europejska rozważa wprowadzenie tzw. „paszportu baterii” – technologicznej platformy umożliwiającej wszystkim uczestnikom łańcucha dostaw wymianę informacji o historii produkcji każdej baterii sprzedanej w UE. 

Nowe technologie wydobycia, takie jak Direct Lithium Extraction (DLE), polegające na recyklingu większości wód solankowych, oraz wydobycie litowych solanek geotermalnych, są rozwijane w celu ograniczenia wpływu górnictwa litu na środowisko.  

Ograniczanie ryzyka w łańcuchu dostaw litu 

W tym miesiącu Departament Energii USA (DOE) ogłosił finansowanie badań nad pozyskiwaniem i przetwarzaniem litu z solanek geotermalnych. Następnie w tym tygodniu DOE poinformowało, że 20 firm z branży akumulatorów otrzyma łącznie 2,8 mld USD na budowę i rozbudowę zakładów przemysłowych w 12 stanach. 

Zgodnie z informacją DOE, firmy te będą prowadzić prace nad wydobyciem i przetwarzaniem litu, grafitu oraz innych materiałów akumulatorowych, produkować komponenty i testować nowe sposoby pozyskiwania kluczowych surowców – w tym recykling akumulatorów – na terenie USA lub krajów objętych umową o wolnym handlu. Ta inwestycja to pierwszy etap ustawy infrastrukturalnej o wartości 7 mld USD, która ma wzmocnić krajowe łańcuchy dostaw baterii, ograniczyć zależność od Chin oraz umożliwić realizację celu w postaci zerowej emisji netto do 2050 roku i 50% udziału pojazdów elektrycznych do 2030 roku.   

Obecnie UE importuje 78% litu z Chile, ale planuje przeznaczyć miliardy na stworzenie pełnego krajowego łańcucha wartości baterii. Przykładowo, we Francji ma powstać kopalnia litu o zdolności produkcyjnej pozwalającej na zasilenie 700 000 akumulatorów do samochodów elektrycznych rocznie. Równocześnie w Wielkiej Brytanii rozwijane są projekty wydobycia litu z solanek geotermalnych, które mają pomóc zredukować zależność od importu litu.  

Podsumowanie 

Świat polega na akumulatorach litowych w zakresie magazynowania energii i chociaż prowadzone są prace nad alternatywami do zastosowań w pojazdach oraz sieciach energetycznych, obecnie żadna z nich nie oferuje porównywalnego połączenia kosztów, masy i pojemności magazynowania.  

Obecny łańcuch dostaw akumulatorów litowych cechuje się silną zależnością od kilku krajów, co zwiększa jego podatność na ryzyka geopolityczne, klęski żywiołowe lub inne zakłócenia.  

Producenci OEM pojazdów elektrycznych powinni dążyć do pełnego zrozumienia i dywersyfikacji swojego łańcucha dostaw baterii.