:quality(85))
Genel Bakış
Çarşamba günü yerel saatle 07:58’de Tayvan’ın doğu kıyısında, Hualien kenti yakınlarında meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki depremde, son raporlara göre dokuz kişi hayatını kaybetti, 1.000’den fazla kişi yaralandı. Bu, adada 1999’daki trajik 7,3 büyüklüğündeki 921 Jiji depreminden bu yana yaşanan en şiddetli deprem olup, o felakette 2.000’den fazla kişi ölmüştü.
Yetkililer, 7,4 büyüklüğündeki bu depremin yaklaşık 32 Hiroşima atom bombası gücünde enerji açığa çıkardığını belirtti; 921 Jiji depreminin enerjisi ise 46 Hiroşima atom bombası gücündeydi.
Deprem sonrası Tayvan, Japonya ve Filipinler genelinde tsunami uyarıları yapıldı ancak uyarılar daha sonra kaldırıldı. Uyarıların ardından hava yolları ve havalimanları uçuşları askıya aldı, ardından uçuşlar normale döndü.
Depreme karşılık olarak çevre bölgelerden tıbbi ekipler kurtarma operasyonlarına destek için sevk edildi; bazı tünellerde mahsur kalanlar için çalışmalar sürüyor. Ayrıca çok sayıda bina kısmen yıkıldı; kurtulanların kurtarılması ve hayatını kaybedenlerin çıkarılması için çalışmalar devam ediyor.
Hükümetin Müdahalesi & Kurtarma Çabaları
Çin Cumhuriyeti (Tayvan) Başkanı Tsai Ing-wen, X platformu üzerinden şu açıklamada bulundu: “Bu sabahki 7,2’lik deprem ve artçı sarsıntılar sonrası afet müdahale çalışmaları sürüyor. Dünyanın dört bir yanından gelen destek mesajlarına ve ilk müdahale ekiplerimizin hayat kurtaran çalışmalarına derinden minnettarım.” Bir afet müdahale merkezi kuruldu ve Ulusal Ordu, ihtiyaç duyulan bölgelerde yerel yönetimlere destek sağlıyor.
Başkan Yardımcısı ve yeni seçilen Başkan Lai Ching-te Çarşamba öğleden sonra Hualien’e giderek hasar ve kurtarma çalışmalarını inceledi. The New York Times’a göre, “Mayıs ayında başkanlığı devralacak olan Lai, en acil önceliğin mahsur kalanların kurtarılması ve tıbbi bakım sağlanması olduğunu söyledi. Sonraki adım olarak ise, ulaşım, su ve elektriği kapsayan kamu hizmetlerinin yeniden sağlanması gerekiyor.”
Bölgedeki Altyapıda Büyük Aksaklıklar
Deprem, Tayvan’ın doğusundaki ulaşımı ciddi şekilde aksattı, Ulaştırma ve Haberleşme Bakanı Wang Kwo-tsai, artçı şokların devam etmesi nedeniyle sistemin eski haline döndürülmesinin uzun süreceğini bildirdi.
Suhao Otoyolu’nun (Su’ao Kasabası’ndan Hualien kentine uzanan kıyı yolu) bölümleri ve düzenli demiryolu seferleri kaya düşmeleri nedeniyle hâlâ kapalı. Bazı hızlı trenler normal seferlerine dönse de, şu anda Tayvan’ın doğu yakasına ulaşım yok. Bu boşluğu gidermek için Su’ao Limanı ile Hualien Limanı arasında deniz yolu seferleri ve ek uçuşlar devreye alındı; Mandarin Airlines ve UNI Air gibi havayolları bölgeye ek uçuşlar koydu. Ancak hava yoluna bağımlılık, yaklaşan Mezar Temizleme Festivali nedeniyle artan talep ve sınırlı kapasite yüzünden hâlen zorluk yaratıyor.
Deprem, Hualien Limanı’ndaki tesislerde de ağır hasara yol açtı. Pier 25’teki Calypso Rope’un kopması sonucu bir gemi iskeleye çarptı. Bu nedenle liman kapatıldı; devam eden incelemelerde çeşitli iskelelerde önemli hasar, Pier 18’de olası petrol boru hattı sızıntısı ve 20 ile 21 nolu iskelelerde kırıklar tespit edildi.
Yaklaşık 308.242 hane ve iş yeri deprem sonrası elektriksiz kaldı. En büyük etki Hualien’de görülürken, batıdaki Taichung kenti de ciddi elektrik kesintileri yaşadı. Taipower çalışanları etkilenen bölgelere hızla ulaşıp, enerjiyi mümkün olan en kısa sürede tekrar sağlamaya çalıştı.
Ulusal İtfaiye Ajansı’na (NFA) göre 100’den fazla binada hasar oluştu. Görüntülerde, binaların yana doğru eğildiği veya tamamen çöktüğü görülüyor. Hasar gören binaların yaklaşık yarısı, depremin merkez üssüne en yakın olan Hualien County’de bulunuyor.
Şiddet Düzeyi ve Bölgesel Sonuçlar
Deprem, farklı bölgelerde önemli etkilere yol açtı. Hualien, Yilan ve Miaoli, sismik ölçekte 6+ şiddetle en yüksek etkiyi yaşarken, büyük çapta zarar ve aksama meydana geldi. Taichung City, Changhua, Hsinchu, Nantou, Taoyuan City, New Taipei City ve Taipei City ise biraz daha düşük olan 5- şiddetiyle önemli oranda etkilendi. Bu bölgelerde altyapı hasarı ve günlük yaşamda aksaklıklar rapor edildi.
Buna karşılık, Taitung, Chiayi, Yunlin, Kaohsiung City, Chiayi City, Hsinchu City, Tainan City, Keelung City ve Pingtung orta şiddetli (4) etkilerin hissedildiği iller olup, topluluklarda orta düzeyli aksamalara yol açtı. Penghu, Lienchiang ve Kinmen ise sırasıyla daha düşük (3, 2 ve 1) şiddet seviyelerinde olup, nispeten daha az zarar gördü.
Etkilenen Bölgedeki Tedarikçilerden Hasar Bildirimleri
Tayvan merkezli 500’den fazla üretici bulunuyor ve birçoğu tesisleri ile operasyonları üzerindeki etkiyi hâlâ değerlendirmekte. Hualien depreminin üreticiler üzerindeki etkisine dair firmalardan yapılan açıklamaların özeti aşağıdadır:
Yonga üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC), “küresel sözleşmeli yonga üretim pazarında %60’ın üzerinde paya ve ileri mikroişlemcilerde tekele sahip” olarak, deprem sonrası Tayvan’daki operasyonlarını durdurdu. TSMC, çalışanlarını güvenlik gerekçesiyle Hsinchu’daki bazı tesislerinden tahliye ettiğini ve “tüm tesislerindeki etkiyi” (merkeze yakınlığına bakılmaksızın) değerlendirmekte olduklarını bildirdi. TSMC’nin bazı fabrikalarında hasar tespit edildiğine dair ilk raporlar var, ancak yeni bilgiler bekleniyor.
TSMC ayrıca, Tayvan genelindeki yeni tesislerinde inşaat faaliyetlerine geçici olarak ara verip, güvenlik incelemesi yapacağını açıkladı.
United Microelectronics Corp. (UMC) Powerchip Semiconductor Manufacturing Corp. (PSMC) ve panel üreticisi Innolux Corp., depreme önlem olarak Hsinchu Bilim Parkı’ndaki bazı üretim hatlarını geçici olarak durdurdu.
Başlıca optoelektronik şirketlerden Largan Precision ve Genius Electronic Optical (GSEO), üretim kapasitelerinin etkilenmediğini ve hatların normal çalıştığını bildirdi. Önümüzdeki günlerde ortaya çıkacak önemli etkilerin TWSE’nin Market Observation Post System üzerinden duyurulacağı belirtildi.
Unimicron, önde gelen PCB ve IC alt tabaka üreticisi olarak, kayıplarının boyutunu hâlâ değerlendirmekte olduklarını açıkladı. Tayvan’daki çoğu PCB fabrikasının bir şekilde etkilenmesi bekleniyor. Deprem sonrası şirket bazı tesislerinde acil tahliye uygulamasına geçti, personele dair ciddi bir yaralanma bildirilmedi.
Micron Taiwan, DIGITIMES’a Tayvan’daki tüm çalışanlarının güvende olduğunu ve bölgedeki devam eden çok sayıdaki artçı sarsıntı nedeniyle operasyonları ile yerel tedarik zincirleri üzerindeki etkiyi değerlendirmekte olduklarını iletti. Ayrıca şirket, “değerlendirme tamamlandığında teslimat taahhütlerindeki değişiklikleri müşterilere ileteceklerini” duyurdu.
Winbond, Tayvan merkezli bellek üreticisi olarak, depremin şirket üzerinde büyük bir etkiye yol açmadığını açıkladı.
Yarı iletken silikon wafer üreticisi Global Crystal , fabrika yönetimi ve ekipman mühendislerinin şu anda tüm tesislerini denetlemekte olduğunu bildirdi.
Quanta, Wistron, Inventec ve Hon Hai, yurt içindeki fabrikalarında henüz bir felaket raporu almadıklarını, üretim hatlarının durumunu hâlâ incelediklerini belirtti.
Z2Data'nın Üreticiler Üzerindeki Etki Analizi
Z2Data, Tayvan’da üretilen komponentlere ilişkin bir risk analizi gerçekleştirdi ve potansiyel etkileri değerlendirdi. Analizde elektronik komponentler üretim sahalarına göre haritalanıp, merkez üssüne olan mesafelerine göre tedarik zinciri kesintisi riski Düşük, Orta ve Yüksek olarak kategorize edildi.
