:quality(85))
Dört farklı ülkeye ait önemli COVID verilerine bakalım—her birinin sınırları içinde kritik elektronik tedarikçileri bulunuyor. Bu ülkelerdeki COVID vakaları ve aşılama oranlarıyla ilgili bazı içgörüler (kelime oyunu kasıtlı) elde ederek, potansiyel bir tedarik zinciri kesintisi açısından her bir ülkenin ne kadar yüksek ya da düşük risk taşıdığını belirleyebilirsiniz.
Bugün ele aldığımız ülkeler iki grupta incelenecek:
- Çin ve Tayland
- Meksika ve Macaristan
Bu dört ülkenin her biri, Intel, Microchip, Foxconn, Celestica ve daha fazlası gibi büyük tedarikçiler için kritik elektronik fabrikalar barındırıyor.
Şimdi detaylara inelim.
Çin ve Tayland
Çin ve Tayland, çok sayıda elektronik tedarikçisine ev sahipliği yapıyor:
- Celestica
- Microchip
- Epson
- Molex
Liste daha da uzuyor…
Çin ve Tayland’da vaka oranlarına bakmanın aslında bir anlamı yok. Her iki ülke de virüsün bulaşmasını önlemede ya gerçekten iyi iş çıkarıyor ya da birileri saymayı unuttu.
:quality(85))
Bakılması gereken asıl veri ise ülke bazında aşılama oranları. Çin’de tahmini olarak sadece %3,7’lik bir kesim tamamen aşılanmışken, Tayland’da ise bu oran yalnızca %0,1.
Bu aşılama oranları, teknik olarak ülkelerdeki kümülatif vakalardan daha yüksek olsa da, yine de yakından izlenmeli. Eğer kısıtlamalar gevşetilir veya yeni bir dalga Çin ya da Tayland’ı vurursa, vaka sayıları çok hızlı bir şekilde aşılama oranlarının önüne geçebilir.
:quality(85))
:quality(85))
Yalnızca bana mı öyle geliyor, yoksa Çin’in kümülatif vaka sayıları fazlasıyla [gizli] mi?
Meksika ve Macaristan
Meksika ve Macaristan, Foxconn ve Jabil gibi önemli pazar oyuncuları için stratejik tesislere sahip. Bu fabrikalar, Asya dışındaki en büyük tesisler arasında gösteriliyor. Hem Foxconn hem de Jabil’in, Meksika’nın Jalisco eyaletinde ve Macaristan’ın Borsod-Abaúj-Zemplén bölgesinde tesisleri bulunuyor.
:quality(85))
Bu iki bölgede yeni COVID vakalarının sayısı 2021’in başından bu yana önemli ölçüde arttı. Aslında, pandeminin başından itibaren Nisan 2020 ile karşılaştırıldığında, her iki bölgede de 7 günlük ortalamalarda şimdiye kadarki en yüksek vaka sayısı gözlemleniyor.
Meksika ve Macaristan’ın gelecekteki durumu nasıl olacak?
Bunu öngörmenin iyi bir yolu, ülke bazında kümülatif vaka sayılarını aşılanan kişi sayısıyla karşılaştırmak.
:quality(85))
Macaristan’da kümülatif vaka sayısıyla aşılanan kişi sayısının karşılaştırması, önümüzdeki vaka seyrine iyimser bir bakış sunuyor. Görüldüğü gibi, Nisan başından itibaren aşılama oranında ciddi bir artış var ve bu artış, kümülatif vaka eğrisini durdurmuş durumda.
5 Mayıs itibarıyla Macaristan, istikrarlı bir aşılama oranıyla devam ediyor ve nüfusunun %42’sinden fazlası en az bir doz aşı aldı. Macaristan’da aşının tutarlı, düzenli şekilde uygulanıyor olması, pozitif bir gelişme.
Nisan ayında yeni vaka sayıları ciddi görünse de, Macaristan’ın bu süreci başarıyla atlatabileceği anlaşılıyor.
Peki ya Meksika?
10 Nisan itibarıyla, Meksika nüfusunun yalnızca %1,6’sı tamamen aşılanmış durumda.
:quality(85))
Ancak son birkaç hafta içinde aşılama oranında keskin bir artış yaşandı. Bu güçlü aşılama artışına rağmen, kümülatif vaka yükü hâlâ aşılanan kişi sayısından yüksek seyrediyor.
Aşılama oranındaki yukarı yönlü eğilim yeni vakalarda düşüşe işaret etse de, Meksika’nın görünümü Macaristan kadar güçlü değil. 5 Mayıs itibarıyla, Meksika nüfusunun yalnızca %10,2’si en az bir doz, sadece %6,6’sı ise tamamen aşılandı.
Ancak şunu da unutmamak gerekir ki, bunlar kümülatif vakalar. Ocak, Şubat ve Mart’ta enfekte olanlar muhtemelen artık enfekte değil ve bir tür bağışıklık geliştirmiş durumda. Bu açıdan bakıldığında, Mart 2021’den itibaren yaklaşık 1 milyon Meksikalı vatandaş aşılanırken, bu sürede 250.000 kişi COVID testiyle pozitif çıkmış. Bu bakış açısı Meksika için daha iyimser.
Meksika’da aşılama programı beklenenden yavaş ilerlemiş olabilir fakat başka bir olumlu unsur daha var: Meksika, nüfusunun %129,1’ini kapsayacak kadar aşıya sahip. Zamanla Meksika’nın durumu iyileşecektir.
Son Düşünceler
Bu makalede geçen her ülkenin COVID kaynaklı bir aksama için potansiyel riskinin kısa bir özetini aşağıda bulabilirsiniz. Riski değerlendirme ölçeği şöyle:
- Aşılanmış ve Rahat (düşük risk)
- Neredeyse Aşılanmış ve Rahat (orta-düşük risk)
- Aşılanmamış ve Rahat (orta-yüksek risk)
Çin: Neredeyse Aşılanmış ve Rahat
- Mevcut vaka verilerine güveniliyorsa, Çin nispeten düşük riskli—fakat aşılama oranlarına dikkat edin. Eğer aşılama oranları daha fazla artmazsa, risk seviyesi yükselebilir.
Tayland: Aşılanmamış ve Rahat
- Tayland, vatandaşları için yeterli aşıyı temin etmede zorluk yaşadı. Gelecekte kesintilere neden olabilecek yeni dalgalar oluşabilir. Tayland teorik olarak orta riskli olsa da, salgınları bugüne kadar başarılı şekilde kontrol etmesi sayesinde, ‘aşılanmamış ve rahat’ statüsünde düşük-orta riskli melez tanımına sahip.
Meksika: Aşılanmamış ve Rahat
- Meksika yakın dönemdeki salgınlarla mücadelede zorluk yaşamış olup, diğer ülkelere kıyasla düşük aşılama oranına sahip. Meksika’nın yüksek riskli olmasının önündeki tek faktör, ülkenin nüfusu için yeterli aşıya sahip olmasıdır.
Macaristan: Aşılanmış ve Rahat
- Macaristan’ın neredeyse yarısı en az bir doz aşı aldı ve ülke bağışık vatandaşlar için açılmaya başlıyor. Macaristan’ı düşük riskli, aşılanmış ve rahat olarak değerlendirebilirsiniz.
