:quality(85))
Geçtiğimiz yıl özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da daha fazla yeni yarıiletken üretim tesisi (fabrika) kurmaya yönelik ciddi bir ivme yaşandı. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:
- Çin ile yaşanan ticaret gerilimleri nedeniyle jeopolitik endişeler
- Yurtiçi yarıiletken geliştirmeye destek veren yeni mevzuatların kabul edilmesi*
- COVID-19 döneminde yaşanan yarıiletken tedarik sıkıntılarının yol açtığı zorluklar
*Mevzuat kapsamında, 2022’de ABD’de yürürlüğe giren CHIPS Act, “Amerikan yarıiletken araştırma, geliştirme, üretimi ve iş gücü geliştirmesi” için yaklaşık 53 milyar Amerikan Doları kaynak ayırıyor. Ayrıca Avrupa Chips Act ile 27 üye devlette yarıiletken endüstrisinin geliştirilmesi için 43 milyar euro (yaklaşık 47 milyar dolar) tahsis edilmekte, bununla 2030 yılına kadar küresel pazar payının yüzde 10’dan yüzde 20’ye çıkarılması hedefleniyor.
:quality(85))
Ancak yarıiletkenteki bu yeniden doğuş yalnızca Batı ile sınırlı değil. Aslında, tüm dünya artan teknoloji talebine yetişebilmek için daha fazla yeni yarıiletken üretim tesisi inşa etme yarışında. Ancak bu küresel inşaat furyasına dair neler biliyoruz? Ve bundan ne sonuçlar çıkarabiliriz?
İşte yeni yarıiletken fabrikalarına ilişkin küresel tabloya dair bazı faydalı istatistiklerin özet görünümü:
1. Kaç Yarıiletken Üretim Tesisi (Fab) İnşa Ediliyor?
Z2Data’nın veri analizine göre, bugün dünya çapında 73 yeni yarıiletken fabrikası inşa ediliyor. Bu toplam, tamamen yeni kurulan üretim sahalarını ve mevcut tesislerde yapılan genişlemeleri kapsamaktadır.
Toplam tahmin kapsamında inşaatı iptal edilmiş ya da askıya alınmış hiçbir yarıiletken fabrikası yoktur. Ayrıca yalnızca inşaat yeri onaylanmış fabrikalara odaklanılmıştır.
Ayrıca okuyun: İyi bir yarıiletken tedarikçisi risk analizi neleri kapsamalı?
2. Kaçı Yeni Yarıiletken Tesisi, Kaçı Genişleme?
İnşası devam eden 73 yarıiletken tesisinin 23’ü (%31), mevcut üretim sahalarının genişletilmesi şeklindedir. Bu fab genişlemelerinin çoğu 28nm teknoloji düğümlerine odaklanacak olup kapasite konuma göre değişmektedir. Ancak birkaçı daha ileri teknolojiye odaklanacaktır; örnekler:
- Sahibi: Samsung Foundry
Tesis Yeri: Güney Kore
Tamamlanma Tarihi: 2023 (Genişleme)
Teknoloji Düğümü: 4nm
Beklenen Kapasite: 30.000/ay - Sahibi: Samsung Foundry
Tesis Yeri: Güney Kore
Tamamlanma Tarihi: 2023 (Genişleme)
Teknoloji Düğümü: 5nm - Sahibi: TSMC
Tesis Yeri: Amerika Birleşik Devletleri
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 4nm & 5nm - Sahibi: Intel Corp.
Tesis Yeri: İrlanda
Tamamlanma Tarihi: 2023 (Genişleme)
Teknoloji Düğümü: 7nm
Kalan 50 tesis ise tamamen yeni yarıiletken fabrikaları olacak. Bunlardan 21’i (%42) Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulacak. Arizona ve Teksas yeni üretim için önemli lokasyonlar; Samsung Foundry, yalnızca Teksas’ta tamamı 2023-2042 yılları arasında faaliyete geçecek 10 fabrika planlıyor.
3. Bu Yarıiletken Fabrikalarının Çoğu Nerede Kuruluyor?
Haber kaynakları Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’daki yeni yarıiletken tesislerine yoğunlaşsa da, küresel ölçekte daha fazla fab kurma eğilimi dünyada geniş çapta görülmektedir. İnşası devam eden 38 fab, başta Çin, Tayvan, Güney Kore ve Japonya olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Asya’dadır. Bu da dünyada planlanan yeni yarıiletken fabrikalarının yarısından fazlasının bu bölgede bulunduğu anlamına gelir.
Batı’da inşa edilen 35 fabrikanın ise 27’si (%77) Amerika Birleşik Devletleri’ndedir. Bu sayı hem genişlemeleri hem de yeni yarıiletken fabrikalarını kapsamaktadır.
4. Tamamlanma Takvimleri Nedir?
Z2Data’nın analizinde, ilk inşaat başlangıç tarihi 2019 ile 2025 arasında değişen yarıiletken fabrikaları izlenmektedir. Bunlardan 53’ünün (%76) önümüzdeki dört yıl içinde tamamlanması beklenmektedir. Ancak bu tarihler ön tahmindir ve gerçek şartlara göre değişebilir. Örneğin, TSMC’nin Arizona’daki Fab 21’i başlangıçta 2024’te açılacak şekilde planlanmıştı, fakat kalifiye eleman bulma zorlukları gibi çeşitli nedenlerle bu takvim 2025’e sarktı.
5. Yeni Yarıiletken Fabrikalarını Kimler İnşa Ediyor?
Çok sayıda şirket yarıiletken üretim tesisi yatırımlarına dahil oluyor; en büyük aktörler ise Intel Corporation, Micron Technology, Samsung Foundry, Semiconductor Manufacturing International Corporation ve Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.
6. En Yaygın Teknoloji Düğümleri Hangileri?
Her yeni yarıiletken fabrikası teknoloji düğümü detaylarını kamuoyu ile paylaşmamış olsa da, açıklama yapanlarda en yaygın geliştirilecek düğümler şunlardır:
- 28nm
- 10nm
- 22nm
- 40nm
28nm teknolojisi ilk kez 2009’da piyasaya çıktı ve 2011’de TSMC’nin ilk 28nm Genel Amaçlı işlem teknolojisini sunmasından sonra popüler oldu. O tarihten itibaren 28nm; “merkezi işlem birimleri (CPU), grafik işlemciler (GPU), yüksek hızlı ağ çipleri, akıllı telefonlar, uygulama işlemcileri (AP), tabletler, ev eğlence sistemleri, tüketici elektroniği, otomotiv ve Nesnelerin İnterneti” gibi çok çeşitli uygulamalara olanak sağladı. 28nm artık ileri teknoloji unvanını taşımıyor (12 yıl sonra Apple’ın iPhone 14’ü 4nm işlem teknolojisi kullanmakta), ancak ürün üreticileri için hâlen populer bir tercih — ve yeni 28nm fabrikalarının artmaya devam etmesiyle, bu desteğin süreceği görülüyor.
7. En İleri Teknoloji Düğümleri Nerede İnşa Ediliyor?
10nm ve altındaki teknoloji geliştirmelerini ileri düzey varsayarsak, yakın vadede planlanan bazı yarıiletken fabrikalarının düğüm boyutları şöyledir:
- 7nm
- 5nm
- 3nm
- 2nm
- 1nm
Samsung Foundry ve TSMC 1-5nm teknolojilerinde liderliğini sürdürürken, Japonya merkezli Rapidus Corporation da 1nm ve 2nm fabrikaları için plan yapmaktadır.
Bu ileri teknoloji fabrikalarının coğrafi dağılımı aşağıda yer almaktadır:
Doğu Asya halen ileri düzey yarıiletken geliştirmede liderliğini korurken, Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulacak dört yeni fab teknolojinin doğuşunu yaygınlaştırabilir. TSMC’nin Arizona’daki Fab 21’i 4nm ve 5nm teknolojisi üretimine ayrılmıştır. Samsung’un Texas-Taylor’daki ilk yarıiletken fabrikası ise 2024’te çip üretimine başlamayı hedefliyor. (Ayrıca fab, 4nm işlem teknolojisi için ilk müşterisini de şimdiden kazanmıştır.)
Intel’in ise ABD’de biri Arizona, diğeri Ohio’da olmak üzere iki fabrikası inşa ediliyor; odak noktaları sırasıyla 10nm ve 7nm çip üretimi olacak. Ayrıca İrlanda ve Almanya’da da iki ileri teknoloji fabrikası kurmakta. İrlanda’daki tesis, mevcut fabrikanın genişlemesi olup 7nm üretecek. Almanya’nın Magdeburg kentindeki fab’da ise 10nm teknoloji hedefleniyor.
8. Bu Yeni Yarıiletken Fabrikalarının Kapasitesi Ne Olacak?
Çoğu yarıiletken fabrikası beklenen kapasitesini henüz açıklamamış olsa da, bazıları planladıkları teknoloji düğümleriyle birlikte öngörülen kapasite rakamlarını paylaşmıştır. Kamuoyuyla paylaşılan bilgilere göre öne çıkan bazı tesisler şunlardır:
- Sahibi: Foxconn Interconnect Technology Ltd.
Tesis Yeri: Hindistan
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 28nm
Beklenen Kapasite: 40.000/ay - Sahibi: Foxconn Interconnect Technology Ltd.
Tesis Yeri: Malezya
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 28nm & 40nm
Beklenen Kapasite: 40.000/ay - Sahibi: Guangzhou CanSemi Technology Inc.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 22nm & 40nm & 55nm
Beklenen Kapasite: 120.000/ay - Sahibi: Hua Hong Semiconductor Ltd.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2026
Teknoloji Düğümü: 40nm & 55nm & 65nm
Beklenen Kapasite: 83.000 - Sahibi: Nanya Technology Corp.
Tesis Yeri: Tayvan
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 10nm
Beklenen Kapasite: 45.000/ay - Sahibi: Powerchip Semiconductor Manufacturing Corp.
Tesis Yeri: Tayvan
Tamamlanma Tarihi: 2023
Teknoloji Düğümü: 10nm & 50nm
Beklenen Kapasite: 100.000/ay - Sahibi: Samsung Foundry
Tesis Yeri: Güney Kore
Tamamlanma Tarihi: 2023
Teknoloji Düğümü: 4nm
Beklenen Kapasite: 30.000/ay - Sahibi: Semiconductor Manufacturing International Corp.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2024
Teknoloji Düğümü: 28nm
Beklenen Kapasite: 100.000/ay - Sahibi: Semiconductor Manufacturing International Corp.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2024
Teknoloji Düğümü: 28nm
Beklenen Kapasite: 100.000/ay - Sahibi: Semiconductor Manufacturing International Corp.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 28nm
Beklenen Kapasite: 100.000/ay - Sahibi: Semiconductor Manufacturing International Corp.
Tesis Yeri: Çin
Tamamlanma Tarihi: 2025
Teknoloji Düğümü: 28nm
Beklenen Kapasite: 40.000/ay - Sahibi: TSMC
Tesis Yeri: Amerika Birleşik Devletleri
Tamamlanma Tarihi: 2024
Teknoloji Düğümü: 4nm & 5nm
Beklenen Kapasite: 20.000/ay - Sahibi: TSMC
Tesis Yeri: Japonya
Tamamlanma Tarihi: 2024
Teknoloji Düğümü: 12nm & 16nm & 22nm & 28nm
Beklenen Kapasite: 55.000/ay - Sahibi: Tower Semiconductor Ltd.
Tesis Yeri: Hindistan
Tamamlanma Tarihi: 2028
Teknoloji Düğümü: 65nm
Beklenen Kapasite: 40.000/ay - Sahibi: United Microelectronic Corp.
Tesis Yeri: Singapur
Tamamlanma Tarihi: 2024
Teknoloji Düğümü: 22nm & 28nm
Beklenen Kapasite: 30.000/ay - Sahibi: Winbond Electronics Corp.
Tesis Yeri: Tayvan
Tamamlanma Tarihi: Belirlenecek
Teknoloji Düğümü: 20nm
Beklenen Kapasite: 10.000/ay
9. Yarıiletken Fabrika Teknolojisinde Dikkat Çeken İş Birlikleri
Yarıiletken üretim ekosisteminin anlaşılması için iki önemli iş birliği öne çıkıyor. İlki, TSMC’nin Robert Bosch GmbH, NXP Semiconductors ve Infineon Technologies ile Almanya’da 2027’ye kadar yeni bir yarıiletken fabrikası kurmak üzere yaptığı ortaklıktır. Yeni fab’a yapılacak yatırımın 10 milyar euro’yu (10,97 milyar dolar) aşması beklenmekte, hem Almanya hem de Avrupa Birliği tarafından desteklenmektedir. Bosch, NXP ve Infineon’un otomotiv sektörüne odaklanması göz önüne alındığında, bu yeni fabrikanın büyük ölçüde otomotiv ürünlerine hizmet etmesi muhtemeldir.
Başka bir otomotiv odaklı iş birliği ise TSMC, Denso Corp. ve Sony Semiconductor Solutions Corp. arasında olacak. Güney Japonya’da yer alacak bu yarıiletken tesisi, her ay 55.000 adet gofret üretebilecek kapasiteye (ilk tahmin 45.000/ay idi) ve toplamda 8,6 milyar dolar maliyete ulaşacak şekilde planlanıyor. Bu artan yatırım, küresel otomotiv üreticilerinin yaşadığı ciddi çip kıtlığına ve Çin ile ABD arasındaki ticari gerilimin artmasına karşı bir önlem olarak görülüyor.
10. Z2Data’nın Orijinal Analizleriyle Daha Fazla İçgörü Edinin
Z2Data’nın yapay zeka destekli veri tabanı, işinizi etkileyen gerçek dünyadaki gelişmeler hakkında kapsamlı analizler sunar. Üretim sürecinizi fabrika yangınlarından korumak ya da komponentlerinizi çoklu kaynaktan tedarik etme fırsatlarını görmek istiyorsanız, Z2Data platformu fırsat maliyetlerinizi maksimize ederken riskinizi en aza indirecek en güncel içgörüyü sağlar.
Yaklaşan yeni yarıiletken fab projeleri hakkında daha fazla bilgi almak, ya da tedarik zincirinizi etkin şekilde nasıl riskten arındırabileceğinizi öğrenmek isterseniz, Z2Data’nın ücretsiz deneme sürümüne kaydolun.
