Wszystko, co chcieli Państwo wiedzieć o ocenie ESG, ale bali się zapytać

Chociaż każdego roku pojawia się coraz więcej agencji zajmujących się oceną ESG, wiele firm wciąż nie wie, jakie kryteria są przez nie oceniane i jak podejmowane są decyzje dotyczące oceny ESG.

Kelsey Dozier

8 min czytania
Wszystko, co chcieli Państwo wiedzieć o ocenie ESG, ale bali się zapytać

Najważniejsze informacje z artykułu:

  • Ten przewodnik to przystępne, dogłębne omówienie oceny ESG — czym jest, jak działa, dlaczego wiąże się z nowymi regulacjami takimi jak CSRD i CSDDD oraz jak wpisuje się w szersze dyskusje o zrównoważonym rozwoju, zgodności z przepisami i transparentności w łańcuchu dostaw.
  • Różnorodność dostawców ocen w obszarze ratingów ESG to zarówno zaleta, jak i wada. Z jednej strony umożliwia uzyskanie wielu perspektyw na temat własnego profilu ESG. Z drugiej — oceny mogą znacząco się różnić w zależności od agencji, wykorzystywanych danych, priorytetów i poziomu transparentności.
  • Skutecznie wdrożona ocena ESG przynosi realne korzyści biznesowe, w tym poprawę atrakcyjności dla inwestorów, efektywne zarządzanie ryzykiem, dostęp do kapitału oraz benchmarki do stosowania wewnętrznego. 

Jeśli kiedykolwiek zdarzyło się Państwu, siedząc na spotkaniu, przytakiwać omawianiu „oceny ESG” — a następnie po cichu wyszukiwać to pojęcie w internecie — nie jesteście odosobnieni. Wyniki ESG (Environmental, Social, Governance) stały się gorącym tematem w środowiskach biznesowych, podczas rozmów z inwestorami, a nawet w przepisach rządowych. Jednak sposób ich wyliczania, interpretacja wyników i znaczenie często przypominają gąszcz akronimów, ram i zmiennych celów.

Ten przewodnik to przystępne, dogłębne omówienie scoringu ESG — czym jest, jak działa, dlaczego wiąże się z nowymi regulacjami jak CSRD i CSDDD, oraz jak wpisuje się w szersze dyskusje dotyczące zrównoważonego rozwoju, zgodności z przepisami i transparentności łańcucha dostaw.

Czym jest wynik ESG?

W swojej istocie wynik ESG to miara skuteczności działania przedsiębiorstwa w trzech kluczowych obszarach:

  • Środowisko: Jak działalność firmy wpływa na planetę. Obejmuje to emisje dwutlenku węgla, gospodarkę odpadami, zużycie wody, ochronę bioróżnorodności oraz zgodność z regulacjami środowiskowymi jak REACH, RoHS oraz ograniczenia dotyczące PFAS.
  • Społeczne: Jak firma traktuje ludzi, w tym pracowników, dostawców, klientów oraz społeczności. Obejmuje prawa pracownicze, różnorodność i inkluzję, bezpieczeństwo produktów oraz zaangażowanie społeczne.
  • Ład korporacyjny: Jak zarządzana jest firma. Czynniki ładu obejmują transparentność, różnorodność w zarządzie, wynagrodzenia kadry zarządzającej, działania antykorupcyjne oraz prawa akcjonariuszy.

Celem oceny ESG jest dostarczenie inwestorom, regulatorom, klientom i interesariuszom przejrzystego obrazu profilu zrównoważonego rozwoju i etyki firmy.

Jak obliczane są ratingi ESG

Nie istnieje jeden, globalny wzór na wyliczanie wyniku ESG. Poszczególne agencje ratingowe stosują różne dane wejściowe, wagi oraz systemy oceny. Generalnie jednak, istnieją ogólne zasady wyboru kryteriów, pozyskiwania danych i kalkulacji przez firmy zajmujące się scoringiem ESG:

Źródła danych

  • Raporty korporacyjne: Coroczne raporty zrównoważonego rozwoju, zgłoszenia CSRD, ujawnienia dotyczące klimatu.
  • Raporty regulacyjne: Publicznie dostępne informacje przekazywane organom nadzoru.
  • Raporty medialne i NGO: Publikacje prasowe i śledcze ukazujące mocne lub kontrowersyjne aspekty ESG.
  • Zewnętrzne ujawnienia danych: Platformy takie jak CDP (Carbon Disclosure Project), GRI (Global Reporting Initiative) i SASB (Sustainability Accounting Standards Board), które dostarczają strukturyzowanych danych do ratingów ESG.

Metody kalkulacji scoringu ESG

Każda agencja ratingowa stosuje własną metodykę ustalania końcowego wyniku ESG. Oto przykłady z kilku bardziej rozpoznawalnych firm:

  • MSCI przypisuje branżowo-specyficzne wagi do różnych ryzyk i szans ESG, przyznając oceny od AAA (lider) po CCC (najniższa kategoria).
  • Sustainalytics stosuje model ekspozycji i zarządzania ryzykiem, przyznając wyniki od 0 (niskie ryzyko) do 100 (wysokie ryzyko).
  • Refinitiv prezentuje wyniki procentowe dla filarów środowiskowych, zrównoważonych i ładu korporacyjnego oraz łączny wynik złożony.
  • ISS często korzysta z ocen literowych oraz opisu jakościowego, obok ratingów liczbowych.

Waga przypisywana „E”, „S” i „G” różni się w zależności od sektora. Przedsiębiorstwo naftowe może być oceniane głównie pod kątem środowiskowym, a firma technologiczna — z naciskiem na ład korporacyjny.

Porównanie ram oceny ESG i dostawców scoringu

Różnorodność dostawców ocen w obszarze ratingów ESG to zarówno zaleta, jak i wada. Z jednej strony umożliwia uzyskanie wielu perspektyw na temat profilu ESG. Z drugiej — oceny mogą znacząco się różnić w zależności od agencji, priorytetów i stopnia transparentności.

Skale ocen ESG i obszary koncentracji

  • Numeryczne: Oceny mogą opierać się na skalach liczbowych, często 0–100 lub wyrażane jako procenty. 
  • Oceny literowe: Najczęściej w zakresie od AAA (najwyżej) do CCC (najniżej).
  • Modele hybrydowe: Niektóre agencje łączą oceny literowe z punktowymi. 

Regulacje dotyczące firm zajmujących się ratingami ESG

Unia Europejska zmierza do uregulowania działalności dostawców ratingów ESG, by poprawić przejrzystość, unikać konfliktu interesów i ustandaryzować minimalny poziom jakości. Na mocy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) oraz CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) firmy będą zobowiązane do ujawniania danych służących scoringowi ESG, co ma przyczynić się do ujednolicenia i weryfikowalności ocen.

Rola ocen ESG w CSRD i due diligence łańcucha dostaw

Wyniki ESG stają się istotnym elementem układanki dotyczącej zgodności z przepisami.

  • W ramach CSRD, firmy objęte regulacją muszą raportować dane o zrównoważonym rozwoju w strukturalnej i weryfikowalnej formie. Oceny ESG mogą ułatwiać benchmarking ujawnień i śledzenie postępów w czasie.
  • Zgodnie z CSDDD przedsiębiorstwa muszą prowadzić due diligence w zakresie praw człowieka i wpływu środowiskowego na wszystkich etapach łańcucha dostaw. Wyniki ESG sygnalizują ryzyka związane z dostawcami, zwłaszcza w kluczowych obszarach, takich jak emisje Scope 3 czy prawa pracownicze.

Ta zależność sprawia, że scoring ESG przestaje być narzędziem wyłącznie inwestorskim — staje się również instrumentem zarządzania zgodnością i ryzykiem w łańcuchu dostaw. 

Korzyści i strategiczne zastosowania oceny ESG 

Skutecznie wdrożony scoring ESG może przynosić szereg wymiernych korzyści biznesowych:

  • Atrakcyjność dla inwestorów: Wielu inwestorów instytucjonalnych dokonuje selekcji na podstawie wysokich wyników ESG.
  • Zarządzanie ryzykiem: Dobre praktyki ESG minimalizują ryzyka operacyjne, prawne i reputacyjne.
  • Dostęp do kapitału: Banki i kredytodawcy coraz częściej oferują korzystniejsze warunki firmom mającym wysokie ratingi ESG.
  • Benchmarki wewnętrzne: Wyniki ESG można wykorzystywać w „kartach wyników” do monitorowania postępów i dostosowania strategii do celów zrównoważonego rozwoju.

Dla firm ocena ESG to już nie tylko „powód do dumy”. To przede wszystkim miernik postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz zgodności z przepisami.

Ograniczenia i częste pułapki scoringu ESG

Ocena ESG budzi kontrowersje i w ostatnich latach była przedmiotem krytyki w kilku kluczowych obszarach. 

  • Brak standaryzacji: Jedna firma może uzyskać ocenę „doskonałą” u jednego dostawcy oraz „słabą” u innego.
  • Greenwashing: Wysoki wynik może maskować poważniejsze szkody środowiskowe lub społeczne, jeśli raportowanie jest wybiórcze lub jeśli firma potrafi ukazać się w nieprawdziwym świetle. 
  • Retrospektywne zmiany ocen: Agencje mogą zmieniać ratingi po kontrowersjach medialnych, prowadząc do nagłych obniżeń.
  • Uprzywilejowanie dużych firm: Więksi gracze dysponują zasobami na przygotowanie rozbudowanych raportów ESG, podczas gdy mniejsze firmy mogą wypadać gorzej wyłącznie z powodu mniejszej liczby ujawnień. Nie oznacza to jednak automatycznie wyższej dojrzałości ESG, a jedynie większe możliwości raportowania, pozwalające spełnić konkretne wymagania. 
  • Niezawodność danych: Wiele ratingów ESG wciąż opiera się na danych deklarowanych samodzielnie przez firmy, które mogą być niepełne lub nieweryfikowalne.

Nowe trendy i przyszłość oceny ESG

Rynek ocen ESG rozwija się dynamicznie — niektóre trendy dopiero się kształtują, wyznaczając kierunek innowacji. 

  • Emisje Scope 3: Śledzenie emisji pośrednich staje się kluczowym czynnikiem oceny, zwłaszcza pod kątem zgodności z CSRD.
  • Weryfikacja AI & blockchain: Testowane są nowe technologie służące niezależnej weryfikacji danych o zrównoważonym rozwoju.
  • Metryki bioróżnorodności: Ramowe systemy ESG zaczynają obejmować zdrowie ekosystemów, ochronę gatunków i wpływ na użytkowanie gruntów.
  • Harmonizacja regulacyjna: Regulacje UE dla dostawców ratingów ESG mogą stać się wzorcem globalnej standaryzacji.

Wraz z dojrzewaniem CSRD i CSDDD należy oczekiwać, że wyniki ESG staną się bardziej spójne, weryfikowalne i powiązane bezpośrednio z wymogami sprawozdawczości prawnej.

Wraz z dojrzewaniem CSRD i CSDDD należy oczekiwać, że wyniki ESG staną się bardziej spójne, weryfikowalne i powiązane bezpośrednio z wymogami sprawozdawczości prawnej.

Jak poprawić wyniki ESG

Poprawa własnej oceny ESG to nie manipulowanie systemem, lecz wdrażanie rzeczywistych zmian operacyjnych i zwiększenie transparentności.

Najlepsze praktyki ESG

  • Udoskonalenie ujawnień: Wykorzystanie uznanych ram GRI, SASB i CDP dla spójnego raportowania.
  • Due diligence dostawców: Mapowanie łańcucha dostaw i monitoring wydajności ESG dostawców.
  • Monitorowanie emisji Scope 3: Pozyskiwanie wiarygodnych danych od partnerów na wcześniejszych i późniejszych etapach łańcucha wartości.
  • Aktualizacja polityk ładu korporacyjnego: Zapewnienie różnorodności rady, wdrożenie mechanizmów antykorupcyjnych i jasny nadzór nad kwestiami zrównoważonego rozwoju.
  • Budowanie wiarygodnych dowodów: Potwierdzanie deklaracji audytami zewnętrznymi, certyfikatami i weryfikowalnymi danymi.

Jeśli ESG zostanie włączone do głównych operacji firmy, a nie potraktowane jako obowiązkowy projekt poboczny, wyniki poprawią się naturalnie, a ryzyka związane z niezgodnością spadną.

ESG: najczęstsze pytania

Jaki wynik ESG jest dobry?

Odpowiedź zależy od dostawcy oceny. Ogólnie jednak pożądany jest poziom „lidera” lub górnego kwartylu. Dla MSCI jest to AAA lub AA, dla Sustainalytics — niski poziom ryzyka (<20) uznawany jest za silny.

Dlaczego wyniki ESG się różnią?

Różni dostawcy korzystają z odmiennych źródeł danych, wag i metod oceniania. Jedna agencja może mocniej akcentować dane środowiskowe, inna skupiać się na łady korporacyjnym lub dotychczasowych kontrowersjach ESG.

Jak CSDDD wiąże się ze scoringiem ESG?

CSDDD wymaga due diligence w zakresie praw człowieka i wpływu środowiskowego na wszystkich etapach łańcucha dostaw. Silne oceny ESG, poparte wiarygodnymi danymi dostawców, mogą pomóc wykazać gotowość do zgodności z regulacjami.

Jak poprawić swój wynik?

Aby poprawić wyniki ESG otrzymywane od agencji ratingowych, zaleca się skupienie na dokładnych i pełnych ujawnieniach zrównoważonego rozwoju, włączenie priorytetów ESG do ogólnej strategii biznesowej, poprawę transparentności dostawców i uwzględnianie czynników środowiskowych oraz zarządzania społecznym ładem korporacyjnym.

Wdrażanie zasad ESG na stałe

Scoring ESG przestał być wyłącznie miernikiem używanym przez inwestorów. To obecnie uznana strategia zgodności z przepisami i skuteczne narzędzie transparentności w łańcuchu dostaw. W miarę jak CSRD i CSDDD kształtują raportowanie zrównoważonego rozwoju w Europie oraz wpływają na praktyki globalne, przedsiębiorstwa rozumiejące i stosujące scoring ESG będą lepiej przygotowane do zgodności regulacyjnej, budowy zaufania interesariuszy i tworzenia długofalowej wartości.

Kluczowe jest nie gonienie wyniku, lecz wdrażanie zasad ESG do codziennego funkcjonowania firmy. Pracując nad wbudowaniem filarów środowiskowych, społecznych i ładu do różnych aspektów działalności, można zbudować silny, autentyczny profil ESG. Dzięki temu bez względu na to, która agencja ratingowa oceni przedsiębiorstwo, będzie ono postrzegane jako organizacja, która naprawdę realizuje zrównoważony rozwój i wdraża jego fundamentalne założenia.