:quality(85))
Hoogtepunten van het artikel:
In 2026 is er sprake van een unieke samenloop van factoren die het produceren, sourcen en importeren van halfgeleiders uit het buitenland aanzienlijk bemoeilijkt.
De meest invloedrijke kracht achter de huidige krapte op de halfgeleidermarkt is vrijwel zeker de opkomst van artificial intelligence (AI) en de hardware die daarvoor nodig is. De krachtigste AI-modellen vragen om enorme hoeveelheden infrastructuur, wat heeft geleid tot een ongekende bouwhausse van datacenters in de VS.
Ook verstoringen in de beschikbaarheid van grondstoffen beginnen invloed te krijgen op zowel de productie als leverbaarheid van halfgeleiders en andere elektronische componenten.
Verschillende indicatoren wijzen erop dat 2026 een extreem jaar is voor de halfgeleidermarkt. Door uiteenlopende oorzaken zijn de prijzen van grondstoffen als geheugen, discrete componenten en programmeerbare logica sterk gestegen en zijn levertijden evenzeer toegenomen. Hoewel deze vraagexplosie niet helemaal onverwacht kwam – veel branche-insiders, supply chain risk-bedrijven en organisaties die halfgeleiders sourcen, zagen deze ontwikkelingen in 2025 al aankomen – tonen de huidige levertijden en hun afwijking van de gebruikelijke marktomstandigheden de extreme mismatch tussen vraag en aanbod die de markt nu bepaalt.
In dit artikel tonen wij een selectie van Z2-marktdataset om te illustreren hoe ongekend de levertijden in 2026 zijn geworden. Maar eerst is het zinvol te duiden hoe het zover heeft kunnen komen.
Drijvende krachten achter stijgende prijzen en levertijden in 2026
In 2026 is er sprake van een unieke samenloop van factoren die het produceren, sourcen en importeren van halfgeleiders uit het buitenland aanzienlijk bemoeilijkt.
De AI-bouwhype
De meest invloedrijke kracht achter de huidige krapte op de halfgeleidermarkt is vrijwel zeker de opkomst van artificial intelligence (AI) en de hardware die daarvoor nodig is. De krachtigste AI-modellen vragen om enorme hoeveelheden infrastructuur, wat heeft geleid tot een ongekende bouwhausse van datacenters in de VS. Terwijl er momenteel ongeveer 3.300 operationele datacenters zijn in de VS – waarvan vele recent gebouwd zijn – bevinden zich nog eens circa 1.500 nieuwe centra in diverse ontwikkelingsstadia.
Al deze datacenters vereisen enorme hoeveelheden geheugen, en dan met name high-bandwidth memory (HBM). Nu AI-bedrijven steeds grotere volumes HBM afnemen bij geheugenchipfabrikanten als Micron, Samsung en SK Hynix, moeten deze fabrikanten een groeiend deel van hun capaciteit toewijzen aan deze gespecialiseerde geheugentechnologie. Voor chipfabrikanten is het produceren van HBM aanzienlijk lucratiever dan andere geheugenproducten, gezien de hogere gemiddelde verkoopprijs (ASP) en omzetpotentie. Het verschil in ASP heeft het transitieproces duidelijk versneld en eventuele weerstand grotendeels weggenomen.
Het gevolg van deze strategische capaciteitsverschuivingen is dat de voornaamste geheugenproducenten minder traditionele geheugenproducten produceren, waaronder DDR3, DDR4, DDR5 en NAND-flash, simpelweg doordat de productiecapaciteit niet meer toereikend is voor alle productgroepen.
De snelle omslag naar high-bandwidth memory heeft de hele geheugenmarkt beïnvloed. Fabrikanten in sectoren zoals automotive, lucht- en ruimtevaart, medische technologie en consumentenelektronica concurreren nu om dezelfde, kleiner wordende voorraad geheugenchips. Het resultaat is een geheugensupercyclus, met prijzen op recordhoogtes en levertijden die oplopen tot acht maanden, negen maanden of zelfs een jaar. Hoewel klanten met rechtstreekse contracten bij geheugenfabrikanten (OEM's, original equipment manufacturers) doorgaans nog niet met deze extreem lange levertijden te maken krijgen, worden ook zij vaak op allocatie gezet en ontvangen slechts 60% tot 70% van hun bestellingen.
Tekorten aan grondstoffen
Een minder besproken aspect van de nationale AI-bouwhausse is dat verstoringen in grondstoffen nu ook de productie en beschikbaarheid van halfgeleiders en andere elektronische componenten beginnen te beïnvloeden.
CCL en PPE-hars
Copper clad laminate (CCL) is het belangrijkste substraat voor printplaten (PCBs), en de materialen voor deze koper-en-glasvezelplaten kampen met forse uitdagingen. De koperprijs bereikte in 2026 recordhoogten, terwijl het low-CTE glasvezel voor CCL niet in voldoende schaal wordt geproduceerd om aan de vraag te voldoen, wat leidt tot fysieke tekorten. Daarnaast heeft Iran in april raketaanvallen uitgevoerd op productielocaties van SABIC in Saudi-Arabië, waar het grootste deel van de wereldwijd beschikbare hoogzuivere polyfenylether (PPE) hars wordt gemaakt. Omdat PPE-hars essentieel is voor de productie van PCB-laminaten, zorgt de aanhoudende stilstand bij SABIC daarom voor een extra knelpunt in de wereldwijde halfgeleiderproductieketen.
Olie en helium
Het conflict van de VS in Iran, gestart op 28 februari en zes maanden later nog altijd zonder uitzicht op een einde, heeft de olieprijs opgejaagd. Hoewel de prijzen in de tweede helft van augustus wat zijn gedaald, liggen ze nog steeds aanzienlijk hoger dan voor de oorlog. Veel Aziatische landen die een sleutelrol spelen in de wereldwijde chipproductie zijn afhankelijk van energieproducten uit het Midden-Oosten; deze prijsstijgingen maken energie voor deze fabrikanten duurder in de inkoop en het transport.
Het conflict heeft ook gevolgen voor de productie en export van helium. Qatar is verantwoordelijk voor een derde van de totale wereldproductie van helium; vergeldingsaanvallen van Iran hebben meerdere productielocaties in het land sterk geraakt.
Helium is een essentiële grondstof voor de fabricage van halfgeleiders; het productieknelpunt in Qatar vormt een aanhoudend risico voor de mondiale chipproductie. Terwijl halfgeleiderfabrikanten en hun fabrieken begin dit jaar nog voorraden helium hadden, is deze voorraad inmiddels mogelijk nagenoeg uitgeput, wat druk zet op deze onmisbare schakel in de grondstoffentoevoer voor chipproducenten.
Gassen en metalen
Naast het tekort aan helium heeft een ander gewapend conflict invloed op de productie en beschikbaarheid van neon, krypton en xenon. Oekraïne is wereldwijd een van de grootste producenten van deze gassen en levert circa 90% van het hoogzuivere neon dat nodig is voor halfgeleiderfabricage. Door de Russische inval in Oekraïne en de aanhoudende oorlog zijn de toonaangevende producenten van het land uitgesakeld of kampen met terugkerende productieonderbrekingen. Dit heeft het sourcinglandschap voor deze gassen drastisch veranderd. Chipmakers proberen nu hun bestaande voorraden gassen te recyclen voor hergebruik, terwijl landen als China en Japan de ontstane leemte proberen op te vullen.
Daarnaast zijn de afgelopen maanden exportbeperkingen geïntroduceerd voor andere grondstoffen die van kritisch belang zijn voor chipfabricage. De Democratische Republiek Congo (DRC), een van 's werelds grootste producenten van kobalt en koper, vaardigde op 29 juni 2026 een verbod uit op de export van deels bewerkte vormen van deze metalen. Hoewel de DRC het merendeel nog steeds als ruwe grondstof mag exporteren, leiden ook bescheiden beperkingen bij zo'n dominante producent direct tot wereldwijd merkbare effecten voor de halfgeleiderindustrie.
Sancties en andere handelsrestricties
Hoewel doorgaans subtieler van aard, kunnen verschillende handelsbeperkingen de toeleveringsketen van halfgeleiders, levertijden en prijzen ook verder onder druk zetten.
De Nexperia-eigendomscrisis is nog altijd niet volledig opgelost; de chipfabrikant opereert momenteel als twee afzonderlijke entiteiten – een Nederlands bedrijf (Nexperia heeft hoofdkantoor in Nederland) en een Chinese leverancier (een groot deel van de productiecapaciteit bevindt zich in China). Hoewel veel organisaties manieren hebben gevonden om de sourcing via Nexperia te continueren, nemen sommige Europese fabrikanten extra stappen om rechtstreeks zaken te doen met de Nederlandse tak — om vervolgens die zendingen alsnog naar China te sturen voor assemblage en verpakking (ruim 70% van de chips ondergaat het eindproductieproces in China). Deze complexe productiestromen dragen vermoedelijk niet bij aan kortere levertijden of lagere prijzen voor de discrete halfgeleiders waar Nexperia in gespecialiseerd is, zoals MOSFETs, BJTs en diodes.
Daarnaast leidt een andere handelsrestrictie tot verstoringen in specifieke delen van het mondiale chipecosysteem. Eerder dit jaar heeft de Europese Unie sancties opgelegd aan Yangzhou Yangjie Electronic Technology Co., een Chinese leverancier van diodes, MOSFETs, bruggelijkrichters, transistors en spanningsregelaars, vanwege het vermeende leveren van componenten aan Rusland. Opmerkelijk aan het sanctiebesluit is dat Yangzhou Yangjie eigenaar is van Micro Commercial Components (MCC), een in Californië gevestigde producent van diodes, spanningstransiëntenonderdrukkers en gelijkrichters.
Deze juridische structuur, die veel OEM's (original equipment manufacturers) — afnemers van MCC — begin dit jaar heeft verrast, dwingt partijen tot aanpassingen in hun sourcingnetwerken. Omdat OEM's en Tier-1-leveranciers in de EU enkel nog tot en met 31 december 2026 bij Yangzhou Yangjie en MCC mogen inkopen, betekent dit opnieuw een uitdaging voor de continuïteit van de mondiale halfgeleiderketen.
9 opvallende levertijden voor halfgeleiders
Geheugen
1. DDR2/DDR3
Normale levertijd: 8 weken
Levertijd maart 2026: 14 weken
Levertijd augustus 2026: 27 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 237,5%
2. DDR4
Normale levertijd: 8 weken
Levertijd maart 2026: 23 weken
Levertijd augustus 2026: 29 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 262,5%
3. DDR5
Normale levertijd: 6 weken
Levertijd maart 2026: 17 weken
Levertijd augustus 2026: 50 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 733%
4. NAND
Normale levertijd: 9 weken
Levertijd maart 2026: 18 weken
Levertijd augustus 2026: 33 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 267%
Programmeersbare logica
5. Field-Programmable Gate Arrays (FPGAs)
Normale levertijd: 13 weken
Levertijd maart 2026: 15 weken
Levertijd augustus 2026: 35 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 169%
Embedded processors
6. Microprocessors (MPUs)
Normale levertijd: 13 weken
Levertijd maart 2026: 13 weken
Levertijd augustus 2026: 28 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 115%
Discrete halfgeleiders
7. GP BJTs
Normale levertijd: 10 weken
Levertijd maart 2026: 16 weken
Levertijd augustus 2026: 23 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 130%
8. MOSFETs
Normale levertijd: 14 weken
Levertijd maart 2026: 20 weken
Levertijd augustus 2026: 26 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 86%
9. Zenerdiodes
Normale levertijd: 10 weken
Levertijd maart 2026: 16 weken
Levertijd augustus 2026: 24 weken
Procentuele stijging ten opzichte van normale marktcondities: 140%
De grote chip-krapte
Uit bovenstaande data blijkt dat de levertijdverlengingen die zich in de tweede helft van 2025 hebben ingezet, in 2026 niet alleen zijn doorgezet, maar in sommige gevallen zelfs versneld zijn over de zomer en het derde kwartaal heen. Vooral geheugencomponenten laten de afgelopen maanden extreem oplopende levertijden zien. De drie grootste geheugenchipfabrikanten – Samsung, SK Hynix en Micron – zijn praktisch uitverkocht tot 2027 voor zowel DRAM als HBM. Al met al maken deze overlappende variabelen het momenteel buitengewoon moeilijk om halfgeleiders te sourcen. OEM’s worden geconfronteerd met levertijden van zes maanden, ongekende prijsstijgingen en allocatieregelingen voor de meest schaarse productcategorieën.
Organisaties die problemen ervaren bij het navigeren door de huidige halfgeleider-supply chain kunnen overwegen gebruik te maken van de data en inzichten van een supply chain risk management (SCRM)-tool. Z2Data biedt toegang tot een database van meer dan één miljard elektronische componenten, waaronder 1.000+ commoditytypes geordend op technische kenmerken.
De levertijdata uit dit artikel zijn afkomstig uit de Market Intelligence-module, een add-on voor Part Risk Manager. Het marktdashboard volgt prijs-, voorraad- en levertijdschommelingen voor elke productcategorie en elk onderdeel, en biedt daarmee inzicht in veranderende marktontwikkelingen ruim voordat die zich vertalen naar offertes. Deze data zijn tevens toepasbaar op de eigen stuklijst (BOM) van de gebruiker, zodat precies zichtbaar wordt waar de marktdynamiek samenvalt met de te sourcen componenten. Alerts informeren gebruikers per e-mail zodra deze onderdelen over een ingestelde drempelwaarde heen gaan. Abonnees ontvangen ook maandelijks het Electronic Supply Chain Insights-rapport, waarin wordt toegelicht wat er die maand in de markt is veranderd, voor welke componenten verhoogde aandacht nodig is en welke upstreamontwikkelingen een mogelijk volgend tekort veroorzaken.
Meer weten over Market Intelligence en de marktdataset? Plan een gratis proefperiode in met een van onze productspecialisten.
